TS Vi Chí Thành: Cứ đi để vượt rào cản

Từ một cậu học trò trường dân lập với vốn tiếng Anh ít ỏi, vóc dáng từng khiến bạn bè trêu chọc, TS Vi Chí Thành – giảng viên Khoa Công nghệ Thông tin, Trường ĐH Quốc tế (ĐHQG TPHCM) – đã đi qua hành trình hơn 25 năm bền bỉ để chạm đến những mục tiêu tưởng như xa vời. Khi được hỏi bí quyết vượt qua chướng ngại, anh chỉ mỉm cười: "Cứ đi thôi, đi chậm cũng được, miễn là có đi".

Chọn trường ĐH chỉ để chứng tỏ: "Tôi làm được"

Sinh năm 1984 tại Phú Thọ, Vi Chí Thành từng là học sinh lớp chọn Trường THPT Lương Thế Vinh (Hà Nội) – ngôi trường dân lập đầu tiên của Việt Nam do thầy Văn Như Cương sáng lập. Ở tuổi 18, khi bạn bè đã định hình rõ ước mơ, Thành thừa nhận mình… chưa có mục tiêu cụ thể.

TS Vi Chí Thành

Không có ước mơ rõ ràng, nhưng anh biết mình học tốt các môn tự nhiên. Những năm cuối thập niên 1990, khối ngành kỹ thuật là lựa chọn nhiều thí sinh giỏi hướng đến, trong đó Trường ĐH Bách Khoa Hà Nội hay Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội nổi tiếng với tỷ lệ chọi cao. Thành nộp hồ sơ thi cùng lúc 8 trường đại học.

Kết quả, anh đậu 3 trường: ĐH Bách Khoa Hà Nội, ĐH Xây dựng Hà Nội và Cao đẳng Hà Nội (nay là Trường ĐH Hà Nội). Quyết định cuối cùng của chàng trai 18 tuổi khá đơn giản: chọn Trường ĐH Bách Khoa Hà Nội vì "nghe nói đây là trường kỹ thuật hàng đầu cả nước".

"Lúc đó mình có chút hiếu thắng, muốn thử sức ở nơi khó nhất để chứng tỏ bản thân" - anh nhớ lại.

Vào Bách Khoa, sau giai đoạn đại cương, Thành tiếp tục chọn ngành Điện tử Viễn thông - ngành được xem là khó nhất thời điểm đó. "Khi ấy hơi 'trẻ trâu', cứ thích chọn cái khó để thử thách mình" - anh cười. Nhưng nhìn lại, chính nền tảng toán, tín hiệu và hệ thống từ Điện tử Viễn thông đã trở thành bệ đỡ quan trọng khi anh rẽ hướng sang Công nghệ Thông tin ở bậc học cao hơn.

Sang Anh học cao học với IELTS 5.5

Tốt nghiệp kỹ sư ở tuổi 23, Vi Chí Thành đứng trước ngã rẽ mới. Trong những năm đại học, anh phát hiện niềm đam mê với lập trình và quyết định chuyển hướng sang công nghệ thông tin – lĩnh vực đang "hot" thời bấy giờ.

Anh nộp hồ sơ xin học bổng và giành được học bổng toàn phần của Chính phủ Anh theo học thạc sĩ tại University of Bristol – một trong những trung tâm hàng đầu châu Âu về khoa học máy tính và tương tác người – máy.

Vi Chí Thành theo học thạc sĩ tại University of Bristol

Nhưng hành trình ấy không hề dễ dàng. Khi đặt chân đến Anh, IELTS của anh chỉ ở mức 5.5. Kiến thức nền về công nghệ thông tin chưa vững, môi trường học thuật hoàn toàn bằng tiếng Anh, thời tiết khắc nghiệt, văn hóa khác biệt… tất cả tạo nên cú sốc lớn.

"Có lúc mình nghĩ chắc sẽ trượt vài môn, phải học lại một năm. Mọi thứ đều căng thẳng" - anh kể.

Ba tháng đầu tiên là khoảng thời gian thử thách nhất. Anh tự đặt mục tiêu mỗi ngày phải cố thêm một chút: đọc nhiều hơn, hỏi nhiều hơn, làm bài tập kỹ hơn. "Sau khoảng 3 tháng, mình bắt đầu quen với tiếng Anh ở Anh, quen với cường độ học tập. Càng học càng thấy đam mê nên mình đi tiếp, từ thạc sĩ đến tiến sĩ", anh chia sẻ.

Ở bậc tiến sĩ, anh theo đuổi hướng nghiên cứu còn khá mới thời điểm đó: tín hiệu điện não (EEG) và giao diện não – máy (Brain–Computer Interface – BCI). Ban đầu, anh nghĩ đây chỉ là công cụ hỗ trợ người khuyết tật giao tiếp với máy tính. Nhưng càng đào sâu, anh càng nhận ra tiềm năng to lớn của việc kết nối bộ não với thiết bị số.

"Bộ não là một thế giới phức tạp. Nếu hiểu đúng và khai thác đúng, chúng ta có thể mở ra rất nhiều ứng dụng mới cho y tế, giáo dục, đời sống", anh nói.

Về Việt Nam bắt đầu lại từ số 0

Sau khi hoàn thành Tiến sĩ, Vi Chí Thành có công việc ổn định tại Anh, thu nhập tốt, gia đình nhỏ với nhà cửa, xe cộ đầy đủ. Cuộc sống tưởng như đã an bài.

Thế nhưng đại dịch COVID-19 năm 2021 khiến anh suy nghĩ lại. Nỗi nhớ gia đình, văn hóa Việt Nam cùng mong muốn tạo ra tác động rõ ràng hơn cho cộng đồng đã thôi thúc anh cân nhắc trở về.

Anh dành gần một năm tìm hiểu môi trường nghiên cứu trong nước. Khi biết đến Trường ĐH Quốc tế (ĐHQG TPHCM) – nơi đào tạo và nghiên cứu hoàn toàn bằng tiếng Anh – anh nhận ra đây có thể là môi trường phù hợp để tiếp tục con đường học thuật.

Năm 2023, anh cùng gia đình quyết định trở về Việt Nam, chọn TPHCM thay vì Hà Nội – nơi anh từng gắn bó. Ba năm sau, anh khẳng định đó là quyết định đúng đắn. "Con người ở đây rất nhiệt tình. Lối sống năng động, cởi mở của TPHCM giúp gia đình mình dễ thích nghi. Về thời tiết thì gần như không có gì để phàn nàn" - anh nói.

Tại phòng thí nghiệm nhỏ ở TPHCM, giữa những cảm biến, sóng điện não, dữ liệu đám mây và thuật toán học máy, anh cùng cộng sự theo đuổi mục tiêu ứng dụng công nghệ não – máy vào chăm sóc sức khỏe tinh thần.

TS Vi Chí Thành (đứng) với thiết bị Focus+

Không chỉ dừng lại ở nghiên cứu học thuật, anh còn đặt nền móng cho Brain-Life – startup phát triển giải pháp BCI kết hợp trí tuệ nhân tạo nhằm hỗ trợ quản lý stress, cải thiện sự tập trung và nâng cao chất lượng sống.

"Điều mình muốn không chỉ là công bố bài báo khoa học, mà là đưa công nghệ ra đời sống", anh chia sẻ.

Bài và ảnh: Huy Lân