Từ Bình dân học vụ đến Bình dân học vụ số

Đây là một cách cụ thể hóa tinh thần đột phá Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng hỗ trợ người dân sử dụng các dịch vụ công.

Từ xóa “giặc dốt” đến phổ cập kỹ năng số

Ngày 3/9/1945, chỉ một ngày sau khi đọc Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì phiên họp đầu tiên của Hội đồng Chính phủ, nêu nhiệm vụ cấp bách chống nạn mù chữ.

Ngày 8/9/1945, Chính phủ ban hành Sắc lệnh thành lập Nha Bình dân học vụ, kêu gọi toàn dân chung tay xóa nạn mù chữ. Khi đó, hơn 90% dân số không biết đọc, biết viết và không nắm được 4 phép tính cơ bản.

Mục tiêu là sau một năm, trẻ em từ 8 tuổi trở lên và tất cả người trưởng thành đều biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ, với phương châm: người biết chữ dạy người chưa biết chữ; người chưa biết chữ gắng sức học. Phong trào nhanh chóng lan rộng từ thành thị đến nông thôn, từ bản làng đến những vùng xa xôi.

Theo PGS.TS Phạm Việt Bình, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Thái Nguyên: “Bình dân học vụ số” là sự kế thừa tinh thần của phong trào "Bình dân học vụ" năm 1945. Điểm cốt lõi vẫn là phổ cập tri thức, tạo cơ hội để mọi người cùng học tập, từng bước nâng cao năng lực làm chủ những thành tựu mới. Nếu “Bình dân học vụ” trước đây hướng tới mục tiêu “ai cũng biết đọc, biết viết”, thì “Bình dân học vụ số” hôm nay hướng đến việc mỗi người dân có kiến thức cơ bản về chuyển đổi số, có kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh, nền tảng và dịch vụ số một cách hiệu quả, an toàn.

Với tinh thần toàn dân, toàn diện, không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số, Thái Nguyên đã triển khai nhiều chương trình, kế hoạch cụ thể.

Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu 100% cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong khu vực công có kiến thức, kỹ năng số, sử dụng tốt các nền tảng, dịch vụ số phục vụ công việc; 100% người dân trưởng thành có tri thức cơ bản về chuyển đổi số, kỹ năng số và khả năng khai thác các dịch vụ số thiết yếu.

Phương châm “đi từng ngõ, đến từng nhà, hướng dẫn từng người” được cụ thể hóa bằng nhiều cách làm linh hoạt. Tại nông thôn, vùng sâu, vùng xa, các tổ công nghệ số cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa kỹ năng số đến gần người dân, hướng tới “học nhanh, học dễ, học đâu làm đó”.

Định kỳ, các tổ công nghệ số cộng đồng phối hợp với đoàn thể ở khu dân cư hướng dẫn người dân sử dụng internet, nền tảng số và dịch vụ công trực tuyến. Qua đó, người dân từng bước biết khai thác những tiện ích của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số để phục vụ đời sống.

Sau hơn 2 năm triển khai, “Bình dân học vụ số” đang chuyển từ tập huấn kỹ năng sang ứng dụng thực tế: giải quyết thủ tục hành chính, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, phục vụ học tập, sản xuất, kinh doanh, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm trên môi trường số

Từ “biết dùng” đến “tạo ra giá trị”

“Bình dân học vụ số” đang trở thành một giải pháp quan trọng để hiện thực hóa Nghị quyết số 57. Điều đáng chú ý là phong trào đang chuyển từ “học để biết sử dụng công nghệ” sang “học để làm được việc, tạo ra giá trị”.

Các sản phẩm của người dân được quảng bá trên các nền tảng mạng xã hội. Ảnh: TL

Không dừng ở phổ cập kỹ năng số, Thái Nguyên đang mở rộng cách tiếp cận với AI, đưa những khái niệm công nghệ mới trở thành kỹ năng phổ thông. Các phong trào “Bình dân học vụ số”, “Bình dân học AI”, “AI xứ trà”… đã thu hút hơn 500.000 lượt người tham gia.

Đến nay, 100% cán bộ, công chức có kỹ năng số cơ bản; 100% học sinh tiểu học được trang bị kiến thức an toàn số; 100% tổ công nghệ số cộng đồng được tập huấn nâng cao. Trong sản xuất, kinh doanh, 100% hộ kinh doanh thuộc diện bắt buộc đã áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Nhiều mô hình ứng dụng AI, Blockchain, IoT, GIS đã được triển khai. Những kết quả này cho thấy chuyển đổi số đang dần trở thành động lực đổi mới sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội, thay vì chỉ là nhiệm vụ của cơ quan nhà nước.

Theo ông Hoàng Văn Thiên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, tỉnh sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng phong trào, phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng, tăng cường tập huấn, cung cấp tài liệu và huy động nguồn lực xã hội để cải thiện hạ tầng, thiết bị, nhân lực số. Trong đó, “Bình dân học AI” sẽ là một nội dung quan trọng tạo bước chuyển mới.