Tự doanh kéo giãn bức tranh lợi nhuận công ty chứng khoán

Lợi nhuận đổi chiều nhờ danh mục tự doanh

Khởi động mùa công bố báo cáo tài chính quý II/2026, các công ty chứng khoán tiếp tục nằm trong nhóm doanh nghiệp công bố kết quả sớm. Những số liệu đầu tiên từ một số công ty chứng khoán vẫn cho thấy bức tranh sáng của kết quả kinh doanh quý này. Tuy nhiên, tại Chứng khoán An Bình (ABS) và Chứng khoán EVS (EVS) - hai công ty báo lãi tăng vọt, một phần lợi nhuận lớn đến từ danh mục tự doanh.

Đáng chú ý nhất là khoản chênh lệch tăng do đánh giá lại các tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL). Theo cơ chế kế toán, các tài sản này được xác định lại theo giá trị hợp lý tại thời điểm lập báo cáo. Công ty chứng khoán có thể ghi nhận lợi nhuận khi cổ phiếu trong danh mục tăng giá, ngay cả khi chưa thực hiện bán.

Lợi nhuận Chứng khoán EVS biến động mạnh trong hai quý đầu năm 2026. Ảnh tư liệu

Tại Chứng khoán An Bình, sự gia tăng của hoạt động tự doanh diễn ra ngay sau khi công ty hoàn tất tăng vốn trong quý II. Đến ngày 30/6/2026, giá gốc các tài sản tài chính FVTPL của ABS đạt hơn 3.780 tỷ đồng, tăng gấp hơn 8 lần so với mức 453 tỷ đồng đầu năm. Sau đánh giá lại theo giá trị hợp lý, tổng giá trị danh mục đạt hơn 3.945 tỷ đồng.

Nguồn vốn mới được phân bổ vào nhiều loại tài sản, nhưng đáng chú ý nhất nằm ở danh mục cổ phiếu, đặc biệt là các khoản đầu tư vào cổ phiếu ABBank (ABB) và Công ty cổ phần Đầu tư Tổng hợp Hà Nội (SHN).

Giá gốc khoản đầu tư của ABS vào cổ phiếu Ngân hàng TMCP An Bình (ABB) đạt gần 680 tỷ đồng vào cuối quý II, tăng mạnh so với mức hơn 32 tỷ đồng đầu năm. Tại ngày 30/6, khoản đầu tư này được đánh giá lại ở mức gần 846 tỷ đồng, cao hơn giá gốc khoảng 166 tỷ đồng nhờ nhịp tăng mạnh của ABB trong quý II (24%). Tương tự, giá cổ phiếu SHN tăng từ 3.900 đồng vào ngày 31/3/2026 lên 5.200 đồng tại thời điểm cuối quý II, tương đương mức tăng khoảng 33%.

Việc mở rộng quy mô tài sản và tạm lãi lớn sau đánh giá lại giá trị tài sản đã nhanh chóng phản ánh vào kết quả kinh doanh. Quý II/2026, ABS báo lãi sau thuế đạt 158,7 tỷ đồng, tăng 381% so với cùng kỳ. Riêng lãi từ các tài sản tài chính FVTPL đạt gần 213 tỷ đồng, chiếm khoảng 72% tổng doanh thu hoạt động. Trong đó, lãi bán tài sản tài chính đạt hơn 70 tỷ đồng, còn chênh lệch tăng do đánh giá lại FVTPL lên tới hơn 141 tỷ đồng.

Tương tự, EVS cũng ghi nhận mức tăng đột biến ở khoản doanh thu từ đánh giá chênh lệch tăng do đánh giá lại FVTPL. Trong quý II, EVS ghi nhận 281,4 tỷ đồng doanh thu, tăng 624% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế đạt gần 243 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước báo lỗ 8,8 tỷ đồng. Kết quả này cũng đối lập với khoản lỗ hơn 157 tỷ đồng trong quý I/2026. Chỉ sau một quý, EVS đã chuyển từ lỗ lớn sang lãi gần 195 tỷ đồng, đưa lợi nhuận lũy kế nửa đầu năm trở lại mức dương.

Theo giải trình của bà Vũ Thị Thanh Hằng - Giám đốc tài chính EVS, nguyên nhân chủ yếu là khoản chênh lệch tăng do đánh giá lại tài sản tài chính trong quý II cao hơn cùng kỳ năm trước. Chênh lệch đánh giá lại FVTPL trong quý đạt gần 276,5 tỷ đồng, gấp hơn 21 lần cùng kỳ và tương đương hơn 98% tổng doanh thu hoạt động. Thực tế, nếu loại trừ những thay đổi do chênh lệch đánh giá lại các tài sản tài chính, doanh thu hoạt động của EVS quý này sẽ đi lùi. Trong đó, mảng môi giới chứng khoán, cấp các khoản cho vay và phải thu hay tư vấn tài chính đều mang về doanh thu với mức tăng trưởng âm.

EVS chưa công bố chi tiết cơ cấu danh mục tại ngày 31/3 và 30/6 nhưng danh mục tại thời điểm cuối năm 2025 cho thấy NVB là khoản đầu tư lớn nhất, chiếm xấp xỉ 47% danh mục FVTPL với giá gốc hơn 403 tỷ đồng.

Thị trường chữ K - phép thử cho lợi nhuận nửa cuối năm

Kết thúc nửa đầu năm 2026, VN-Index đứng tại 1.860,01 điểm, tăng 4,23% so với cuối năm 2025. Dù vậy, trạng thái “xanh vỏ đỏ lòng” thực tế xuất hiện ở nhiều phiên giao dịch. Theo đánh giá của các chuyên gia từ Chứng khoán SHS, nhóm Vingroup là động lực quan trọng nhất đối với VN-Index. Tổng vốn hóa nhóm này vào khoảng 102 tỷ USD, chiếm 24,1% vốn hóa toàn thị trường. Theo tính toán, nếu loại trừ nhóm Vingroup, phần còn lại của thị trường có P/E khoảng 11,5 lần và P/B 1,69 lần, thấp hơn đáng kể so với hình ảnh thể hiện qua chỉ số chung.

Hiệu quả tự doanh phụ thuộc nhiều hơn vào cấu trúc danh mục thay vì biến động của chỉ số chung VN-Index. Những khoản đầu tư tập trung trong danh mục tự doanh có thể tác động sâu đến biến động lợi nhuận, tạo ra biên độ thay đổi lớn đối với lợi nhuận của công ty chứng khoán.

Thanh khoản của thị trường đã giảm đáng kể sau giai đoạn sôi động đầu quý I/2026. Điều này cũng khiến ảnh hưởng của khối tự doanh trở nên nổi bật ở những công ty chứng khoán phân bổ tỷ trọng lớn nguồn lực vào nghiệp vụ này.

Dự báo thị trường nửa cuối năm, SHS đánh giá diễn biến có thể tiếp tục theo dạng chữ K. Dòng tiền và biến động giá tập trung vào những cổ phiếu có câu chuyện riêng, trong khi nhiều mã khác tiếp tục tích lũy tại vùng định giá thấp. Điều này mở ra cơ hội lựa chọn tài sản, nhưng cũng đồng thời đặt ra phép thử lớn đối với khả năng quản trị danh mục tự doanh và kiểm soát mức độ tập trung của các công ty chứng khoán.