Trước khi có thuốc gây mê, người Trung Quốc phẫu thuật thế nào?
Sự ra đời của thuốc gây mê vào năm 1846 là cột mốc quan trọng trong lịch sử y học, thế nhưng từ lâu trước đó, con người đã tìm ra cách giảm đau khi phẫu thuật.
Nghiên cứu cho thấy vào thế kỷ 14, các bác sĩ thời nhà Minh (1368-1644) tại Trung Quốc sử dụng hỗn hợp dược liệu chiết xuất từ thực vật có độc để chế tạo thuốc gây mê. Công thức này được phát triển bởi Hạ Quyền, thầy thuốc phẫu thuật danh tiếng trong nền y học cổ truyền Trung Quốc.
Khi khai phá mộ của Hạ Quyền, các nhà nghiên cứu Trung Quốc phát hiện ra chất aconitine trên 10 dụng cụ phẫu thuật. Aconitine là độc tố chiết xuất từ loài cây kịch độc có tên gọi cây ô đầu.
Theo bác sĩ nghiên cứu Triệu Thông Thương thuộc Đại học Tây Bắc ở Tây An, tỉnh Thiểm Tây, miền trung Trung Quốc, aconitine có khả năng kích hoạt ion natri trong màng tế bào thần kinh. Sự kích thích liên tục này dẫn đến trạng thái hưng phấn thần kinh tạm thời, sau đó chuyển sang giai đoạn ức chế.
Tranh vẽ người Trung Quốc cổ đại phẫu thuật.
Bác sĩ Triệu giải thích: “Trong bối cảnh phẫu thuật thời nhà Minh, khi bệnh nhân được bôi dung dịch thuốc chứa aconitine, ban đầu họ có thể cảm thấy ấm nóng, tê rần hoặc mất cảm giác tại chỗ, sau đó cơn đau sẽ giảm dần và rơi vào trạng thái gây mê”.
Thông thường, loại thuốc gây tê này được dùng qua đường uống và thường uống kèm với một ngụm rượu. Ngoài ra, một phiên bản dùng ngoài da cũng có thể được bôi trực tiếp lên vùng phẫu thuật để gây tê cục bộ.
Các thầy thuốc thời nhà Minh bào chế các loại bột hoặc cao thuốc từ cây ô đầu sau khi đã trải qua quá trình giảm độc để bôi lên vị trí phẫu thuật.
Bác sĩ Triệu nhận xét: “Họ kiểm soát cực kỳ tỉ mỉ liều lượng cũng như cách thức sử dụng, đảm bảo đạt được hiệu quả giảm đau đồng thời giảm thiểu tối đa nguy cơ ngộ độc gây tử vong. Dư lượng được tìm thấy trên các công cụ phẫu thuật trong nghiên cứu này chính là minh chứng trực tiếp cho trí tuệ đỉnh cao của việc 'dĩ độc trị bệnh' (dùng chất độc làm thuốc)”.
Tầm quan trọng cốt lõi của liều lượng là điều không thể bàn cãi. Ranh giới giữa gây tê và ngộ độc đối với aconitine là cực kỳ mong manh.
Cây ô đầu chứa hàm lượng lớn chất aconitine, dùng để gây mê bệnh nhân.
Hóa chất này có liều gây chết người rất thấp, chỉ từ 1 đến 2 miligam, và chỉ cần 0,2 miligam là đã có thể gây ngộ độc. Việc sử dụng quá liều có thể đe dọa đến tính mạng do đặc tính độc thần kinh cực mạnh.
Nếu dùng sai liều lượng hoặc để hoạt chất này lọt vào máu, bệnh nhân có thể gặp phải các triệu chứng như tê môi miệng, chảy nước dãi, buồn nôn và loạn nhịp tim. Trong những trường hợp nghiêm trọng nhất, ngộ độc aconitine hoàn toàn có thể dẫn đến tử vong.
Tuy nhiên, các thầy thuốc thời nhà Minh nhận thức rất rõ về những rủi ro liên quan đến aconitine nên đã áp dụng nhiều phương pháp giải độc khác nhau, bao gồm đun sôi trong giấm, ngâm với đậu đen, giải độc bằng đậu xanh và bóc bỏ lớp vỏ ngoài.
Hơn nữa, bác sĩ Triệu cũng gợi ý rằng cây ô đầu có thể không phải là nguồn nguyên liệu gây tê duy nhất trong thời nhà Minh.
