Trường học sau sắp xếp: Vai trò của người đứng đầu

1. Trường THCS Tô Hiến Thành hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 trường THCS trên địa bàn phường Sầm Sơn, trong đó Trường THCS Bắc Sơn (cũ) là trường chính; Trường THCS Trung Sơn (cũ), THCS Trường Sơn (cũ) là các phân hiệu. Sau sắp xếp, Trường THCS Tô Hiến Thành có tổng 61 lớp, hơn 2.800 học sinh, 115 cán bộ, giáo viên, nhân viên, hợp đồng lao động.

Hiệu trưởng Trường THCS Tô Hiến Thành Nguyễn Sỹ Thuấn phát biểu tại Lễ khai giảng năm học 2026-2027.

Khi mô hình, tổ chức thay đổi, quá trình vận hành chắc chắn đan xen cả thuận lợi và khó khăn. Lợi thế của nhà trường là nằm trên địa bàn đô thị du lịch biển hiện đại, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ giảng dạy ở trường chính và các phân hiệu đã được quan tâm đầu tư tương đối đồng bộ; đội ngũ giáo viên giàu kinh nghiệm, tâm huyết, trách nhiệm, đoàn kết và nỗ lực vì mục tiêu chung.

Tuy nhiên, qua quá trình xây dựng, phát triển lâu năm, mỗi trường cũ đều hình thành những truyền thống, cách thức tổ chức, quy chế, nền nếp riêng. Quy mô trường học lớn hơn, số lượng học sinh đông hơn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác quản trị.

“Theo tôi, một trong những yêu cầu quan trọng nhất đối với người đứng đầu trong công tác quản trị mô hình trường học quy mô lớn, nhiều phân hiệu là làm thế nào để dư âm của hai chữ sắp xếp, sáp nhập không còn”, Hiệu trưởng Trường THCS Tô Hiến Thành Nguyễn Sỹ Thuấn chia sẻ.

Một nhà trường muốn phát triển không thể dựa vào nỗ lực của một cá nhân, mà là kết quả từ sự chung sức của cả tập thể, sự tận tâm của mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên, sự đồng hành của phụ huynh, và trên hết là sự tiến bộ, trưởng thành của học sinh.

Từ đó, người đứng đầu phải tạo được sự đoàn kết, thống nhất; xây dựng phương thức quản trị đồng bộ, chặt chẽ giữa trường chính và các phân hiệu theo hướng mạnh hơn về đội ngũ; tốt hơn về quản trị; hiệu quả hơn về sử dụng nguồn lực.

Thực tế vận hành vẫn còn những vấn đề cần giải quyết. Theo rà soát ban đầu, Trường THCS Tô Hiến Thành còn thiếu khoảng 20 giáo viên theo định biên lớp học; một số phân hiệu thiếu phòng học sẽ tạm thời sử dụng phòng học chức năng để bảo đảm nhiệm vụ đầu năm học.

Sau 37 năm công tác trong ngành giáo dục, trong đó có 31 năm làm cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, thầy Thuấn càng thấm thía rằng: chức vụ có thể thay đổi theo từng giai đoạn công tác, vị trí có thể khác nhau, nhưng phẩm chất, trách nhiệm và tình yêu nghề của người thầy mới là những điều đọng lại lâu dài nhất.

2. Tại Trường THCS Đông Thọ, phường Hàm Rồng, yêu cầu ổn định tổ chức sau sắp xếp được đặt song hành với bài toán phân bổ nguồn lực và xây dựng cách thức quản trị phù hợp. Trước khi sáp nhập, Trường THCS Đông Thọ (cũ) - trường chính và Trường THCS Nam Ngạn (cũ) - phân hiệu, dù cùng nằm trên địa bàn TP Thanh Hóa (cũ), vẫn có sự chênh lệch về cơ sở vật chất, chất lượng tuyển sinh. Trường chính có 1.668 học sinh, trong khi phân hiệu có hơn 300 học sinh.

Những điều kiện, “xuất phát điểm” khác nhau đòi hỏi nhà trường có cách tổ chức phù hợp, vừa bảo đảm sự ổn định, vừa khai thác tốt nguồn lực của trường chính và phân hiệu.

Thầy Lê Thanh Hải, Hiệu trưởng Trường THCS Đông Thọ phát biểu chào đón các em học sinh khối 6, năm học 2026-2027.

Từ đó, Trường THCS Đông Thọ nhanh chóng bắt nhịp với mô hình mới; rà soát, tiếp nhận, bàn giao cơ sở vật chất để xây dựng kế hoạch phân bổ, sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí nguồn lực.

Về đội ngũ, nhà trường chưa tính đến phương án điều chuyển mà sắp xếp giáo viên tăng cường, hạn chế tối đa xáo trộn việc dạy và học. Một số môn học mà phân hiệu đang thừa giáo viên sẽ được tăng cường hỗ trợ cho trường chính.

“Trường càng lớn càng đòi hỏi cách quản trị rõ ràng, chặt chẽ. Chúng tôi xác định phân quyền phải đi đôi với trách nhiệm, giao việc gắn với kiểm tra, giám sát để mỗi bộ phận, cá nhân chủ động trong phần việc của mình nhưng vẫn bảo đảm sự thống nhất trong toàn trường. Nguyên tắc quản trị là trao quyền nhưng không bỏ ngỏ, tăng cường kiểm tra, giám sát”, Hiệu trưởng Trường THCS Đông Thọ Lê Thanh Hải nhấn mạnh.

Bám sát chủ đề năm học “Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất”, nhà trường hướng tới củng cố đoàn kết trong cấp ủy Đảng, Ban giám hiệu, Hội đồng sư phạm; đổi mới công tác quản trị, quản lý; nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn và giáo dục toàn diện; xây dựng đội ngũ nhà giáo giỏi về chuyên môn, tinh thông nghiệp vụ, thành lập các nhóm giáo viên cốt cán ở tất cả các môn học.

Chuyển đổi số cũng được đặt trong bài toán quản trị trường học lớn. Nhà trường đang xây dựng khung năng lực số để đưa AI vào chương trình giảng dạy.

Thầy và trò Trường THCS Đông Thọ trong tiết học môn Địa lý.

Thời gian tới, theo Hiệu trưởng Trường THCS Đông Thọ Lê Thanh Hải, nhà trường tiếp tục tham mưu với UBND phường đầu tư cơ sở vật chất theo hướng trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục.

Từ một mô hình tổ chức mới đến một mô hình vận hành hiệu quả vẫn là cả một quá trình, đòi hỏi sự chủ động và năng lực quản trị của mỗi nhà trường. Phía trước vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ. Vai trò của người đứng đầu vì thế không chỉ ở tổ chức, điều hành, mà còn ở khả năng xây dựng môi trường đoàn kết, thống nhất, phát huy nguồn lực, đổi mới quản trị, qua đó nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ giáo dục trong giai đoạn mới.