Trình Quốc hội đề xuất giảm 30% thuế cho hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng

Toàn cảnh phiên họp - Nguồn: Quốc hội

Đề xuất giảm 30% thuế TNCN và TNDN cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ

Trình bày Tờ trình về Dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với cá nhân và doanh nghiệp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự án Nghị quyết được xây dựng nhằm góp phần tháo gỡ khó khăn, ổn định sản xuất, kinh doanh cho hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp. Đảm bảo phù hợp chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và quy định pháp luật của Nhà nước; đảm bảo tính kịp thời để thực hiện kiểm soát lạm phát, đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô để góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế; đảm bảo tuân thủ đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục xây dựng, ban hành theo quy định của pháp luật.

Dự thảo Nghị quyết gồm 2 Điều, Điều 1 quy định về giảm thuế TNCN, thuế TNDN; Điều 2 quy định về hiệu lực thi hành.

Về quy định giảm thuế TNCN, thuế TNDN, Điều 1 dự thảo Nghị quyết nêu rõ, giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026, 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có mức doanh thu hằng năm của 2 năm này không quá 10 tỷ đồng.

Giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, 2027 không quá 10 tỷ đồng. Trường hợp doanh nghiệp đang được ưu đãi thuế theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc các Luật, Nghị quyết khác của Quốc hội thì số thuế thu nhập doanh nghiệp được giảm quy định tại khoản này tính trên số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp sau khi đã trừ ưu đãi thuế.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình về Dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp - Nguồn: Quốc hội

Lý giải về đề xuất trên, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho rằng, thời gian qua đã có nhiều chính sách hỗ trợ và căn cứ khả năng cân đối ngân sách nhà nước và để khuyến khích, tạo điều kiện đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển.

Chính sách giảm thuế GTGT (từ 10% xuống 8%) cho hầu hết các mặt hàng đã góp phần kích cầu tiêu dùng, tăng sức mua hàng hóa, dịch vụ. Qua tổng kết, chính sách này đã phát huy được vai trò điều tiết tiêu dùng, tối ưu hóa chi phí sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, chính sách giảm thuế GTGT có hiệu lực đến hết năm 2026, theo đó, để hỗ trợ trực tiếp các đối tượng này trong giai đoạn hiện nay, giữ lại nguồn lợi nhuận để tái đầu tư, mở rộng sản xuất, gia tăng thu nhập khả dụng…thì đề nghị giảm 30% số thuế TNCN và thuế TNDN đối với cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026, 2027 là cần thiết và phù hợp.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, theo khảo sát của VCCI, Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa, Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân cùng số liệu quản lý thuế cho thấy, ngưỡng doanh thu dưới 1 tỷ đồng được miễn thuế là phù hợp. Tuy nhiên, các hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp vẫn còn gặp nhiều khó khăn, cần Nhà nước tiếp tục có chính sách hỗ trợ về thuế. Trong đó, nổi bật hai vấn đề:

Thứ nhất, hiện nay, nếu mức doanh thu dưới 3 tỷ đồng, hộ, cá nhân, doanh nghiệp được lựa chọn phương pháp tính thuế phù hợp, theo phương án đơn giản “thuế suất nhân với doanh thu”. Với doanh thu trên 3 tỷ đồng, tính thuế theo phương pháp doanh thu trừ chi phí.

Các đại biểu tham dự Phiên họp - Nguồn: Quốc hội

Như vậy, doanh nghiệp có mức doanh thu trên 3 tỷ đồng thì phải có hệ thống sổ sách ghi chép đầy đủ, chi tiết, cần có kiến thức quản lý kinh tế cao hơn, mất nhiều thời gian hơn.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, đa số ý kiến mong muốn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản là “doanh thu nhân với thuế suất” cho mức doanh thu dưới 10 tỷ đồng thay vì mức 3 tỷ đồng như hiện nay, để đơn giản hóa sổ sách, hoạt động dễ dàng hơn, tiết kiệm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp và người dân kinh doanh. Về nội dung này, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu báo cáo Quốc hội sửa đổi tại Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thứ hai, dữ liệu khảo sát cho thấy, hộ, cá nhân và doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn gặp nhiều khó khăn, sức chịu đựng ngày càng thu hẹp, khó tích lũy để tái đầu tư. Để khuyến khích và tạo điều kiện, căn cứ vào khả năng ngân sách, Chính phủ trình Quốc hội xem xét giảm 30% thuế TNCN, thuế TNDN của kỳ tính thuế năm 2026, năm 2027 đối với cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có mức doanh thu không quá 10 tỷ đồng/ năm.

