Tu-22M: Vì sao Liên Xô phải thiết kế lại Tu-22?

Tu-22 là bước tiến quan trọng của hàng không quân sự Liên Xô khi đưa oanh tạc cơ vào kỷ nguyên siêu âm. Tuy nhiên, quá trình khai thác cho thấy máy bay vẫn tồn tại nhiều hạn chế.

Tầm bay chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Đặc tính cất và hạ cánh gây khó khăn cho phi công. Khả năng tác chiến cũng chưa đạt mức kỳ vọng.

Những vấn đề đó đặt ra yêu cầu về một thiết kế mới. Tupolev bắt đầu phát triển một máy bay có khả năng khắc phục những điểm yếu của Tu-22, đồng thời đáp ứng các yêu cầu mới đối với một oanh tạc cơ mang tên lửa.

Thay đổi quan trọng nhất nằm ở cánh. Tu-22M sử dụng cánh cụp biến đổi. Góc cụp của cánh có thể thay đổi tùy theo chế độ bay.

Khi cánh mở hơn, máy bay có đặc tính phù hợp hơn ở tốc độ thấp. Khi cánh cụp lại, nó giúp giảm lực cản khi bay nhanh.

Thiết kế này tạo ra sự cân bằng tốt hơn giữa các yêu cầu vốn mâu thuẫn nhau. Máy bay cần tốc độ cao khi tiếp cận khu vực tác chiến nhưng cũng phải có đặc tính bay phù hợp trong quá trình cất cánh và hạ cánh.

Tu-22M cũng được phát triển với tầm hoạt động lớn hơn. Đây là yếu tố quan trọng đối với một máy bay mang tên lửa chiến đấu trên khoảng cách xa.

Khả năng hoạt động đường dài cho phép máy bay tiếp cận khu vực phóng mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào các căn cứ tiền phương.

Tải trọng vũ khí cũng được tăng lên. Các phiên bản Tu-22M có khả năng mang nhiều loại vũ khí, trong đó đáng chú ý là tên lửa hành trình chống hạm Kh-22. Tên lửa này được thiết kế để tấn công các mục tiêu lớn, đặc biệt là tàu chiến và nhóm tàu mặt nước.

Khả năng mang tên lửa đã thay đổi đáng kể vai trò của dòng máy bay. Tu-22M không chỉ là một oanh tạc cơ bay nhanh.

Nó trở thành nền tảng mang vũ khí tầm xa, có thể thực hiện nhiệm vụ chống hạm và tấn công các mục tiêu mặt đất.

Tu-22M vì vậy không nên được xem đơn giản là Tu-22 được nâng cấp. Dù tên gọi có liên hệ trực tiếp với mẫu máy bay trước đó, thiết kế mới được phát triển với những thay đổi rất lớn về khí động học, kết cấu và khả năng tác chiến.

Sự chuyển đổi từ Tu-22 sang Tu-22M cho thấy cách Liên Xô giải quyết một vấn đề quen thuộc trong phát triển máy bay quân sự.

Khi một thiết kế không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu, việc tăng cường từng bộ phận chưa chắc đã đủ. Đôi khi cần thay đổi căn bản kiến trúc của máy bay.

Tu-22M chính là kết quả của lựa chọn đó. Từ những hạn chế của Tu-22, Liên Xô xây dựng một thế hệ oanh tạc cơ siêu âm có tầm hoạt động lớn hơn, tải trọng cao hơn và khả năng sử dụng tên lửa mạnh hơn.