Từ câu chuyện sân bay Gia Bình: Báo chí tạo đồng thuận bằng thông tin hai chiều

Từ thực tiễn giải phóng mặt bằng Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, nhà báo Trần Đức, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh cho rằng, báo chí muốn tạo đồng thuận xã hội không thể chỉ dừng ở việc truyền tải chủ trương, chính sách mà còn phải lắng nghe, phản ánh những kiến nghị chính đáng của người dân, góp phần đưa chính sách đến gần hơn với cuộc sống.

Không chỉ nói về lợi ích chung, phải lắng nghe quyền lợi người dân

“Làm thế nào để một chủ trương, chính sách đúng đắn được người dân hiểu, tin tưởng và đồng thuận thực hiện?”. Từ thực tiễn hoạt động báo chí, nhà báo Trần Đức cho rằng, cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Chính sách chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người dân hiểu rõ những tác động đến quyền lợi của mình và có cơ hội phản ánh những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện.

Yêu cầu này đặc biệt rõ nét tại Bắc Ninh, khi địa phương đang triển khai nhiều dự án hạ tầng, công nghiệp và đô thị quy mô lớn. Đằng sau mỗi quyết định đầu tư là cuộc sống của những gia đình chịu tác động trực tiếp, từ nơi ở, đất đai, tài sản đến công việc và sinh kế.

Nhà báo Trần Đức trong lần tác nghiệp tại Đại hội Đảng lần thứ XIV. Ảnh: Báo Bắc Ninh

Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình là một trường hợp điển hình. Công trình trọng điểm quốc gia này có quy mô sử dụng đất khoảng 1.960 ha, liên quan trực tiếp đến cuộc sống của hàng nghìn hộ dân. Với địa phương, dự án có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển hạ tầng và tạo động lực tăng trưởng. Nhưng với người dân trong vùng dự án, giải phóng mặt bằng còn là câu chuyện về nơi ở, ruộng vườn, tài sản và những giá trị gắn bó qua nhiều thế hệ.

Những vấn đề ấy không thể giải quyết đơn thuần bằng việc phổ biến quy định hay yêu cầu bảo đảm tiến độ. Theo ông Trần Đức, trong quá trình triển khai đã có những cuộc đối thoại kéo dài đến hai, ba giờ sáng. Cán bộ phải kiên trì giải thích, vận động, lắng nghe; người dân cần được cung cấp thông tin rõ ràng và giải đáp những băn khoăn chính đáng.

Bám sát thực tiễn, Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh thành lập tổ phóng viên theo dõi hiện trường, ghi nhận khó khăn, kiến nghị và những chuyển biến trong nhận thức của người dân. Hoạt động tác nghiệp không chỉ hướng đến phản ánh tiến độ dự án mà còn ghi nhận những vấn đề từ cơ sở, chuyển tải đến các cơ quan có thẩm quyền.

Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình có tổng mức đầu tư hơn 196.000 tỷ đồng, được triển khai trên địa bàn các xã Gia Bình, Lương Tài, Nhân Thắng và Lâm Thao, tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Báo Bắc Ninh

Ngày 7/4/2026, UBND thành phố Bắc Ninh ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-UBND sửa đổi, bổ sung chính sách đặc thù về bồi thường bằng đất, mở rộng khả năng xem xét giao thêm đất ở có thu tiền sử dụng đất đối với các hộ đủ điều kiện. Cùng ngày, Quyết định số 22/2026/QĐ-UBND điều chỉnh tăng đơn giá bồi thường đối với nhà, công trình xây dựng và tài sản trên đất.

Đây là những điều chỉnh liên quan trực tiếp đến quyền lợi người dân vùng dự án. Ông Trần Đức cho biết, không thể coi báo chí là yếu tố quyết định việc điều chỉnh chính sách, nhưng những thông tin phản ánh trung thực từ cuộc sống đã góp thêm căn cứ để cơ quan chức năng xem xét, giải quyết.

“Báo chí muốn góp phần tạo đồng thuận phải làm tốt cả hai chiều trách nhiệm. Đưa chính sách đến với người dân để người dân hiểu; đồng thời đưa tiếng nói của người dân đến với cơ quan có thẩm quyền để chính sách được thực hiện tốt hơn”, ông nói.

