TPHCM: Sẵn sàng cho năm học mới

TPHCM bước vào năm học mới với nhiều kỳ vọng. Ảnh: Đ.Xá

Theo thống kê, năm học 2026-2027, TPHCM có khoảng 2,6 triệu học sinh từ mầm non tới THPT, trở thành địa phương có số lượng học sinh lớn nhất cả nước. Thành phố đang khẩn trương sắp xếp các cơ sở giáo dục nhằm tinh gọn cơ cấu bộ máy. Việc sắp xếp này về cơ bản nhằm giúp nâng cao hoạt động quản lý các cơ sở giáo dục, phù hợp hơn với mô hình quản lý 2 cấp. Tuy nhiên, những chính sách lớn nhằm nâng tầm giáo dục TPHCM nằm ở việc miễn phí sách giáo khoa, xây thêm phòng học mới, đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào giảng dạy hay mô hình “trường lớp hạnh phúc”… Thực tế, những chính sách này đều được định hướng từ Bộ GDĐT (áp dụng trên cả nước) nhưng điểm nổi bật TPHCM là địa phương dẫn đầu, tiên phong áp dụng trước. Đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức của ngành giáo dục TPHCM.

Một trong những chương trình trọng điểm của ngành giáo dục TPHCM trước năm học mới là hoàn thành 1.000 phòng học, gồm việc chuyển đổi công năng trụ sở cấp quận/huyện cũ, xây các trường mới, sửa trường cũ, xây thêm phòng học… Đây là chương trình đã được tiến hành gần một năm qua và những ngày cuối tháng 8 này là lúc hàng loạt trường từ mầm non, tiểu học tới THPT được khánh thành, đưa vào sử dụng trong niềm hân hoan của học sinh, phụ huynh. Với đặc thù là thành phố có nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất và di dân liên tục, việc kịp thời xây dựng các trường học ở các khu vực có mật độ cư dân cao đã mang tới sự khích lệ lớn. Được biết, điểm nhấn của nhóm các dự án này là chuyển đổi công năng của một số trụ sở như quận 12, quận Tân Phú cũ thành trường học. Việc nhanh chóng chuyển đổi công năng không chỉ phù hợp với môi trường mới mà còn thể hiện sự nhanh nhạy, kịp thời, tránh lãng phí cơ sở vật chất của các sở ngành, địa phương.

Theo ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó Giám đốc Sở GDĐT TPHCM, thành phố đang đẩy nhanh chiến dịch hoàn thành 1.000 phòng học ở 53 dự án khác nhau. Hiện nay, các dự án xây, sửa trường đang triển khai đúng tiến độ, dự kiến ngày 5/9 tới sẽ hoàn thành. Ngoài hoàn thành trường lớp, việc miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn-trả tại trường cũng mang lại hiệu quả thực chất cho học sinh, phụ huynh trước thềm năm học mới. Trước đó, TPHCM cũng miễn học phí, vé xe buýt giúp cho con đường tới trường của học sinh là con em công nhân, người lao động, người nghèo… thuận lợi hơn rất nhiều. Đặc biệt khi vị trí địa lý của TPHCM mở rộng không gian như hiện nay, các chính sách miễn phí này tỏ ra thiết thực, hiệu quả.

Tuy nhiên, ngành giáo dục TPHCM vẫn đứng trước nhiều thách thức ở năm học 2026-2027, trong đó nổi bật là nâng cao chất lượng, kéo giảm sự chênh lệch chất lượng giáo dục giữa các địa phương sau sáp nhập. Dù không có thống kê chính thức nhưng thông qua một số kỳ thi, đặc biệt là tuyển sinh đầu cấp THPT (lớp 10) đã cho thấy vẫn còn sự chênh lệch lớn giữa các khu vực trung tâm và khu vực ngoại thành, đặc biệt là khu vực 2 và 3 (ứng với Bình Dương và Bà Rịa Vũng Tàu cũ). Có một số trường THPT ở khu vực trung tâm tỷ lệ cạnh tranh cao, gay gắt nhưng ngược lại, một số trường THPT ở ngoại thành không tuyển đủ thí sinh, dù tuyển bổ sung. Bên cạnh chất lượng, việc phân luồng học sinh sau THCS (lớp 9) để hướng tới trường nghề cũng là vấn đề quan trọng cần được triển khai. Ngoài đội ngũ nhân lực chất lượng cao (đại học) thì lực lượng lao động nghề chất lượng cao là điều mà thị trường lao động ở TPHCM luôn có nhu cầu nhưng chưa đáp ứng đầy đủ. Dù triển khai khá quyết liệt nhưng vì nhiều nguyên nhân, tỷ lệ học sinh theo học trường nghề sau THCS vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu xã hội.

Sẵn sàng cho năm học mới vì vậy không dừng ở đủ phòng học, đủ sách, đủ chỗ học. Với một hệ thống giáo dục có quy mô lớn và không gian rộng hơn, yêu cầu khó hơn là bảo đảm chất lượng giáo dục ngày càng đồng đều để học sinh ở bất cứ khu vực nào cũng có cơ hội học tập tốt hơn.