Trinh sát cơ Tu-142: Vì sao nó phải có tầm bay cực lớn?

Tàu ngầm có thể hoạt động cách xa căn cứ hàng nghìn km. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, đây là một trong những vấn đề lớn đối với Liên Xô.

Các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo có khả năng hoạt động trên những vùng biển rộng. Muốn tìm kiếm chúng, máy bay chống ngầm cũng phải vươn tới những khu vực rất xa.

Đó là lý do Tu-142 được phát triển với khả năng bay đường dài. Máy bay có tầm hoạt động khoảng 10.000 km và có thể duy trì thời gian hoạt động dài trên biển.

Thiết kế này cho phép Tu-142 rời căn cứ, bay tới khu vực tuần tra, thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm rồi quay trở về mà không phụ thuộc hoàn toàn vào việc tiếp dầu trên không.

Điểm quan trọng nằm ở thời gian chứ không chỉ khoảng cách. Một máy bay săn tàu ngầm không đơn giản bay đến một tọa độ rồi quay về.

Nó phải tìm kiếm trên một khu vực rộng lớn. Phi hành đoàn có thể phải triển khai phao sonar, theo dõi tín hiệu và thay đổi khu vực tuần tra khi xuất hiện dấu hiệu của tàu ngầm.

Nếu máy bay có tầm bay ngắn, phần lớn thời gian sẽ bị tiêu hao cho hành trình đi và về. Thời gian thực sự dành cho việc tìm kiếm sẽ giảm xuống. Với Tu-142, khả năng bay đường dài giúp tăng đáng kể thời gian có thể dành cho nhiệm vụ trên biển.

Những chuyến bay thực tế cho thấy yêu cầu này không chỉ nằm trên giấy. Một số chuyến bay của Tu-142 trên Thái Bình Dương kéo dài khoảng 10-13 giờ, với quãng đường 8.000 km hoặc hơn. Có chuyến bay trên Thái Bình Dương kéo dài 12 giờ và đi hơn 5.000 km.

Tu-142 cũng từng thực hiện các nhiệm vụ trên Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Đây đều là những khu vực có khoảng cách rất lớn giữa các căn cứ và vùng biển cần tuần tra.

Tầm bay lớn còn giúp Tu-142 linh hoạt hơn khi xác định khu vực tìm kiếm. Tàu ngầm không đứng yên chờ máy bay đến.

Sau khi nhận được thông tin về khả năng xuất hiện mục tiêu, máy bay phải có đủ nhiên liệu để thay đổi đường bay, tiếp tục tìm kiếm và duy trì hoạt động trong khu vực.

Đây cũng là lý do nền tảng Tu-95 phù hợp để phát triển Tu-142. Máy bay sử dụng động cơ cánh quạt tuốc bin có khả năng duy trì hành trình dài.

Thiết kế này ưu tiên sức bền và tầm hoạt động, phù hợp với nhiệm vụ tuần tra đại dương hơn là tốc độ tối đa.

Tu-142 vì vậy được xây dựng theo một triết lý rất khác máy bay chiến đấu. Nó không cần lao nhanh vào khu vực mục tiêu.

Điều quan trọng là phải đến được vùng biển cần tìm kiếm, ở lại đủ lâu và mang theo đủ thiết bị để phát hiện tàu ngầm.

Trong nhiệm vụ chống ngầm, đôi khi vài giờ bay thêm có giá trị hơn một mức tốc độ cao hơn. Tu-142 chính là sản phẩm của yêu cầu đó.

Tầm bay cực lớn giúp máy bay biến những vùng biển cách xa căn cứ thành khu vực có thể tiến hành tuần tra và tìm kiếm.