Truy tặng danh hiệu Anh hùng cho 3 liệt sĩ Đoàn tàu không số

Thủ trưởng Quân chủng Hải quân trao danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho thân nhân ba liệt sĩ thuộc Đoàn tàu không số. (Ảnh: LÊ THÀNH)

Buổi lễ có sự tham dự của các đồng chí nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước: Nguyễn Minh Triết, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước; Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh.

Đại biểu thực hiện nghi thức chào cờ.

Cùng dự có lãnh đạo Quân chủng Hải quân, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, cán bộ, chiến sĩ và cựu chiến binh Lữ đoàn 125 qua các thời kỳ.

Đại tá Phạm Minh Chiến, Chính ủy Lữ đoàn 125 ôn lại truyền thống 65 năm của đơn vị.

Ngày 23/10/1961, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Đoàn 759, tiền thân của Lữ đoàn 125, Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân thực hiện nhiệm vụ mở tuyến vận tải quân sự chiến lược trên Biển Đông, đưa cán bộ, vũ khí và hàng hóa từ miền bắc chi viện chiến trường miền nam. Từ đây, Đường Hồ Chí Minh trên biển hình thành, nối hậu phương miền bắc với những chiến trường mà tuyến vận tải đường bộ chưa thể vươn tới.

Nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, nguyên Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thiện Nhân và đại biểu dự buổi lễ.

Những ngày đầu, Đoàn 759 khẩn trương xây dựng lực lượng, chuẩn bị phương tiện, trinh sát luồng lạch và bến bãi. Đêm 10/4/1962, một thuyền gỗ gắn máy cùng bảy thủy thủ rời cửa Nhật Lệ, Quảng Bình.

Sau 8 ngày đêm, thuyền đến Vàm Lũng, Cà Mau. Kết quả chuyến trinh sát tạo cơ sở thực tiễn để tổ chức vận tải bằng đường biển.

Đêm 11/10/1962, tàu Phương Đông 1 do đồng chí Lê Văn Một làm thuyền trưởng, đồng chí Bông Văn Dĩa làm chính trị viên cùng 11 thủy thủ chở hơn 30 tấn vũ khí rời bến Nghiêng, Đồ Sơn, Hải Phòng.

Sau 9 ngày trên biển, tàu cập bến Vàm Lũng an toàn. Chuyến vận chuyển đầu tiên mở ra một phương thức chi viện trực tiếp cho chiến trường miền nam.

Đầu năm 1964, Đoàn 759 được đổi phiên hiệu thành Đoàn 125, mang mật danh Đoàn tàu không số. Hoạt động trong điều kiện bí mật, cán bộ, chiến sĩ phải tự tìm hải trình, ngụy trạng, nghi binh và xử trí linh hoạt trước sự truy lùng, phong tỏa của đối phương. Khi không còn khả năng bảo toàn phương tiện, họ sẵn sàng hủy tàu để giữ bí mật tuyến đường, bến bãi và nhiệm vụ.

Trên tuyến vận tải đó, 133 cán bộ, chiến sĩ của Lữ đoàn đã hy sinh. Từ những hải trình đặc biệt, đơn vị hình thành truyền thống “Mưu trí dũng cảm; khắc phục khó khăn; vận tải đường biển; chi viện chiến trường; quyết chiến, quyết thắng”.

Trong những năm 1961-1975, đơn vị tổ chức hơn 1.300 lượt chuyến tàu, vận chuyển hơn 38 nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ và hơn 100 nghìn tấn vũ khí, hàng hóa, vượt hàng triệu hải lý chi viện chiến trường.

Tại lễ kỷ niệm, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được truy tặng các liệt sĩ Trần Nhợ, Nguyễn Tương và Nguyễn Ngọc Lương, nguyên cán bộ Đoàn tàu không số. Quyết định truy tặng được ký ngày 28/8/2026, ghi nhận thành tích và sự hy sinh của 3 cán bộ trong nhiệm vụ vận chuyển vũ khí chi viện chiến trường miền nam.

Tháng 11/1966, trên cương vị thủy thủ trưởng tàu 41, đồng chí Trần Nhợ cùng cán bộ, chiến sĩ vận chuyển 59 tấn vũ khí vào Đức Phổ, Quảng Ngãi. Sau khi trả hàng, tàu mắc cạn và bị bao vây, lần điểm hỏa đầu không thành công, đồng chí cùng thuyền phó Dương Văn Lộc bơi trở lại hủy tàu. Hai đồng chí hy sinh, không để phương tiện rơi vào tay đối phương.

