Từ mua dầu diesel của Nga đến các gói hỗ trợ: Mỹ không có 'viên đạn bạc' để giảm giá nhiên liệu?

Giá nhiên liệu diesel tăng cao đã ảnh hưởng đến nền kinh tế Mỹ, ảnh hưởng đến chi phí thực phẩm, quần áo và các mặt hàng chủ lực hàng ngày khác. (Nguồn: Getty Images)

Trong những tuần gần đây, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã công bố một loạt biện pháp nhằm giảm bớt tác động của giá nhiên liệu tăng cao đối với nền kinh tế Mỹ. Các động thái bao gồm gói hỗ trợ trị giá 8 tỷ USD cho nông dân, kế hoạch nhập khẩu dầu diesel từ Nga, cho phép tài xế xe tải sử dụng dầu diesel nhuộm đỏ và xem xét đưa các tàu chở dầu bị trừng phạt trở lại hoạt động.

Những biện pháp này được đưa ra khi giá nhiên liệu gia tăng gây thêm sức ép lên người dân và doanh nghiệp Mỹ, đồng thời làm gia tăng sự bất mãn của cử tri trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.

Theo ông Douglas Holtz-Eakin, Chủ tịch Diễn đàn hành động Mỹ, các động thái gần đây cho thấy chính quyền đang chịu sức ép lớn.

Ông nhận định, giá dầu diesel khó có thể thay đổi đáng kể chỉ trong 14 ngày.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng, dù các biện pháp của chính quyền có thể mang lại lợi ích nhất định nhưng sẽ khó đáp ứng ngay mong muốn của người dân về giá xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay thấp hơn.

Ông Bob McNally, cựu cố vấn năng lượng của cựu Tổng thống George W. Bush, đồng thời là người sáng lập và Chủ tịch Rapidan Energy Group khẳng định, không có giải pháp đơn lẻ nào có thể xử lý tận gốc vấn đề.

Gói hỗ trợ 8 tỷ USD cho nông dân

Một trong những động thái mới nhất của chính quyền Tổng thống Trump là công bố gói hỗ trợ trị giá 8 tỷ USD dành cho nông dân Mỹ.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), các khoản thanh toán một lần trong mùa thu hoạch năm nay nhằm giúp nông dân ứng phó với những gián đoạn tạm thời của thị trường và chi phí đầu vào gia tăng.

Giá dầu diesel đã tăng mạnh từ mức 3,76 USD/gallon trước khi xung đột với Iran nổ ra lên mức cao kỷ lục 6,53 USD/gallon vào cuối tháng 9 vừa qua. Diễn biến này đặc biệt ảnh hưởng đến nông dân, bởi dầu diesel là nhiên liệu thiết yếu để vận hành máy kéo và nhiều thiết bị nông nghiệp.

Các phương tiện vận tải chạy bằng dầu diesel cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa nông sản ra thị trường.

Ông Gregg Ibendahl, Phó Giáo sư kinh tế nông nghiệp tại Đại học bang Kansas cho biết, một trang trại điển hình tại bang này đã chi khoảng 31.000 USD cho dầu diesel trong năm ngoái. Theo ông, khoản chi phí đó có thể tăng gấp đôi trong năm nay.

Bên cạnh nhiên liệu, nông dân tại nền kinh tế lớn nhất thế giới còn phải đối mặt với chi phí phân bón tăng cao, một vấn đề quan trọng khác.

Hiện USDA chưa công bố mức hỗ trợ cụ thể dành cho từng nông dân và dự kiến sẽ thông tin về tỷ lệ thanh toán vào tháng tới. Tuy nhiên, một số chuyên gia nhận thấy, gói hỗ trợ có quy mô đáng kể, dù hiệu quả phân bổ có thể không đồng đều.

Ông Gabriel Lade, Giáo sư chuyên nghiên cứu kinh tế nông nghiệp tại Đại học bang Ohio đánh giá, khoản hỗ trợ 8 tỷ USD có thể mang lại nguồn lực đáng kể cho nông dân. Dù vậy, các chương trình hỗ trợ đặc biệt như vậy thường khó đáp ứng chính xác nhu cầu của từng đối tượng, khiến một số nông dân được hưởng lợi nhiều hơn những người khác.

Gói hỗ trợ mới được công bố chưa đầy một năm sau khi chính phủ liên bang chi 12 tỷ USD cho nông dân thông qua Chương trình Hỗ trợ cầu nông dân.

Theo ông Lade, những chương trình cứu trợ như vậy đang trở thành một đặc điểm của nền kinh tế nông nghiệp Mỹ.

Nhập khẩu dầu diesel từ Nga: Giải pháp còn hạn chế

Kế hoạch nhập khẩu dầu diesel từ Nga của chính quyền Trump đã vấp phải phản ứng từ cả hai đảng và sự hoài nghi của giới nghiên cứu về khả năng tác động đến giá nhiên liệu tại Mỹ.

Theo kế hoạch ban đầu, Mỹ dự kiến nhập khẩu khoảng 2,2 triệu thùng dầu diesel. Con số này khá nhỏ so với mức tiêu thụ khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày của Mỹ, bao gồm cả dầu sưởi.

