Trung Quốc chi hàng tỷ USD cho robot hình người, tham vọng vượt Mỹ

Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ trong cuộc đua robot hình người khi chính phủ, doanh nghiệp và các quỹ đầu tư đồng loạt rót nguồn lực khổng lồ nhằm xây dựng một ngành công nghiệp mới có giá trị hàng nghìn tỷ USD. Sau khi những màn trình diễn robot gây sốt trên truyền hình và mạng xã hội thu hút sự chú ý toàn cầu, Bắc Kinh tiếp tục thúc đẩy quá trình thương mại hóa bằng hàng loạt chính sách hỗ trợ. Từ các nhà máy sản xuất quy mô lớn đến dịch vụ cho thuê robot phục vụ sự kiện, robot hình người đang dần xuất hiện nhiều hơn trong đời sống. Tuy nhiên, phía sau những màn trình diễn ấn tượng vẫn là khoảng cách đáng kể giữa tiềm năng công nghệ và khả năng ứng dụng thực tế.

Một trong những dấu hiệu rõ nét của xu hướng này là sự bùng nổ của dịch vụ cho thuê robot hình người. Tại Hàng Châu, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hàng chục nghìn USD để sở hữu robot và cung cấp dịch vụ cho các triển lãm, sự kiện thương mại, lễ khai trương hay thậm chí hỗ trợ cầu hôn. Mức giá thuê có thể lên tới khoảng 3.000-3.500 nhân dân tệ mỗi ngày, bao gồm cả chi phí vận chuyển và kỹ thuật viên điều khiển. Theo thống kê, Trung Quốc hiện có hơn 153.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cho thuê robot, với các dịch vụ được cung cấp trên cả nền tảng trực tuyến lẫn cửa hàng truyền thống. Các hãng như AGIBOT cũng kỳ vọng thị trường này sẽ đạt quy mô khoảng 1,5 tỷ USD vào cuối năm 2026, cho thấy nhu cầu quảng bá và trải nghiệm robot đang tăng lên đáng kể.

Dịch vụ cho thuê robot hình người đang phát triển nhanh tại Trung Quốc, phục vụ triển lãm, sự kiện và nhiều hoạt động quảng bá thương mại. (Ảnh: VCG)

Song song với thị trường dịch vụ, Trung Quốc còn đặt mục tiêu xây dựng năng lực sản xuất robot quy mô lớn. Một nhà máy tại Bắc Kinh được cho là hướng tới xuất xưởng 10.000 robot vào cuối năm 2026 và tăng lên 500.000 robot vào năm 2030. Đây là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm đưa robot hình người vào hơn 100 kịch bản ứng dụng có giá trị cao, từ sản xuất công nghiệp đến logistics và dịch vụ. Theo ước tính của Morgan Stanley, đến năm 2050 thế giới có thể sở hữu khoảng một tỷ robot hình người, tạo nên thị trường trị giá hơn 5.000 tỷ USD. Không chỉ các chuyên gia, ngay cả CEO Tesla Elon Musk cũng từng nhận định rằng đối thủ đáng gờm nhất của Mỹ trong lĩnh vực robot hình người chắc chắn sẽ đến từ Trung Quốc. Hiện quốc gia này cũng được đánh giá là dẫn đầu về số lượng robot hình người được giao trên toàn cầu, vượt nhiều đối thủ nổi tiếng như Tesla hay Figure AI.

Dù vậy, quá trình thương mại hóa robot hình người vẫn còn nhiều rào cản. Tại các trung tâm đào tạo robot ở Bắc Kinh, hàng trăm robot vẫn phải liên tục thực hiện những thao tác đơn giản như phân loại bưu kiện hoặc hỗ trợ các công việc lặp lại dưới sự giám sát và điều khiển của con người. Thách thức lớn nhất là thiếu dữ liệu từ môi trường thực tế để huấn luyện trí tuệ nhân tạo. Các công ty phải bỏ ra tới khoảng 150 USD mỗi giờ chỉ để thu thập dữ liệu tương tác vật lý nhằm cải thiện khả năng vận động và xử lý tình huống. Ngoài ra, phần cứng cũng là bài toán nan giải. Việc phát triển bàn tay robot có độ linh hoạt tương đương con người đòi hỏi phải tích hợp rất nhiều linh kiện trong không gian nhỏ, dễ dẫn tới tình trạng quá nhiệt, chi phí sản xuất cao và độ bền chưa đáp ứng kỳ vọng.

Các trung tâm đào tạo robot tại Bắc Kinh đang thu thập dữ liệu thực tế để cải thiện khả năng vận động và xử lý tình huống của robot hình người. (Ảnh: (Xinhua/Zhang Duan)

Trong bối cảnh đó, phần lớn doanh thu hiện nay vẫn đến từ các cơ quan nghiên cứu, tổ chức công hoặc những dự án thử nghiệm thay vì khách hàng thương mại quy mô lớn. Đại diện nhiều doanh nghiệp thừa nhận robot hiện mới đạt khoảng 80% năng suất của con người trong một số tác vụ đơn giản và còn cần thêm thời gian để đủ khả năng làm việc độc lập trên dây chuyền sản xuất. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của hơn 140 nhà sản xuất robot hình người cũng khiến thị trường trở nên cạnh tranh khốc liệt, trong khi nhu cầu thực tế chưa theo kịp tốc độ mở rộng nguồn cung. Dẫu còn nhiều khó khăn, Trung Quốc vẫn kiên định với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái robot hoàn chỉnh, hạ giá thành sản phẩm và thúc đẩy ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Nếu những nút thắt về công nghệ, dữ liệu và chi phí được giải quyết, robot hình người có thể trở thành một trong những ngành công nghiệp chiến lược quan trọng nhất của quốc gia này trong thập kỷ tới.