Từ làng nghề xanh đến điểm du lịch bền vững tại Thủ đô

Trước đây, mô hình sản xuất thủ công với lò nung đốt than từng khiến Bát Tràng trở thành điểm nóng về ô nhiễm môi trường. Những năm gần đây, làng gốm Bát Tràng đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ chuyển đổi công nghệ và sử dụng năng lượng sạch, những lò gốm không còn cháy bằng than truyền thống mà bừng sáng bằng năng lượng sạch.

Nghệ nhân Hà Thị Vinh - Giám đốc Công ty TNHH Gốm sứ Quang Vinh - Chủ tịch Hiệp hội làng nghề thành phố Hà Nội cho biết: "Người Bát Tràng tiếp nhận rất nhanh; họ thấy rằng khi thay đổi công nghệ đốt lò, chất lượng sản phẩm và tỷ lệ thu hồi sẽ tăng lên. Khi sản phẩm bán ra thị trường hội tụ đủ các yếu tố về kỹ thuật, chất lượng và mỹ thuật thì giá trị kinh tế cũng cao hơn. Họ nhìn thấy lợi ích một cách sâu sắc, vì vậy đã rất quyết tâm đổi mới."

Bát Tràng giờ đây không còn cảnh khói bụi phủ kín trời, thay vào đó là những xưởng gốm hiện đại, những lò nung sạch, những sản phẩm tinh xảo theo chuẩn quốc tế thu hút đông đảo du khách tới tham quan, trải nghiệm.

Anh Nguyễn Quang Anh – Du khách đến từ tỉnh Bắc Ninh bày tỏ: "Các không gian của Bát Tràng hiện tại đã thay đổi rất nhiều so với trước đây, trở nên hiện đại hơn hẳn. Mình thấy thực sự thú vị khi có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với các công đoạn làm gốm như thế này. Việc làng nghề tổ chức các dịch vụ trải nghiệm khiến chúng mình rất vui và thích thú, bởi đây là những trải nghiệm thực sự mới mẻ."

Làng nghề sơn mài Bối Khê, xã Chuyên Mỹ hiện có hơn 170 hộ dân gắn bó với nghề. Trước đây, hoạt động sản xuất sơn mài thường đi kèm với bụi và mùi hóa chất. Tuy nhiên, những năm gần đây các cơ sở tại Bối Khê đã chủ động thay đổi theo hướng xanh sạch từ cải tạo nhà xưởng, đầu tư bể lắng, bể xử lý đến điều chỉnh quy trình sản xuất. Nhiều giải pháp đã được triển khai nhằm giảm thiểu tác động tới môi trường. Điều này không chỉ cải thiện môi trường sản xuất mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch, trải nghiệm.

Chị Đinh Thị Huyên – Người dân làng nghề Bối Khê chia sẻ: "Để xanh hóa môi trường, chúng tôi đã thiết kế các bể lắng, bể lọc. Trước đây vẫn có hiện tượng bụi, nhưng đến nay đã khắc phục được đến 90%. Nhờ đó, bà con công nhân đến lao động và khách hàng đến tham quan, đặt hàng đều rất tin tưởng, yên tâm về làng nghề chúng tôi."

Ông Vũ Văn Hữu – Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ cho biết: "Chúng tôi phát động các hộ gia đình, cá nhân và các cơ sở trong làng nghề trang bị hệ thống xử lý hút mùi, xử lý khí thải trước khi xả ra môi trường nhằm hạn chế việc phát thải bụi mịn ra không gian sống. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với các hộ gia đình, cá nhân để tổ chức tuyên truyền; đồng thời giao nhiệm vụ cho từng hộ chung tay cùng UBND xã thực hiện tốt nhiệm vụ khắc phục 'điểm nghẽn' về môi trường trên địa bàn."

Hiện nay, nhiều làng nghề khác của Hà Nội cũng đang từng bước khai thác tiềm năng du lịch, hướng tới yếu tố xanh, như làng hương Quảng Phú Cầu (xã Ứng Hòa), làng mây tre đan Phú Vinh (xã Phú Nghĩa), làng quạt Chàng Sơn (xã Thạch Xá) hay làng sơn mài Hạ Thái (xã Duyên Thái)... Những làng nghề này không chỉ mang đến cho du khách cơ hội khám phá quy trình sản xuất thủ công mà còn tạo nên những không gian văn hóa độc đáo, giàu bản sắc.

Ông Trần Trung Hiếu – Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội nhấn mạnh: "Trong thời gian tới, thành phố cùng với các địa phương sẽ tiếp tục xây dựng và nâng cấp tốt hơn nữa các sản phẩm du lịch làng nghề; đặc biệt chú trọng đào tạo cộng đồng để có dịch vụ, kỹ năng và thái độ phục vụ tốt nhất dành cho du khách."

Hà Nội hiện có hơn 1.300 làng nghề và làng có nghề, trong đó nhiều làng nghề đã được công nhận là làng nghề truyền thống. Đây là nguồn tài nguyên du lịch văn hóa đặc sắc mà ít địa phương nào có được. Để du lịch làng nghề Hà Nội phát triển bền vững, trở thành một trong những sản phẩm chủ lực của du lịch Việt Nam, các chuyên gia cho rằng các địa phương cần tập trung cải thiện môi trường và cảnh quan tại các làng nghề. Việc đầu tư hệ thống xử lý chất thải, khuyến khích sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và giảm thiểu ô nhiễm trong quá trình sản xuất sẽ giúp bảo đảm môi trường sống cho người dân và tạo ấn tượng tốt đối với du khách. Đồng thời, việc chỉnh trang không gian làng nghề, trồng thêm cây xanh, giữ gìn kiến trúc truyền thống cũng góp phần xây dựng hình ảnh làng nghề xanh - sạch - đẹp.