Trung tâm học tập cộng đồng tại Hà Nội: Mở ra cơ hội tạo dựng những giá trị mới

Khi việc học gắn với nghề nghiệp và những đổi thay của cuộc sống, văn hóa học tập dần trở thành một nếp sống, góp phần nuôi dưỡng những cộng đồng ham học hỏi, biết gìn giữ và sáng tạo từ chính những giá trị của quê hương.

Gắn với yêu cầu thực tế và nhu cầu phát triển của địa phương

Mỗi địa phương tại thành phố Hà Nội hiện có cách triển khai riêng những mô hình trung tâm học tập cộng đồng gắn việc học với yêu cầu thực tế phát triển, không chỉ lan tỏa văn hóa học mà còn mở cơ hội tạo ra những giá trị mới trong đời sống xã hội.

Người dân đọc sách ở “Thư viện số cộng đồng - Không gian học tập mở” tại Trung tâm Học tập cộng đồng xã Hoài Đức. Ảnh: Trung Tâm

Trung tâm Học tập cộng đồng xã Hoài Đức đã mở ra một không gian học tập từ sách và công nghệ. Trong đó, mô hình “Thư viện số cộng đồng - Không gian học tập mở” được bố trí tại Nhà thi đấu Khu 6 có diện tích khoảng 170m², gồm các khu vực đọc sách, dành cho trẻ em, trải nghiệm công nghệ số và tra cứu học liệu điện tử. Hơn 7.000 đầu sách cùng sách điện tử, sách nói và các nguồn học liệu trực tuyến giúp người dân đọc, tìm hiểu và tự học. Người dân cũng có thể sử dụng điện thoại thông minh, quét mã QR để truy cập tài liệu.

Trong khi đó, Trung tâm Học tập cộng đồng phường Thanh Liệt xác định, xây dựng xã hội học tập không chỉ đáp ứng nhu cầu về kiến thức, kỹ năng mới mà còn phải gắn với việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa. Từ tinh thần ấy, Trung tâm Học tập cộng đồng phường đã ra mắt mô hình truyền dạy múa Trống Bồng cho học sinh Trường Trung học cơ sở Tân Triều. Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ nằm trong những trang tư liệu mà được trao truyền trực tiếp qua từng động tác, nhịp trống, giúp thế hệ trẻ có cơ hội hiểu và tiếp nối những giá trị văn hóa của quê hương.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Trung tâm Học tập cộng đồng xã Thanh Oai đã tổ chức 3 lớp truyền dạy nghề làm nón cho 90 học viên, 1 hội thảo về phát triển làng nghề và bước đầu triển khai 2 mô hình bán hàng trực tuyến hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm. Các “Không gian học tập di sản làng nghề nón Chuông”, “Không gian trải nghiệm nghề làm nón truyền thống” đưa người học đến gần hơn với nghề thông qua sự hướng dẫn trực tiếp của các nghệ nhân.

Tham gia mô hình bán hàng trực tuyến hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm nón do Trung tâm Học tập cộng đồng xã Thanh Oai tổ chức, chị Lưu Thị Linh (làng Chuông, xã Thanh Oai) cho rằng, muốn giữ nghề thì phải đưa sản phẩm đến với càng nhiều người càng tốt. Để làm được điều đó, người làm nghề phải học tập, tiếp cận tri thức và công nghệ để có thể quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội, bán hàng trực tuyến...

Các xã Hoài Đức, Thanh Liệt, Thanh Oai, mỗi địa phương có cách triển khai riêng, với những mô hình trung tâm học tập cộng đồng gắn việc học với yêu cầu thực tế và nhu cầu phát triển của địa phương. Qua đó, không chỉ lan tỏa văn hóa học tập, mà còn mở ra cơ hội tạo dựng những giá trị mới trong đời sống xã hội.

Hướng tới các không gian học tập linh hoạt, đa dạng

Người dân làm nón tại Trung tâm Học tập cộng đồng xã Thanh Oai. Ảnh: Thảo Phạm

Phó Giám đốc Trung tâm Học tập cộng đồng xã Thanh Oai Nguyễn Thị Chính nhận định, bất kể hoạt động học tập nào cũng cần gắn với cuộc sống. Người dân đã biết làm nghề, nhưng để quảng bá, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm hiệu quả hơn, vẫn cần học thêm những kỹ năng mới như livestream, bán hàng, quảng bá sản phẩm. Từ việc học để phát triển kinh tế, những giá trị khác cũng được bồi đắp.

Với người dân xã Thanh Oai, bảo tồn và phát huy nghề làm nón lá làng Chuông không chỉ góp phần giữ gìn một nghề truyền thống mà còn có thể nuôi dưỡng tình yêu quê hương, niềm tự hào và sự gắn bó với nơi mình sinh ra.

Còn theo Phó Chủ tịch UBND xã Hoài Đức Đồng Thị Nga, mục tiêu của địa phương không dừng lại ở việc xây dựng một thư viện số mà hướng tới hình thành thói quen học tập trong cộng đồng. Hiệu quả của mô hình sẽ được thể hiện qua số lượng người dân đọc sách, số gia đình cùng tham gia học tập và việc học từng bước trở thành nhu cầu tự thân của mỗi người.

“Mục tiêu cuối cùng không phải là xây dựng một thư viện lớn hơn, mà là xây dựng những con người ham học hỏi hơn; không phải chỉ có thêm nhiều đầu sách, mà là có thêm nhiều người biết học, biết sáng tạo và biết cống hiến. Bởi con người chính là trung tâm của mọi sự phát triển, còn tri thức là nền tảng để mỗi cá nhân phát huy giá trị của mình và đóng góp cho cộng đồng”, Phó Chủ tịch UBND xã Hoài Đức Đồng Thị Nga nhận định.

Về vấn đề này, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Quang Tuấn nhấn mạnh, xây dựng xã hội học tập tại Thủ đô không chỉ dừng lại ở giáo dục chính quy mà cần hướng mạnh tới việc mở rộng các không gian học tập linh hoạt, đa dạng, gắn với thực tiễn đời sống và lao động, sản xuất của người dân ở mọi lứa tuổi.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, 109 trong số 126 Trung tâm Học tập cộng đồng tại các xã, phường của thành phố Hà Nội đã được thành lập; các đơn vị còn lại đang tiếp tục được kiện toàn trong năm 2026. Những con số này cho thấy mạng lưới không gian học tập đang từng bước được mở rộng để việc học hiện diện ngay trong đời sống, góp phần bồi đắp văn hóa học tập suốt đời từ mỗi địa phương.

Từ hoạt động thực tế và những hiệu quả bước đầu, các Trung tâm Học tập cộng đồng trên địa bàn Hà Nội cho thấy một thực tế: Đây không chỉ là nơi tổ chức các hoạt động học tập mà còn là không gian để người dân trao đổi tri thức, người trẻ học nghề và kỹ năng mới, nghệ nhân truyền nghề, trẻ em tìm hiểu di sản, mỗi người có thêm cơ hội đọc và tự học. Khi đó, văn hóa học tập không còn là một khẩu hiệu mà trở thành một nếp sống được vun đắp từng ngày, bắt đầu từ nhu cầu của mỗi người và những giá trị mà cộng đồng muốn gìn giữ, trao truyền.