Trồng thạch đen trên ruộng, hướng đi mới nâng cao giá trị cây đặc sản

Tại khu vực vườn ươm mẫu của HTX Nà Pò, cây thạch đen sinh trưởng đồng đều, thân cây mập, lá xanh đậm, tán phủ gần như kín mặt luống. Mô hình được bố trí trên các chân ruộng có điều kiện chủ động hơn về nước tưới và chăm sóc. Nhiều diện tích đã bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh, chuẩn bị cho thời kỳ tạo sinh khối. Qua theo dõi bước đầu, cây phát triển tốt, bộ lá dày, màu sắc đồng đều, sức chống chịu được đánh giá tích cực. Đây là cơ sở để HTX hoàn thiện quy trình canh tác phù hợp với điều kiện sản xuất trên ruộng nước.

Hiện nay, HTX triển khai trồng 6 ha thạch đen với 30 hộ dân tham gia. Mô hình thực hiện từ tháng 2/2026 và được Liên minh HTX tỉnh hỗ trợ kết nối, định hướng và đồng hành từ khâu xây dựng phương án sản xuất đến phát triển thị trường tiêu thụ. Theo đánh giá, cây thạch đen thích nghi khá tốt với điều kiện canh tác tại địa phương, mở ra triển vọng hình thành phương thức sản xuất mới bên cạnh mô hình truyền thống.

Phó Chủ nhiệm HTX Nà Pò Triệu Thị Lan cho biết: HTX trồng thử nghiệm 3 mẫu vườn ươm theo mô hình trồng thạch ruộng được 2 tháng và theo kỹ thuật của HTX nghiên cứu; sử dụng phân bón riêng cho cây. So với trồng trên nương, canh tác trên ruộng gặp nhiều khó khăn hơn vì liên quan đến độ dốc, thoát nước và độ ẩm. Sau một gần 1 năm nghiên cứu, HTX xây dựng được quy trình trồng, chăm sóc, bón phân nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. 

Cây thạch đen từ lâu đã trở thành cây trồng mang lại nguồn thu nhập quan trọng cho nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, diện tích sản xuất những năm gần đây chưa có sự bứt phá do phần lớn trồng trên nương đồi, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên và quỹ đất sản xuất. Việc đưa cây thạch đen xuống ruộng không chỉ giúp mở rộng diện tích sản xuất, mà còn tận dụng hiệu quả quỹ đất nông nghiệp sẵn có. Nếu thành công, mô hình sẽ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, tạo ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế, nhất là tại những khu vực có điều kiện sản xuất thuận lợi nhưng chưa phát huy hết tiềm năng.

Cây thạch đen được Hợp tác xã Nà Pò đưa xuống đồng ruộng để thử nghiệm canh tác theo quy trình mới.

Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Trần Anh Dũng nhận định: Mô hình trồng thạch đen trên ruộng là mô hình mới. Đây là mô hình điểm HTX kiểu mẫu, Liên minh HTX tập trung các nguồn lực hỗ trợ để mô hình phát huy hiệu quả và là điểm sáng trong phát triển nông thôn mới. Đây cũng là tiềm năng để phát triển cây dược liệu, nâng cao giá trị và khẳng định thương hiệu thạch đen Cao Bằng. 

Bên cạnh hỗ trợ về mặt kỹ thuật và định hướng sản xuất, thời gian qua, Liên minh HTX tích cực kết nối các nguồn lực để đồng hành cùng HTX Nà Pò trong quá trình phát triển. Thông qua các chương trình, dự án hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, HTX được tiếp cận các nguồn lực đầu tư về nhà xưởng, máy móc thiết bị, phương tiện vận tải dưới hình thức hỗ trợ không hoàn lại nhằm nâng cao năng lực sản xuất và chế biến.

Đồng thời, định hướng HTX Nà Pò tiếp tục hợp tác với các nhà khoa học, các viện nghiên cứu chuyên ngành nghiên cứu sâu hơn về cây thạch đen, phát triển các sản phẩm mới có giá trị gia tăng cao. Song song với hoàn thiện quy trình sản xuất, các ngành chức năng phối hợp tìm kiếm thị trường, đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm thạch đen.

Từ những kết quả bước đầu, mô hình được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành vùng nguyên liệu tập trung, tạo nền tảng để phát triển chuỗi giá trị và nâng tầm thương hiệu thạch đen Cao Bằng trên thị trường.