Từ đất đồi kém hiệu quả đến mô hình thanh long cho thu nhập hàng trăm triệu đồng
Tại thôn Yên Thịnh, xã Ngọc Trạo, tỉnh Thanh Hóa, bà Vũ Thị Thắm, Chi hội trưởng Chi hội nông dân thôn, đã mạnh dạn chuyển đổi đất đồi kém hiệu quả sang trồng 2 ha thanh long ruột đỏ theo hướng hàng hóa. Mô hình giúp gia đình có thu nhập ổn định hàng trăm triệu đồng mỗi năm, góp phần phát huy tiềm năng đất đồi tại địa phương...

Lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh Thanh Hoá tới thăm mô hình trồng thanh long ruột đỏ của gia đình bà Vũ Thị Thắm. Ảnh: Nguyễn Thuấn.
Về thôn Yên Thịnh, nhắc đến bà Vũ Thị Thắm, người dân địa phương không chỉ biết đến một cán bộ hội nhiệt tình, trách nhiệm mà còn nhắc về người phụ nữ năng động, dám nghĩ, dám làm trong phát triển kinh tế nông nghiệp.
TÌM HƯỚNG ĐI MỚI CHO ĐẤT ĐỒI
Trước đây, cũng như nhiều hộ dân khác trong thôn, gia đình chị Thắm chủ yếu canh tác các loại cây trồng truyền thống trên diện tích đất đồi. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế không cao, sản xuất phụ thuộc nhiều vào thời tiết, thu nhập thiếu ổn định. Trong khi đó, xã Ngọc Trạo là địa phương có diện tích đất đồi rừng lớn, còn nhiều dư địa để chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung.
Trăn trở trước bài toán nâng cao giá trị trên diện tích đất sẵn có, bà Thắm bắt đầu tìm hiểu những loại cây trồng có khả năng thích nghi với điều kiện thổ nhưỡng địa phương. Sau khi nghiên cứu, nhận thấy cây thanh long ruột đỏ có triển vọng, bà bàn bạc với gia đình cải tạo đất đồi để đưa giống cây này vào trồng.
Những ngày đầu, việc chuyển đổi không tránh khỏi những bỡ ngỡ. Tuy nhiên, qua quá trình chăm sóc, nhận thấy cây thanh long sinh trưởng tốt, thích nghi với điều kiện đất đai và khí hậu địa phương, gia đình bà quyết định mở rộng diện tích. Đến nay, mô hình đã phát triển lên 2 ha với khoảng 1.500 gốc thanh long.
Cùng với mở rộng quy mô, gia đình bà chú trọng đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất. Hệ thống trụ bê tông được xây dựng kiên cố, bố trí thành từng hàng ngay ngắn; hệ thống tưới nước tiết kiệm tự động được lắp đặt để chủ động nguồn nước, bảo đảm độ ẩm cho cây trong những tháng nắng nóng.
Từ những triền đồi trước đây chủ yếu phục vụ canh tác nhỏ lẻ, khu vườn thanh long dần hình thành vùng trồng tập trung, có quy hoạch và phương thức chăm sóc đồng bộ. Đây cũng là thay đổi quan trọng trong tư duy sản xuất của gia đình bà Thắm, từ tận dụng đất đai sang đầu tư khai thác đất theo hướng hàng hóa, chú trọng năng suất và chất lượng sản phẩm.
CHÚ TRỌNG CANH TÁC SẠCH, NÂNG GIÁ TRỊ NÔNG SẢN
Để duy trì hiệu quả của vườn cây, bà Thắm xác định không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm mà phải thường xuyên cập nhật kiến thức, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật. Với vai trò là cán bộ hội, bà tích cực tham gia các lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật trồng trọt, từ đó vận dụng vào thực tế sản xuất của gia đình.
Điểm đáng chú ý trong mô hình là định hướng canh tác sạch, an toàn. Gia đình ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ, phân vi sinh, hạn chế tối đa thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Đặc biệt, vườn thanh long tuyệt đối không sử dụng thuốc trừ cỏ. Thay vào đó, gia đình thuê nhân công làm cỏ thủ công nhằm hạn chế tác động đến môi trường đất, bảo đảm điều kiện sinh trưởng cho cây trồng.

Khoảng 1.500 gốc thanh long được gia đình chị Thắm quy hoạch thành vùng trồng tập trung trên đất đồi. Ảnh: Nguyễn Thuấn.
Với diện tích 2 ha, việc duy trì quy trình chăm sóc đòi hỏi nhiều công sức, nhất là trong các giai đoạn cây phát triển và chuẩn bị cho thu hoạch. Tuy nhiên, theo bà Thắm, đầu tư cho chất lượng sản phẩm là yếu tố quan trọng để giữ được đầu ra và tạo dựng niềm tin với người thu mua.
Nhờ chăm sóc đúng quy trình, khoảng 1.500 gốc thanh long của gia đình luôn duy trì sinh trưởng tốt, cho quả có mẫu mã đẹp, vị ngọt thanh. Mùa thu hoạch thường kéo dài từ tháng 4 đến tháng 11 âm lịch hằng năm. Khi đến vụ, thương lái tìm đến tận vườn thu mua, giúp gia đình thuận lợi hơn trong tiêu thụ sản phẩm.
Với sản lượng khoảng 35 tấn quả mỗi năm, giá bán dao động từ 10.000-20.000 đồng/kg tùy thời điểm, mô hình mang lại doanh thu khoảng 500-600 triệu đồng. Sau khi trừ các khoản chi phí, gia đình bà thu lãi khoảng 400 triệu đồng/năm.
Con số này cho thấy hiệu quả kinh tế đáng kể từ việc chuyển đổi cây trồng trên đất đồi. Không chỉ nâng cao thu nhập cho gia đình, mô hình còn góp phần chứng minh khả năng phát triển những vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tại địa phương nếu lựa chọn đúng cây trồng và tổ chức sản xuất phù hợp.
Không chỉ tập trung phát triển kinh tế gia đình, trên cương vị Chi hội trưởng Chi hội nông dân thôn Yên Thịnh, bà Thắm còn mong muốn kinh nghiệm sản xuất của mình có thể giúp thêm nhiều hội viên thay đổi cách làm kinh tế.
Vườn thanh long 2 ha vì thế không chỉ là nơi sản xuất, tạo thu nhập mà còn trở thành địa chỉ để nông dân trong và ngoài xã đến tham quan, học hỏi. Tại đây, những kinh nghiệm về cải tạo đất đồi, lựa chọn cây trồng, đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, sử dụng phân bón hữu cơ và tổ chức chăm sóc được chia sẻ từ chính thực tiễn sản xuất của gia đình.
Cách làm của gia đình bà Thắm cũng góp phần lan tỏa phong trào xây dựng “Nhà sạch, vườn mẫu” tại địa phương. Những diện tích đất được quy hoạch, chăm sóc gọn gàng không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn tạo cảnh quan nông thôn xanh, sạch, đẹp hơn.