Ông cho biết: “Trong suốt thời kỳ này, các chuyên gia y học đã khám phá sâu rộng nhiều loại thuốc cổ truyền Trung Hoa có đặc tính gây tê hoặc giảm đau, bao gồm cây mandrake (nhân sâm sa mạc), hoa đỗ quyên và các loài thuộc họ Araceae”.
Tin nóng
Khi đập trứng ra bát, nhiều người thường chú ý đến màu sắc của lòng đỏ và cho rằng lòng đỏ càng đậm màu thì quả trứng càng bổ dưỡng. Tuy nhiên, nhận định này liệu có hoàn toàn chính xác?
Việc ứng dụng lâm sàng máy quét não NeuroExplorer đánh dấu bước tiến mới trong lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh, cho phép bác sỹ quan sát các thay đổi sinh học và hóa học trong não với độ chi tiết chưa từng có.
Vỏ chuối chứa một số chất chống oxy hóa và dưỡng chất tự nhiên có thể hỗ trợ cải thiện độ ẩm cho tóc. Một số cách sử dụng đơn giản tại nhà có thể giúp tóc mềm mại hơn trong mùa hè.
Ngừng hút thuốc lá đột ngột không nguy hiểm như nhiều người lo ngại, song những phản ứng của cơ thể trong vài tuần đầu có thể khiến không ít người bỏ cuộc giữa chừng.
Theo Cục An toàn thực phẩm, ngày 12/6, Bộ Y tế Pháp ra thông báo về việc tự nguyện thu hồi sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR có số lô 183403 do Laboratoires Novalac sản xuất.
Nhịn tiểu lâu và lạm dụng whey protein kém chất lượng khi tập gym có thể khiến thận chịu áp lực kép: tăng nguy cơ nhiễm trùng, ứ nước tiểu và quá tải cầu thận.
Tin mới
Mỗi loại bếp đều có những ưu và nhược điểm riêng, khiến người dùng cân nhắc dựa trên nhu cầu sử dụng.
Những ngày này, khi nhịp đập của World Cup 2026 đang rộn ràng trên khắp các mặt cỏ châu Mỹ và len lỏi vào từng nếp nhà, bóng đá không chỉ là câu chuyện của những bàn thắng hay cúp vàng. Mùa hè thể thao cuồng nhiệt này còn mang đến một thông điệp sâu sắc về sức khỏe và sự phát triển của trẻ em, được truyền cảm hứng từ một trong những ngôi sao sáng nhất hiện tại: Lamine Yamal.
Đằng sau mỗi bữa ăn lành mạnh không chỉ là sự tỉ mỉ chọn lựa từng nguyên liệu tươi ngon cho một thực đơn 'xanh', mà còn là cả một quy trình khoa học để bảo vệ sức khỏe. Để những món ngon thực sự trở thành nguồn năng lượng tích cực, dưới đây là 5 nguyên tắc chuẩn mực từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mà bất kỳ gian bếp nào cũng cần áp dụng.
Dù ở độ tuổi xưa nay hiếm, thế nhưng cụ bà người Mỹ - Nancy Lally vẫn sống một mình tự lo mọi sinh hoạt, bí quyết nằm ở 2 đức tính được rèn luyện từ thời trẻ.
Dễ tìm ở bất kỳ khu chợ nào, giá thành bình dân nhưng khoai lang lại chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho sức khỏe. Không chỉ hỗ trợ tiêu hóa, loại củ này còn giúp bảo vệ tim mạch, tăng cường thị lực và góp phần làm chậm quá trình lão hóa của cơ thể.
Trời sập tối nhanh như một hơi thở dài mệt mỏi. Sau cơn mưa rào đặc trưng của vùng đất này, không gian không hề dịu đi mà trở nên đặc quánh. Nó nồng nặc mùi của đất ẩm, mùi sình bùn ngai ngái và nồng nồng của những ao rau muống sau nhà.
Sau hành trình đạp xe xuyên Việt dài 1.000 km năm 2025, chị Hà Phương và con trai Khoa (13 tuổi) tiếp tục bước vào một thử thách mới: đi bộ từ Hà Nội đến Huế.
Nhiều người gặp tình trạng đậu hũ dính chảo, vỡ vụn khi chiên. Bí quyết nằm ở cách sơ chế và kiểm soát nhiệt độ dầu.