Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo quốc tế thường niên về biến đổi khí hậu

Từ nghĩa vụ quốc gia đến công lý khí hậu

Ngày 30/10, Hội thảo quốc tế thường niên - ASEAN với biến đổi khí hậu (ACCC) lần thứ 5 năm 2026 sẽ diễn ra tại Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh (ULAW). Với chủ đề “Định hình cơ chế khí hậu ở Đông Nam Á thông qua pháp luật quốc tế”, sự kiện do ULAW phối hợp với Trung tâm Luật Quốc tế thuộc Đại học Quốc gia Singapore tổ chức.

Đại biểu trong nước và quốc tế tham dự hội thảo ACCC lần thứ 4 tại Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh biến đổi khí hậu tác động ngày càng rõ đến quyền con người, an ninh lương thực, hoạt động kinh tế và mục tiêu phát triển bền vững. Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu và Thỏa thuận Paris đã tạo nền tảng hợp tác toàn cầu, song khoảng cách giữa cam kết quốc tế và thực thi vẫn là thách thức lớn.

Các ý kiến tư vấn gần đây của Tòa án Quốc tế về Luật Biển và Tòa án Công lý Quốc tế cũng mở rộng cách tiếp cận pháp lý đối với biến đổi khí hậu. Biến đổi khí hậu vì thế ngày càng gắn với nghĩa vụ quốc tế, trách nhiệm giải trình và nguy cơ phát sinh tranh chấp.

ACCC lần thứ 5 sẽ là diễn đàn trao đổi kinh nghiệm lập pháp, thực tiễn điều chỉnh pháp luật về khí hậu, đồng thời góp phần thúc đẩy tiếng nói của ASEAN và các quốc gia Nam bán cầu. Chương trình gồm bảy phiên chuyên môn, từ tài phán quốc tế, quyền môi trường, công lý khí hậu đến thị trường carbon, chuyển đổi công bằng và giải quyết tranh chấp.

Các phiên đầu tập trung vào ý kiến tư vấn quốc tế, nghĩa vụ quốc gia, yêu cầu thẩm định thích đáng và khả năng hình thành cách tiếp cận chung của ASEAN đối với luật khí hậu. Đây là vấn đề có ý nghĩa trực tiếp với Đông Nam Á, khu vực vừa chịu tác động nặng nề của nước biển dâng và hiện tượng thời tiết cực đoan, vừa phải bảo đảm tăng trưởng và an ninh năng lượng.

Khi nghĩa vụ khí hậu được xác định cụ thể hơn, các quốc gia không chỉ chịu sức ép cắt giảm phát thải mà còn phải hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực thực thi và minh bạch về mức độ tuân thủ. Hội thảo cũng xem xét tác động của nước biển dâng đối với quyền lợi trên biển, quyền được sống trong môi trường an toàn và lợi ích của các thế hệ tương lai.

Một phiên chuyên môn khác bàn về công lý khí hậu và trách nhiệm giải trình, trong đó phân tích hiệu quả của pháp luật trong quản trị thích ứng, trách nhiệm của quốc gia và doanh nghiệp gây ô nhiễm, cùng những chi phí xã hội dễ bị bỏ sót khi hoạch định chính sách.

Doanh nghiệp trước các yêu cầu mới về khí hậu

Nội dung liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp tập trung ở phiên về thị trường carbon, thương mại khí hậu và thực tiễn khu vực tư nhân. Các chuyên gia sẽ trao đổi về thiết kế pháp lý cho thị trường tín chỉ carbon tại Indonesia, Thái Lan và Việt Nam; sự phân mảnh thể chế; tính liêm chính của thị trường và năng lực thẩm tra phát thải.

Các diễn giả trao đổi, thảo luận các vấn đề chuyên sâu tại hội thảo năm 2025.

Hội thảo đồng thời đặt ra vấn đề công nhận lẫn nhau đối với hoạt động thẩm tra phát thải trong ASEAN, nhất là khi cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (CBAM) gia tăng sức ép đối với hàng hóa xuất khẩu. Năng lực đo lường phát thải, đáp ứng tiêu chuẩn xanh và chứng minh nguồn gốc carbon đang trở thành một phần năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Mối liên hệ giữa khí hậu và chuỗi cung ứng được tiếp tục làm rõ qua các nội dung về quản trị khoáng sản thiết yếu, giao thông xanh, trách nhiệm giải trình trong chuyển đổi năng lượng, tác động của chuỗi cung ứng xanh đối với làng nghề và công lý khí hậu về thủ tục trong EVFTA, CPTPP.

Ở bình diện khu vực, các chuyên gia sẽ thảo luận khả năng điều chỉnh các điều ước ASEAN trước yêu cầu của biến đổi khí hậu, cùng những khoảng trống trong quản trị không phận, ô nhiễm nhựa, đốt phụ phẩm nông nghiệp và hạ tầng năng lượng. Đây là những vấn đề xuyên biên giới, đòi hỏi sự phối hợp giữa các quốc gia.

Phiên cuối tập trung vào tranh tụng khí hậu, quản trị tư pháp và giải quyết tranh chấp. Vai trò của tòa án, chứng cứ khoa học, năng lực xét xử, tranh chấp đầu tư liên quan đến nhiên liệu hóa thạch và việc thi hành phán quyết trọng tài sẽ được đưa ra trao đổi.

Với sự tham gia của các học giả, chuyên gia pháp lý đến từ nhiều quốc gia, hội thảo được kỳ vọng cung cấp thêm luận cứ cho quá trình hoàn thiện pháp luật, vận hành thị trường carbon, tăng cường hợp tác khu vực và nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp trong chuyển đổi xanh.