Ông Robert Yawger, Giám đốc bộ phận hợp đồng tương lai năng lượng tại Mizuho Securities đánh giá, ngay cả khi toàn bộ lượng dầu diesel dự kiến được nhập khẩu trong một ngày, nguồn cung này cũng chỉ đáp ứng được nhu cầu trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Giá dầu diesel tại Mỹ vẫn cao hơn vài xu so với thời điểm Tổng thống Trump công bố kế hoạch, cho thấy những nghi ngại về hiệu quả của phương án này.

Khả năng Nga tăng xuất khẩu cũng bị đặt dấu hỏi trong bối cảnh hoạt động lọc dầu của nước này chịu ảnh hưởng từ xung đột với Ukraine.

Tại một sự kiện vận động ở bang Nebraska gần đây, Tổng thống Trump ký sắc lệnh hành pháp cho phép tài xế xe tải sử dụng dầu diesel nhuộm đỏ, loại nhiên liệu vốn dành riêng cho nông dân và một số mục đích sử dụng được quy định.

Biện pháp này có thể giúp các tài xế tiết kiệm chi phí nhờ được miễn khoản thuế liên bang 24,4 xu/gallon đối với dầu diesel sử dụng trên đường cao tốc.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng, tác động của chính sách vẫn có giới hạn, bởi các bang cũng áp thuế đối với dầu diesel sử dụng cho giao thông đường bộ. Trong khi một số bang đã tạm dừng thuế dầu diesel, những bang khác vẫn duy trì khoản thu này.

Những biện pháp mà chính quyền Tổng thống Trump đưa ra đang chứng minh nỗ lực tìm kiếm nguồn cung và giảm chi phí trong bối cảnh thị trường năng lượng chịu nhiều sức ép. (Nguồn: Medium)

Sự khác biệt về quy định giữa các bang có thể tạo ra những khó khăn và rủi ro cho tài xế xe tải khi di chuyển qua nhiều địa phương. Vì vậy, việc cho phép sử dụng dầu diesel nhuộm đỏ chưa chắc giúp giảm đáng kể tổng chi phí nhiên liệu của ngành vận tải.

Một phương án khác đang được chính quyền ông Trump xem xét là đưa một số tàu chở dầu thuộc đội tàu thường được gọi là “hạm đội bóng tối” trở lại hoạt động vận chuyển.

Phát biểu tại một sự kiện ở New York hôm 19/10, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết, chính quyền đang làm việc với các nhà đầu tư để mua lại, sửa chữa và đưa những tàu chở dầu bị trừng phạt nhưng đang nằm không vào khai thác.

Theo ông Wright, mục tiêu là chuyển một số tàu từ nhóm tàu bị coi là hoạt động ngoài hệ thống vận tải dầu mỏ thông thường sang đội tàu có thể vận hành trong khuôn khổ được chấp nhận.

Động thái này được kỳ vọng giúp giảm chi phí vận chuyển dầu, vốn tăng mạnh trong thời gian qua.

Dù vậy, việc đưa các tàu chở dầu bị trừng phạt trở lại hoạt động không đơn giản. Quá trình này đòi hỏi phải giải quyết nhiều vấn đề pháp lý, thuyết phục các công ty bảo hiểm chấp nhận bảo hiểm cho tàu và tiến hành sửa chữa đối với những phương tiện đã cũ.

Ông McNally cho rằng, tác động của phương án này có thể không lớn, bởi nhiều tàu đã được sử dụng, trong khi những tàu chưa khai thác có thể đã cũ và xuống cấp.

Giá nhiên liệu chưa thể trở lại bình thường

Những biện pháp mà chính quyền ông Trump đưa ra đang chứng minh nỗ lực tìm kiếm nguồn cung và giảm chi phí trong bối cảnh thị trường năng lượng chịu nhiều sức ép.

Tuy nhiên, chưa có biện pháp riêng lẻ nào đủ khả năng nhanh chóng đưa giá xăng và dầu diesel xuống mức thấp hơn.

Xung đột Mỹ-Iran, xung đột Nga-Ukraine và các cuộc tấn công của lực lượng Houthi trên Biển Đỏ, đã gây ra những gián đoạn đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Việc khắc phục những gián đoạn này có thể cần một khoảng thời gian đáng kể.

Người đứng đầu Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA) cảnh báo hôm 20/10 rằng, thị trường năng lượng toàn cầu có thể cần hơn một năm mới trở lại trạng thái bình thường.

Theo ông McNally, hai yếu tố có thể khiến giá nhiên liệu giảm ngay lập tức là một cuộc suy thoái kinh tế hoặc một thỏa thuận hòa bình lâu dài và đáng tin cậy. Tuy nhiên, hiện chưa có nhiều cơ sở để kỳ vọng vào khả năng đạt được một thỏa thuận như vậy.

Trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần, chính quyền Tổng thống Trump phải tìm cách hỗ trợ những nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá nhiên liệu cao. Khi các yếu tố gây gián đoạn nguồn cung vẫn chưa được giải quyết, những biện pháp hỗ trợ trước mắt khó có thể thay thế một giải pháp mang tính căn cơ cho thị trường năng lượng Mỹ.