Đồng chí Nguyễn Tương từng làm chính trị viên các tàu C235, C210 và C100, tham gia nhiều chuyến vận chuyển vũ khí vào miền nam. Trong chuyến tàu C235 vào Hòn Hèo, Khánh Hòa (cuối tháng 2/1968) trước sự bao vây của nhiều tàu chiến và máy bay đối phương, đồng chí cùng thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh chỉ huy cán bộ, chiến sĩ chiến đấu và hy sinh.

Đồng chí Nguyễn Ngọc Lương là Bí thư Chi bộ, chính trị viên Tàu 165. Trong chuyến chở 64 tấn vũ khí vào Vàm Lũng từ ngày 25 đến 29/2/1968, tàu bị tám tàu chiến bao vây. Khi không còn khả năng bảo toàn phương tiện, đồng chí cùng thuyền trưởng quyết định kích nổ bộc phá hủy tàu, bảo vệ bí mật tuyến vận tải.

Ba liệt sĩ đảm nhiệm những cương vị khác nhau cùng đặt nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường và số vũ khí chi viện chiến trường lên trên tính mạng. Việc truy tặng danh hiệu cũng nhắc lại sự mất mát của các gia đình liệt sĩ và trách nhiệm gìn giữ ký ức về Đoàn tàu không số.

Cùng với lễ truy tặng, Lữ đoàn 125 đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì vì thành tích trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng lực lượng và thực hiện nhiệm vụ quốc phòng.

Phó Đô đốc Nguyễn An Phong, Chính ủy Quân chủng Hải quân trao Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì cho Lữ đoàn 125.

Qua 65 năm, Lữ đoàn 125 đã hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; 13 đơn vị và 25 cá nhân được phong tặng, truy tặng danh hiệu này.

Sau ngày đất nước thống nhất, cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn tham gia giải phóng các đảo miền trung, vùng biển tây nam và tiếp quản các đảo thuộc quần đảo Trường Sa. Đơn vị tiếp tục chiến đấu bảo vệ biên giới tây nam, thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia, vận chuyển lực lượng, hàng hóa phục vụ xây dựng, bảo vệ Trường Sa và hệ thống nhà giàn trên thềm lục địa phía nam.

Hiện nay, Lữ đoàn 125 là lực lượng vận tải biển chủ lực của Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân và Quân chủng Hải quân. Đơn vị duy trì lực lượng, phương tiện trực sẵn sàng chiến đấu, thực hiện nhiệm vụ vận tải quân sự, trực bảo vệ chủ quyền tại Trường Sa, nhà giàn DK1, tham gia tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, hỗ trợ ngư dân và chương trình “Xanh hóa Trường Sa”.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Đô đốc Nguyễn An Phong, Chính ủy Quân chủng Hải quân yêu cầu Lữ đoàn 125 tiếp tục phát huy truyền thống, xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”; đổi mới huấn luyện theo hướng đồng bộ, chuyên sâu, lấy thực hành làm chính, gắn với phương án, đối tượng tác chiến và địa bàn hoạt động.

Lữ đoàn phải duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, làm chủ tàu thuyền, vũ khí, trang bị kỹ thuật, chủ động nắm tình hình, xử lý các tình huống trên biển, không để bị động, bất ngờ. Cùng với nâng cao chất lượng huấn luyện, đơn vị tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, giỏi chuyên môn và chấp hành nghiêm kỷ luật.

Đồng chí Nguyễn Phước Lộc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh trao Cờ truyền thống cho Lữ đoàn 125.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trao bằng khen cho Lữ đoàn 125.

Từ những chuyến tàu gỗ làm nhiệm vụ bí mật đến các tàu vận tải quân sự hôm nay, nhiệm vụ của Lữ đoàn 125 đã thay đổi theo yêu cầu từng giai đoạn. Truyền thống của Đoàn tàu không số tiếp tục được nối bằng chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng chiến đấu và kết quả của mỗi chuyến tàu đến Trường Sa, nhà giàn DK1 và các vùng biển được giao.