Trung tâm Năng lượng tái tạo - mở rộng không gian phát triển công nghiệp

Bà Christiana Hageneder, Giám đốc Chương trình Hỗ trợ Năng lượng, GIZ. (Ảnh: GIZ cung cấp)

Ngày 8/9, tại Hà Nội, Cục Điện lực, Bộ Công thương phối hợp Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy phát triển Trung tâm Năng lượng tái tạo tại Việt Nam”, trong khuôn khổ Dự án “Thúc đẩy chuyển dịch ngành năng lượng tại Việt Nam” (TEV) do Chính phủ Đức tài trợ.

Ông Tăng Thế Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công thương. (Ảnh: GIZ cung cấp)

Phát biểu khai mạc, ông Tăng Thế Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công thương nhấn mạnh, trong quá trình chuyển dịch năng lượng và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, phát triển năng lượng tái tạo cần gắn với phát triển công nghiệp, hạ tầng, chuỗi cung ứng, khoa học-công nghệ và nguồn nhân lực.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã xác định phát triển các trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo liên vùng tại những khu vực có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo. Đây là định hướng quan trọng nhằm gắn phát triển nguồn điện với phát triển công nghiệp và từng bước nội địa hóa chuỗi giá trị. Trên cơ sở đó, việc nghiên cứu, từng bước phát triển các Trung tâm Năng lượng tái tạo có ý nghĩa trong khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng tái tạo, đồng thời thúc đẩy phát triển công nghiệp và đóng góp vào quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.

Nghiên cứu ban đầu về mô hình này được hoàn thành tháng 7/2025, đề xuất Trung tâm Năng lượng tái tạo theo hướng một hệ sinh thái tích hợp, bao gồm phát triển nguồn năng lượng tái tạo, công nghiệp chế tạo, hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ, nghiên cứu-đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực.

Trên cơ sở đó, các nghiên cứu tiếp theo đang được triển khai nhằm đánh giá điều kiện và tiềm năng phát triển mô hình, trước mắt tập trung vào khu vực miền trung và miền nam.

Tại hội thảo, các chuyên gia trong nước và quốc tế chia sẻ kinh nghiệm về phát triển năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi, hạ tầng cảng, công nghiệp và chuỗi cung ứng. Các tham luận tập trung vào những vấn đề then chốt như lựa chọn mô hình và địa điểm, phát triển cảng biển và logistics, cơ chế quản trị và huy động đầu tư, phát triển chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất trong nước, vận hành-bảo dưỡng, nghiên cứu-đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực.

Đại diện Viện Dầu khí Việt Nam (VPI), Petrovietnam cho rằng, Việt Nam đã có những năng lực nền tảng có thể phục vụ quá trình hình thành hệ sinh thái điện gió ngoài khơi, nhất là trong lĩnh vực chế tạo kết cấu thép, công trình ngoài khơi, cảng biển, logistics và nguồn nhân lực kỹ thuật. Việc tận dụng những năng lực này có thể giúp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị điện gió ngoài khơi, thay vì chỉ tập trung vào khâu phát điện.

Bà Nethe Veje Laursen, Tham tán ngành năng lượng và khí hậu, Đại sứ quán Đan Mạch chia sẻ kinh nghiệm trong phát triển Trung tâm Năng lượng tái tạo. (Ảnh: GIZ cung cấp)

Kinh nghiệm từ CHLB Đức, Trung Quốc, Vương quốc Anh và Đan Mạch được chia sẻ tại hội thảo cho thấy không có một mô hình Trung tâm Năng lượng tái tạo duy nhất có thể áp dụng cho mọi quốc gia. Điểm chung của các mô hình thành công là sự kết hợp giữa nguồn năng lượng tái tạo với hạ tầng, cảng biển, công nghiệp chế tạo, chuỗi cung ứng, dịch vụ vận hành-bảo dưỡng, nghiên cứu và đào tạo nhân lực, cùng các chính sách dài hạn. Đây cũng là những yếu tố đang được xem xét trong quá trình nghiên cứu mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Bà Christiana Hageneder, Giám đốc Chương trình Hỗ trợ Năng lượng của Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức cho biết: Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức đang phối hợp Cục Điện lực Việt Nam thực hiện nghiên cứu nhằm xây dựng cơ sở bằng chứng có tính so sánh cao, hỗ trợ quá trình ra quyết định. Nghiên cứu sẽ đánh giá năng lực và điều kiện hiện có, khoảng trống về cơ sở hạ tầng, cùng các yêu cầu pháp lý và tài chính cần thiết cho việc triển khai Trung tâm Năng lượng tái tạo.

Bà Christiana Hageneder, Giám đốc Chương trình Hỗ trợ Năng lượng của Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức. (Ảnh: GIZ cung cấp)

Theo bà Christiana Hageneder, các Trung tâm Năng lượng tái tạo có thể góp phần củng cố nền tảng công nghiệp trong nước, tạo giá trị dài hạn từ chuyển dịch năng lượng, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo khu vực.

Từ những trao đổi tại hội thảo, việc phát triển Trung tâm Năng lượng tái tạo được nhìn nhận không đơn thuần là bài toán bổ sung nguồn điện sạch, mà còn là cơ hội mở rộng không gian phát triển công nghiệp. Nếu được tổ chức phù hợp với lợi thế từng vùng, các trung tâm có thể tạo sự liên kết giữa nguồn năng lượng tái tạo với cảng biển, công nghiệp chế tạo, logistics, dịch vụ kỹ thuật, nghiên cứu và đào tạo. Qua đó, quá trình chuyển dịch năng lượng không chỉ đáp ứng yêu cầu giảm phát thải mà còn tạo thêm năng lực sản xuất, việc làm và giá trị gia tăng trong nước.