Trả về đúng chức năng của chứng chỉ IELTS trong tuyển sinh đại học

Một lớp học của BUV.

Không còn “quyền lực mềm”

Mới đây, Bộ GD&ĐT công bố dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều các thông tư của Bộ GD&ĐT quy định về xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học (Dự thảo). TS Hoàng Phương - Trưởng Chương trình Tiếp thị kỹ thuật số và Truyền thông xã hội, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) – nhìn nhận, đề xuất sửa đổi quy định tuyển sinh đại học lần này là bước điều chỉnh mang tính hệ thống, nhằm góp phần khắc phục tình trạng "loạn" phương thức xét tuyển, giảm lạm phát điểm số và trả quá trình tuyển sinh về đúng bản chất đánh giá năng lực.

Việc các trường tự cộng điểm cho chứng IELTS, SAT từng tạo ra bất bình đẳng, đặc biệt gây bất lợi cho thí sinh ở các khu vực thiếu điều kiện tiếp cận các trung tâm luyện thi.

Chuyển chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm thành phần quy đổi hoặc tiêu chí sàn (điều kiện cần) thay vì cộng điểm "vượt khung" sẽ chấm dứt tình trạng điểm xét tuyển vượt quá thang điểm chuẩn (ví dụ: 31, 32 điểm trên thang 30).

Theo TS Hoàng Phương, điều này trả về đúng chức năng của các chứng chỉ quốc tế: một thước đo năng lực ngôn ngữ hoặc tư duy chuẩn hóa, chứ không phải một loại "quyền lực mềm" để “lách” qua các môn học cốt lõi khác.

Thay vì dựa vào các điểm cộng phức tạp, việc thu hút sinh viên chất lượng cao sẽ phụ thuộc vào trải nghiệm học tập, mô hình giáo dục nhân bản, các chương trình học gắn liền với cọ xát thực tiễn và khả năng đồng kiến tạo giá trị (value co-creation) giữa người học và nhà trường.

Những cơ sở giáo dục có định vị thương hiệu rõ ràng và đầu ra đáp ứng đúng nhu cầu thị trường sẽ nắm lợi thế lớn khi cuộc chơi tuyển sinh được đưa về cùng một hệ quy chiếu.

“Sự thay đổi của quy định tuyển sinh buộc chiến lược của học sinh và phụ huynh phải chuyển dịch từ việc "tích lũy điểm cộng và rải thảm" sang "định hướng sớm và tập trung thực chất" – TS Hoàng Phương nhấn mạnh và cho rằng, IELTS, SAT hay các chứng chỉ quốc tế sẽ trở về đúng chức năng là môn học quy đổi điểm hoặc tiêu chí sàn (Ví dụ: yêu cầu đầu vào tối thiểu IELTS 6.0). Hoàn thành các bài thi chuẩn hóa quốc tế (IELTS, SAT, ACT) chậm nhất vào cuối học kỳ 2 lớp 11.

Các chứng chỉ này sẽ đóng vai trò là "tấm vé qua cửa" (tiêu chí sàn) hoặc điểm môn học quy đổi. Việc giải quyết xong ngoại ngữ sẽ giải phóng áp lực khổng lồ cho năm lớp 12. Phụ huynh cần ngừng việc ép học sinh chạy đua học thêm nhiều loại chứng chỉ, giải thưởng phụ hay chứng nhận ngoại khóa kém chất lượng chỉ để "săn" điểm cộng.

Theo TS Hoàng Phương, khi thời gian và nguồn lực tài chính tiết kiệm được từ việc luyện thi chứng chỉ tràn lan sẽ được dồn vào việc rèn luyện tư duy sâu và kiến thức vững chắc ở các môn học thế mạnh. Chuyển đổi phương pháp học từ việc ghi nhớ máy móc sang tư duy phản biện và giải quyết vấn đề.

Minh bạch hoá phương án xét tuyển

Tân cử nhân Trường Đại học Ngoại thương trong ngày nhận bằng tốt nghiệp.

