Từ nghề thuốc nam đến đời sống văn hóa: Câu chuyện người Dao hôm nay

Cổng chào của dân tộc Dao.

Người Dao tại làng văn hóa
Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, thị xã Sơn Tây, Hà Nội) là “ngôi nhà chung” tái hiện không gian kiến trúc, Văn hóa và đời sống của 54 dân tộc anh em. Với diện tích 1.544 ha, đây là “bảo tàng sống” nổi bật của các phiên chợ vùng cao, lễ hội truyền thống và kiến trúc độc đáo, cách trung tâm Hà Nội khoảng 40km.

Tại đây, người Dao sinh sống và giới thiệu đến du khách những nét văn hóa đặc trưng của dân tộc mình. Họ không chỉ tái hiện đời sống thường ngày mà còn trực tiếp tham gia vào các hoạt động trình diễn, giúp du khách hiểu rõ hơn về bản sắc văn hóa.

Khung cảnh sinh hoạt của người dân tộc Dao.

Theo chia sẻ của anh Triệu Hồng Cương, người Dao tại Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam hiện sinh sống trong những ngôi nhà trệt – kiểu nhà truyền thống của dân tộc. Mỗi ngày, họ bắt đầu từ sáng sớm với các hoạt động sinh hoạt thường nhật như ăn uống, dọn dẹp, sau đó khoác lên mình trang phục truyền thống để đón tiếp du khách. Khi có nhu cầu trải nghiệm, người Dao sẵn sàng tham gia biểu diễn các hoạt động văn hóa đặc sắc như múa chuông, múa dùa hay hát trao duyên. Những hoạt động này không chỉ góp phần tái hiện đời sống văn hóa mà còn giúp du khách hiểu rõ hơn về bản sắc của dân tộc Dao.

Anh Triệu Hồng Cương – Trưởng làng, một nghệ nhân thuộc dân tộc Dao.

Nghề thuốc nam truyền thống
Bên cạnh đời sống sinh hoạt, nghề làm thuốc nam là một trong những giá trị truyền thống tiêu biểu của người Dao. Theo chia sẻ của anh Triệu Hồng Cương, đây là nghề được truyền từ đời này sang đời khác, chủ yếu phục vụ cộng đồng, không đặt nặng yếu tố quảng bá. Tuy nhiên, thông qua trải nghiệm của du khách và hiệu quả thực tế của các bài thuốc, nghề này ngày càng được biết đến rộng rãi hơn. Nhiều trường hợp bệnh nhân đã được chữa khỏi, trong đó có những người mắc bệnh vảy nến từ Cần Thơ, sau khi sử dụng thuốc nam của người Dao đã hồi phục và bày tỏ sự biết ơn sâu sắc.

Dù vậy, việc truyền nghề và gìn giữ nghề cũng gặp không ít khó khăn. Người học phải làm quen từ sớm nhưng cần thời gian dài tích lũy kinh nghiệm mới có thể thành thạo. Việc nhận biết các loại cây thuốc, hiểu rõ công dụng và cách sử dụng là một quá trình không hề đơn giản. Bên cạnh đó, nguồn dược liệu ngày càng khan hiếm, nhiều loại cây phải tìm kiếm trên núi, tốn nhiều công sức và thời gian. Dù đã có những nghiên cứu và nuôi trồng, nguồn cung vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Tuy nhiên, người Dao vẫn kiên trì gìn giữ và tìm cách phát triển nghề, xem đó như một phần không thể thiếu trong bản sắc văn hóa của dân tộc.

Tủ trưng bày các bài thuốc của dân tộc Dao.

Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa
Không chỉ là nơi tái hiện đời sống, Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người Dao. Trong bối cảnh hiện đại, khi nhiều nét văn hóa đứng trước nguy cơ mai một, việc duy trì các hoạt động sinh hoạt, nghề truyền thống và giao lưu với du khách góp phần giúp những giá trị ấy tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa.

Có thể thấy, sự hiện diện của người Dao tại đây không chỉ mang ý nghĩa giới thiệu văn hóa mà còn thể hiện nỗ lực gìn giữ bản sắc dân tộc trong dòng chảy của xã hội hiện đại.

Với những giá trị văn hóa đặc sắc cùng các hoạt động trải nghiệm thực tế, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam là điểm đến phù hợp cho du khách, đặc biệt là những người quan tâm đến văn hóa truyền thống. Tại đây, hình ảnh người Dao cùng nghề thuốc nam không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành cầu nối giúp văn hóa dân tộc đến gần hơn với cộng đồng.

Nhóm sinh viên BC15A – Trường đại học văn hóa Hà Nội