Truyền thông chính sách không được xa rời sự thật

Cùng với việc bám sát những vấn đề phát sinh, Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh đẩy mạnh tuyên truyền chiến dịch 80 ngày đêm cao điểm giải phóng mặt bằng dự án. Các loại hình báo chí cùng tham gia phản ánh tiến độ, những khó khăn được tháo gỡ và sự chia sẻ của người dân.

Theo ông Trần Đức, giá trị của những bài báo này nằm ở việc phóng viên trực tiếp đến với cuộc sống, gặp gỡ những con người cụ thể và kể lại câu chuyện bằng những chi tiết chân thực. Đến tháng 9/2026, công tác giải phóng mặt bằng đạt hơn 94% diện tích dự án, cơ bản đáp ứng yêu cầu thi công. Ông cho rằng báo chí có đóng góp thông qua việc cung cấp thông tin, giải thích chính sách, phản ánh vấn đề phát sinh và cổ vũ những cách làm hiệu quả.

Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, đưa thông tin chính sách đến gần hơn với người dân. Ảnh: Báo Bắc Ninh

Từ thực tiễn đó, nhà báo Trần Đức nhấn mạnh yêu cầu truyền thông chính sách phải được triển khai ngay từ khi chuẩn bị chủ trương, xây dựng phương án và lấy ý kiến người dân. “Đi trước không đơn thuần là đưa tin sớm”, ông nhấn mạnh. Theo ông, báo chí cần dự báo những vấn đề có thể phát sinh, nhận diện điều công chúng quan tâm để chủ động giải thích, thay vì chỉ vào cuộc khi vướng mắc đã xuất hiện.

Cùng với tính chủ động, tôn trọng sự thật là nguyên tắc không thể thỏa hiệp. Trong quá trình thực hiện chính sách, nếu báo chí chỉ phản ánh mặt thuận lợi, né tránh những bất cập thì khó tạo dựng niềm tin lâu dài. “Phản ánh một bất cập có căn cứ, góp phần tháo gỡ một vướng mắc cũng là trách nhiệm của báo chí đối với chủ trương chung”, ông Trần Đức nhận định.

Việc phản ánh phải khách quan, có kiểm chứng và hướng đến giải quyết vấn đề. Trong môi trường truyền thông số, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi thông tin lan truyền nhanh, trong khi không phải nội dung nào cũng được kiểm chứng. Nếu cơ quan chức năng chậm cung cấp thông tin, báo chí thiếu chủ động giải thích, khoảng trống thông tin dễ bị lấp đầy bởi suy đoán và tin giả. Bởi vậy, tốc độ thông tin cần đi cùng độ chính xác và trách nhiệm nghề nghiệp.

Về phương thức thể hiện, Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh đang nghiên cứu, ứng dụng báo chí dữ liệu, sản phẩm đa phương tiện và trí tuệ nhân tạo trong sản xuất nội dung. Tuy nhiên, ông Trần Đức cho rằng công nghệ không thể thay thế năng lực và trách nhiệm của người làm báo. “Điều cần hướng tới không phải một tòa soạn có thật nhiều người giỏi sử dụng trí tuệ nhân tạo, mà là một tòa soạn có những người làm báo giỏi nghề, có văn hóa, biết sử dụng công nghệ để tạo ra nhiều tác phẩm có giá trị hơn cho xã hội”, ông chia sẻ.

Từ thực tiễn hoạt động, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế: thông tin chính sách có lúc còn thiên về phản ánh hội nghị, hoạt động, chưa giải thích sâu những vấn đề công chúng cần biết; kiến thức chuyên ngành của một bộ phận phóng viên chưa đáp ứng yêu cầu; việc theo dõi, xử lý phản hồi của người dân chưa thật đồng bộ. Để khắc phục, các cơ quan chức năng cần chủ động phối hợp với báo chí ngay từ đầu, cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời; các tòa soạn cần chú trọng đào tạo phóng viên có kiến thức chuyên sâu, kỹ năng phân tích, kiểm chứng và theo đuổi vấn đề đến cùng.

"Muốn giải thích chính sách để người dân hiểu, trước hết người làm báo phải hiểu đúng chính sách và hiểu cuộc sống. Đồng thuận xã hội không thể hình thành chỉ bằng hoạt động tuyên truyền, mà cần được xây dựng từ thông tin trung thực, sự lắng nghe và những lợi ích chính đáng của người dân được tôn trọng", ông nhấn mạnh.