“Đây cũng là cụ thể hóa Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 19 của Ban Chấp hành Trung ương, gắn với mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030”, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Với đề xuất này, dự kiến tổng số giảm thu ngân sách năm 2026 khoảng gần 3.200 tỷ đồng và năm 2027 trên 3.500 tỷ đồng. Việc giảm thuế theo đề xuất trên trước mắt có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước, nhưng về lâu dài, khi doanh nghiệp và cá nhân phát triển sẽ đóng góp trở lại thông qua việc nộp thuế đối với tiêu dùng và thu nhập của họ.

Cần có các giải pháp ngăn ngừa chia, tách, chuyển doanh thu

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra Dự án Nghị quyết - Nguồn: Quốc hội

Theo Báo cáo tóm tắt thẩm tra Dự án Nghị quyết do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà trình bày cho biết, Ủy ban KTTC cơ bản nhất trí về sự cần thiết ban hành Nghị quyết theo đề xuất của Chính phủ nhằm kịp thời hỗ trợ, góp một phần tháo gỡ khó khăn cho các đối tượng kinh doanh quy mô nhỏ. Đồng thời, đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá kỹ các khó khăn, vướng mắc nêu tại Tờ trình và các phản ánh của cử tri, doanh nghiệp, hiệp hội để kịp thời có các giải pháp, chính sách có tác động mang tính thực tiễn và thực chất giải quyết được các khó khăn của các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.

Đối với đề xuất giảm thuế TNCN, thuế TNDN, về điều kiện để được hưởng ưu đãi giảm thuế, Báo cáo thẩm tra nêu rõ, đa số ý kiến nhất trí với đề xuất của Chính phủ về điều kiện hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được “giảm 30% số thuế TNCN và số thuế TNDN theo mức doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng trong 2 năm 2026, năm 2027”. Song, đề nghị Chính phủ chỉ đạo có các giải pháp để bảo đảm kiểm soát hiệu quả, ngăn ngừa các hành vi chia, tách, chuyển doanh thu.

Đồng thời, nhiều ý kiến đề nghị làm rõ: Cơ sở áp dụng thống nhất ngưỡng 10 tỷ đồng và giảm 30% số thuế TNCN và số thuế TNDN cho tất cả lĩnh vực. Cách xác định doanh thu và áp dụng chính sách đối với doanh nghiệp có kỳ tính thuế khác năm dương lịch, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp thực hiện chia, tách, hợp nhất, sáp nhập hoặc có thời gian hoạt động chưa đủ 12 tháng;...

Quang cảnh phiên họp - Nguồn: Quốc hội

Nhiều ý kiến cho rằng, chính sách quy định tại dự thảo Nghị quyết chưa thực sự hợp lý và chưa thật sự bảo đảm nguyên tắc công bằng theo quy mô và có thể không tạo động cơ thúc đẩy phát triển kinh tế. Cụ thể là: hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng được hưởng chính sách giảm thuế, trong khi đó hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu chỉ cao hơn 10 tỷ đồng rất nhỏ lại không được hưởng ưu đãi. Vì vậy, đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hợp lý thay cho việc hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp mất toàn bộ ưu đãi khi vượt ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng.

Về đối tượng được giảm thuế, Ủy ban KTTC cơ bản nhất trí với Tờ trình của Chính phủ về đối tượng được giảm thuế TNCN, thuế TNDN. Tuy nhiên, quy định đối tượng được giảm thuế TNDN tại dự thảo Nghị quyết chưa thống nhất với Luật Thuế TNDN và chưa thống nhất với nội dung nêu tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Nghị quyết. Đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, báo cáo, làm rõ phạm vi đối tượng được áp dụng chính sách giảm thuế, tránh cách hiểu thiếu thống nhất, gây khó khăn trong thực hiện.

Đề cập đến hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện, Phó Chủ nhiệm Nguyễn Thị Phú Hà cho biết, đa số ý kiến nhất trí áp dụng chính sách giảm thuế cho kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027. Tuy nhiên, Nghị quyết dự kiến được thông qua cuối Kỳ họp, trong khi chính sách giảm thuế áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, nhiều hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp đã nộp các khoản thuế trong 8 tháng đầu năm. “Dự thảo Nghị quyết và dự thảo Nghị định đều chưa có quy định rõ ràng về nguyên tắc xử lý đối với số thuế TNCN, TNDN đã tạm nộp trong các kỳ tính thuế của năm 2026 trước ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ các điểm trống pháp lý này và khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn trình tự, thủ tục bù trừ, hoàn trả các khoản thuế đã nộp theo hướng đơn giản hóa tối đa thủ tục, phương thức kê khai và xác định số thuế được giảm; không phát sinh thêm thủ tục hành chính đối với người nộp thuế bảo đảm thuận lợi cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.