Trung Quốc cải tổ giáo dục đại học, chuyển từ mô hình 'tinh hoa' sang 'đại chúng'

Các nhà nghiên cứu cho biết, những điều kiện từng thúc đẩy sự mở rộng phát triển của các trường đại học Trung Quốc đang bắt đầu thay đổi. Ảnh: Tân Hoa Xã

Theo Tân Hoa Xã, Văn phòng Tổng hợp Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Quốc vụ viện Trung Quốc vừa cùng ban hành hướng dẫn về cải cách giáo dục đại học.

Theo hướng dẫn mới, các trường đại học Trung Quốc sẽ phải thích ứng với “những xu hướng thay đổi về dân số trong độ tuổi đi học”, đồng thời thúc đẩy phát triển khác biệt, tăng cường liên kết giữa các hình thức đào tạo và tìm kiếm phương thức mới để đào tạo nhân tài đổi mới sáng tạo.

Một điểm đáng chú ý là Trung Quốc muốn các trường đại học xác định rõ vai trò riêng. Các trường đại học nghiên cứu trình độ cao sẽ tập trung hỗ trợ những chiến lược quốc gia quan trọng; các trường định hướng ứng dụng tăng cường phục vụ phát triển khu vực và nền kinh tế thực; trong khi các cơ sở định hướng kỹ năng tập trung đào tạo nhân lực kỹ thuật cho hệ thống công nghiệp hiện đại.

Bà Fan Xiudi, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đánh giá Giáo dục thuộc Đại học Đồng Tế ở Thượng Hải cho rằng, giáo dục đại học Trung Quốc đang chuyển từ mô hình tinh hoa sang mô hình đại chúng.

“Với tổng số dân trong độ tuổi đi học đang giảm và giáo dục đại học chuyển từ mô hình tinh hoa sang mô hình đại chúng, trong tương lai mọi người sẽ có cơ hội học đại học”, bà Fan nói.

Theo bà, trước đây các trường đại học Trung Quốc chủ yếu cạnh tranh để trở thành những đại học nghiên cứu toàn diện với đầy đủ ngành đào tạo. Tuy nhiên, khi năng lực và thế mạnh của người học ngày càng đa dạng, hệ thống giáo dục cũng cần thay đổi theo hướng chuyên biệt hơn.

Sự thay đổi nhân khẩu học đang tạo thêm sức ép cho quá trình cải cách. Nghiên cứu của Đại học Sư phạm Bắc Kinh và một số cơ sở khác năm 2022 dự báo tổng số dân trong độ tuổi đi học của Trung Quốc có thể giảm từ 328 triệu người năm 2021 xuống khoảng 250 triệu người vào năm 2035. Nhóm dân số trong độ tuổi đại học được dự báo đạt đỉnh vào năm 2032.

Trong khi đó, quy mô giáo dục đại học Trung Quốc đã tăng nhanh. Theo Bộ Giáo dục, tổng số sinh viên giáo dục đại học trên toàn quốc đạt 48,7 triệu người năm 2025, với tỷ lệ nhập học 61,3%, cao hơn gấp đôi mức 30% của năm 2012.

Theo các chuyên gia giáo dục Trung Quốc, những thay đổi về dân số, thị trường lao động và quá trình nâng cấp công nghiệp đang làm thay đổi căn bản nhu cầu nhân lực. Vì vậy, nước này đang hướng tới một hệ thống đại học đa dạng hơn, trong đó các trường không nhất thiết cùng theo đuổi một mô hình, mà được khuyến khích phát triển thế mạnh riêng và đào tạo những nhóm nhân lực khác nhau cho nền kinh tế.

Theo các nhà nghiên cứu, mục tiêu của chính sách mới là tạo điều kiện để các trường chủ động điều chỉnh trước khi số lượng sinh viên giảm, nguồn tài chính bị thu hẹp hoặc việc làm của sinh viên tốt nghiệp trở nên khó khăn hơn.