Trẻ nhỏ khi nào nên tẩy giun?

Trẻ có dấu hiệu ngứa khi bị nhiễm giun sán. Ảnh: Shutterstock.

TS.BS Lê Bích Liên, nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), cho biết các loại giun đường ruột phổ biến nhất tại Việt Nam hiện nay gồm giun đũa, giun tóc và giun móc. Trong đó, trẻ ở lứa tuổi mầm non và học sinh tiểu học là nhóm có tỷ lệ nhiễm cao nhất. Tuy nhiên, tại một số địa phương, trẻ nhỏ chỉ mới 12 đến 24 tháng tuổi cũng đã ghi nhận tình trạng nhiễm mầm bệnh này.

Theo bác sĩ Liên, giun có thể xâm nhập vào cơ thể khi trẻ ăn phải trứng giun có trong thức ăn, nước uống nhiễm bẩn hoặc giữ thói quen đưa bàn tay chưa rửa sạch lên miệng. Riêng với giun móc, ấu trùng còn có thể trực tiếp chui qua da khi trẻ tiếp xúc với đất cát nhiễm bẩn.

Khi đi vào cơ thể, giun đường ruột không chỉ gây rối loạn tiêu hóa hay đau bụng thông thường mà còn âm thầm tranh giành dưỡng chất, dẫn đến tình trạng thiếu máu, suy dinh dưỡng, khiến trẻ gầy yếu và chậm lớn. Nếu tình trạng này kéo dài, sự phát triển cả về trí tuệ lẫn tinh thần của trẻ đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Đáng ngại hơn, ký sinh trùng này có thể gây ra nhiều biến chứng ngoại khoa cấp tính nguy hiểm như cuộn lại thành búi gây tắc ruột, chui vào ruột thừa gây viêm cấp hoặc di chuyển ngược dòng lên ống mật. Đây đều là những tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời.

Theo Hướng dẫn tẩy giun đường ruột tại cộng đồng được Bộ Y tế ban hành năm 2018, đối tượng được chỉ định tẩy giun là người từ 12 tháng tuổi trở lên. Thuốc sử dụng gồm albendazole hoặc mebendazole.

Cụ thể, trẻ từ 12 đến dưới 24 tháng tuổi có thể sử dụng albendazole 200 mg hoặc mebendazole 500 mg, liều duy nhất. Trẻ từ 24 tháng tuổi trở lên sử dụng albendazole 400 mg hoặc mebendazole 500 mg, liều duy nhất.

Thuốc có thể uống vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày sau khi ăn. Với trẻ nhỏ, thuốc cần được nghiền và pha với nước để uống. Trẻ lớn hơn nên nhai thuốc rồi uống với nước.

TS.BS Lê Bích Liên cho biết với một số loại giun hoặc tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định dùng nhắc lại sau một tháng.

Phụ huynh cũng không cần cho trẻ nhịn ăn trước khi uống thuốc tẩy giun. Thuốc có thể được sử dụng sau bữa ăn.

Theo bác sĩ, trẻ có thể được tẩy giun khi có bằng chứng rõ ràng về nhiễm giun. Nếu tẩy giun định kỳ, tần suất cần căn cứ tình hình nhiễm giun tại từng địa phương.

Hướng dẫn của Bộ Y tế quy định tần suất tẩy giun hàng loạt tại cộng đồng khác nhau tùy tỷ lệ nhiễm giun của từng vùng. Với những khu vực có tỷ lệ nhiễm cao, việc tẩy giun có thể được thực hiện nhiều lần trong năm.

TS.BS Lê Bích Liên cho biết do trẻ em thuộc nhóm có nguy cơ nhiễm giun cao, phụ huynh có thể cân nhắc tẩy giun định kỳ 6 tháng/lần cho trẻ theo tình hình dịch tễ và hướng dẫn của nhân viên y tế.

Một số tác dụng phụ nhẹ có thể xuất hiện sau khi uống thuốc như đau bụng, buồn nôn hoặc mệt mỏi.

Bên cạnh tẩy giun, việc phòng nhiễm giun cũng rất quan trọng. Phụ huynh cần hướng dẫn trẻ rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, ăn chín uống sôi, giữ vệ sinh thực phẩm, cắt ngắn móng tay và hạn chế để trẻ đưa tay hoặc đồ vật bẩn vào miệng. Việc giữ vệ sinh môi trường giúp giảm nguy cơ trẻ tiếp xúc với trứng và ấu trùng giun.