Thực tế cho thấy, những năm qua, các cơ sở giáo dục đại học được tự chủ xây dựng thang quy đổi điểm IELTS cũng như các chứng chỉ đánh giá năng lực trong nước và quốc tế. PGS.TS Phạm Thu Hương – Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương cho hay, tuỳ vào mức độ ưu tiên lựa chọn đối với năng lực tiếng Anh, các cơ sở giáo dục đại học có thể xây dựng quy đổi điểm IELTS ở mức cao hay mức thấp, đồng thời có thể áp dụng các trọng số khác nhau với điểm tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển.

Đối với Trường Đại học Ngoại thương, về cơ bản, mặt bằng chung năng lực tiếng Anh đầu vào tốt, hiện nay tỷ trọng các chương trình có tính quốc tế cao giảng dạy bằng tiếng Anh chiếm gần 75% chương trình đào tạo cử nhân; trong đó 90,7% thí sinh trúng tuyển đạt 7.0 IELTS trở lên, khoảng 70% đạt 7.5 IELTS trở lên và 30% đạt IELTS 8.0 trở lên.

Trên cơ sở phân tích dữ liệu tuyển sinh qua nhiều năm, do phần lớn các thí sinh đã đáp ứng rất tốt yêu cầu về năng lực tiếng Anh nên về cơ bản Trường Đại học Ngoại thương không đặt ra cơ chế ưu tiên (không cộng điểm) cho việc sử dụng chứng chỉ IELTS và ban hành thang quy đổi IELTS ở mức thấp so với mặt bằng chung, đồng thời duy trì ổn định từ năm 2018 đến nay.

Trước bối cảnh quốc tế hoá giáo dục diễn ra mạnh mẽ cùng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, các cơ sở giáo dục đại học đều mong muốn người học có năng lực tiếng Anh (ngoại ngữ) tốt để có thể học tập và thích ứng được với bối cảnh.

Tuỳ vào mục tiêu phát triển của từng giai đoạn, yêu cầu của từng ngành đào tạo, yêu cầu đầu vào của từng chương trình đào tạo, các cơ sở giáo dục đại học có thể đặt mức độ ưu tiên đối với năng lực tiếng Anh khác nhau.

Theo đó, IELTS được sử dụng một cách phù hợp với yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo, ngành đào tạo, mục tiêu phát triển thông qua mức quy đổi điểm và trọng số áp dụng.

Với tiếp cận này, PGS.TS Phạm Thu Hương cho rằng, năng lực tiếng Anh được đưa về đúng vai trò của mình trong xét tuyển của từng chương trình đào tạo, ngành đào tạo, cơ sở giáo dục đại học, đồng thời tránh được việc ghi nhận nhiều lần cho một năng lực.

Như vậy, có thể thấy rằng, điều chỉnh của Bộ GD&ĐT về sử dụng chứng chỉ IELTS trong xét tuyển đại học theo dự thảo được công bố giúp cho các cơ sở giáo dục đại học chuẩn hoá và minh bạch hoá phương án xét tuyển của mình phù hợp với mục tiêu phát triển; đồng thời không làm ảnh hưởng tới quyền lợi của các thí sinh so với năm 2026 do việc xét tuyển được thực hiện trong phạm vi của từng cơ sở giáo dục đại học và theo lựa chọn sử dụng quy đổi IELTS hay trọng số áp dụng của từng cơ sở giáo dục.

Ông Vũ Văn Yêm - Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội đánh giá, hướng tiếp cận công bằng và chất lượng của dự thảo là phù hợp, trong đó việc điều chỉnh cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ góp phần khắc phục những bất cập trong tuyển sinh thời gian qua. Tuy nhiên, cần có lộ trình phù hợp, hài hòa giữa quản lý nhà nước và quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học; đồng thời nghiên cứu chuẩn hóa các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT), dự thảo không loại bỏ chứng chỉ ngoại ngữ khỏi tuyển sinh và cũng không phủ nhận thành tích học sinh giỏi.

Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn được sử dụng để quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai. Nếu ngoại ngữ là năng lực cần thiết đối với đầu vào của một chương trình đào tạo, cơ sở đào tạo có thể đưa yêu cầu ngoại ngữ vào tiêu chí tuyển sinh.