Trước cuộc đàm phán với Washington, Greenland tuyên bố 'chọn Đan Mạch', cùng đoàn kết đối phó tham vọng của Mỹ

Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen (trái) và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen tại một cuộc họp báo ở Copenhagen, Đan Mạch, ngày 13/1. (Nguồn: Getty Images)

Báo The Guardian đưa tin, phát biểu tại cuộc họp báo chung ngày 13/1 với Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen, ông Nielsen tuyên bố, Greenland sẽ không thuộc sở hữu hay chịu sự quản lý của Washington.

Ông nói: "Chúng tôi đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng địa-chính trị. Nếu buộc phải lựa chọn giữa Mỹ và Đan Mạch ngay lúc này, chúng tôi chọn Đan Mạch, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Liên minh châu Âu (EU)", đồng thời nhấn mạnh mục tiêu của Greenland là "đối thoại hòa bình, tập trung vào hợp tác".

Theo lãnh đạo của vùng đất tự quản ở Bắc Cực của Đan Mạch, tham vọng của ông Trump cũng liên quan trực tiếp "luật pháp quốc tế và quyền có đất nước của chúng tôi".

Ông Trump lần đầu nêu ý tưởng Mỹ tiếp quản Greenland – vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch – vào năm 2019 trong nhiệm kỳ đầu, rồi lặp lại trước khi nhậm chức nhiệm kỳ hai hồi tháng 1 năm nay. Tuy nhiên, trong tháng này, Nhà Trắng đã đẩy mạnh giọng điệu, với tuyên bố Washington sẽ giành lấy hòn đảo "bằng cách này hay cách khác".

Những phát biểu mới nhất của ông Trump đã làm bùng phát một cuộc khủng hoảng địa-chính trị, đặt dấu hỏi lớn về sự bền vững của NATO, đồng thời gây lo lắng sâu sắc trong cộng đồng khoảng 57.000 người dân Greenland về an toàn, bản sắc và tương lai của họ.

Dự kiến, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen và người đứng đầu cơ quan đối ngoại Greenland Vivian Motzfeldt sẽ có cuộc gặp quan trọng tại Washington với Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio của Mỹ.

Chính quyền Greenland cho biết, hiện chưa rõ nội dung chương trình nghị sự của cuộc gặp tại Nhà Trắng, song một quan chức của chính quyền này kêu gọi Mỹ hành xử như một đồng minh, nhấn mạnh: "Với người khác đó có thể chỉ là một mảnh đất, nhưng với chúng tôi, đó là quê hương".

Ở Nuuk, ông Pele Broberg, lãnh đạo đảng đối lập Naleraq – lực lượng chính trị thân Mỹ nhất tại Greenland – nói với The Guardian rằng, kết quả mong muốn của các cuộc đàm phán tại Washington là đạt được một thỏa thuận với Mỹ.

Chính trị gia này đặt câu hỏi: "Họ muốn đạt được thỏa thuận theo cách dễ hay khó: ai lại muốn cách khó?", đồng thời chỉ trích việc Ngoại trưởng Đan Mạch tham gia đàm phán khi cho rằng đây là vấn đề "liên quan tương lai của người dân Greenland, chứ không phải chính sách đối ngoại của Đan Mạch".

Cuộc họp ở Mỹ diễn ra trong bối cảnh ông Trump khiến EU và NATO chấn động khi không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để chiếm quyền kiểm soát hòn đảo có vị trí chiến lược và giàu khoáng sản, vốn được bảo vệ bởi các cơ chế an ninh của cả hai tổ chức do Đan Mạch là thành viên. Tuyên bố được đưa ra sau vụ đột kích của Mỹ vào Venezuela, một quốc gia có chủ quyền và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro cùng vợ ông.

Thủ tướng Frederiksen thừa nhận, việc Đan Mạch "đứng lên trước sức ép hoàn toàn không thể chấp nhận từ đồng minh thân cận nhất" là điều không dễ dàng. Bà nhấn mạnh: "Những nguyên tắc căn bản đang bị thách thức. Biên giới không thể bị thay đổi bằng vũ lực và các nước nhỏ không thể phải sợ hãi các nước lớn. Vì vậy chúng tôi nói không. Chúng tôi không tìm kiếm xung đột, nhưng thông điệp rất rõ ràng: Greenland không phải để bán".

Trước đó, bà Frederiksen từng cảnh báo, một cuộc tấn công của Mỹ sẽ đặt dấu chấm hết cho NATO. Nhiều lãnh đạo châu Âu đã công khai ủng hộ toàn vẹn lãnh thổ và quyền tự quyết của Greenland. Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius gọi bất kỳ động thái nào của Mỹ nhằm kiểm soát Greenland là "một tình huống chưa từng có tiền lệ trong lịch sử NATO và của bất kỳ liên minh phòng thủ nào".

Sau cuộc họp Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Đan Mạch, Bộ trưởng Quốc phòng Troels Lund Poulsen cho biết, ông và lãnh đạo cơ quan đối ngoại Greenland Motzfeldt sẽ gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại Brussels. Bỉ, vào ngày 19/1 tới.

Ông Poulsen nói, Copenhagen dự kiến tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland cùng các nước NATO khác trong năm nay, đồng thời kêu gọi "sự quan tâm lớn hơn của liên minh quân sự đối với các vấn đề liên quan sự hiện diện của khối ở Bắc Cực".

Greenland đã từng bước tiến tới độc lập kể từ năm 1979, khi giành được quyền tự trị từ Đan Mạch. Mục tiêu này được tất cả các đảng trong Quốc hội Greenland chia sẻ, dù khác biệt về lộ trình và thời điểm.

Bảo Minh