Từ nơi nuôi trẻ mồ côi đến ngôi trường hơn 150 năm đào tạo học sinh giỏi ở TPHCM

Từ Lasan Taberd đến trường đào tạo giáo viên

Cách đây 152 năm (1874), cha Henri De Kerlan – Cha Sở coi Thánh đường Sài Gòn lúc bấy giờ tự bỏ tiền riêng sáng lập trường Lasan Taberd, đặt tại dinh của Tri phủ Tân Bình đời Tự Đức. Trường được xây dựng xong vào năm 1875 và hoàn thiện vào năm 1887.

Ban đầu trường được thành lập nhằm nuôi dưỡng trẻ mồ côi lai Âu và lai Pháp bị bỏ rơi. Về sau trường thu nhận học sinh không phân biệt lương – giáo. Khi mới hoạt động, trường có 58 học trò, được các tu sĩ và truyền giáo sư giảng dạy, gồm hai người Việt Nam và hai người Pháp.

Từ năm 1889, những sư huynh đầu tiên của trường Công giáo Les Frères des Ecoles Chrétiennes được mời từ Pháp sang. Những dãy nhà cũ của trường do Đức cha Mossard đứng coi xây cất. Về sau các sư huynh tiếp tục tu tạo, xây dựng thêm những dãy nhà mới đồ sộ để giảng dạy học sinh từ cấp Tiểu học đến Đệ nhị cấp.

Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa tọa lạc tại trung tâm Quận 1 (cũ) với hai cổng nằm trên hai mặt tiền đường Nguyễn Du và Lý Tự Trọng. Ngôi trường nổi bật với tông màu vàng chủ đạo, kiến trúc cổ điển, tiêu biểu cho lối xây dựng theo phong cách Pháp xen lẫn cách trang trí mang đậm nét truyền thống Á Đông. Hiện nay đây là cơ sở của Trường THCS – THPT Trần Đại Nghĩa đặt tại số 53 Nguyễn Du, phường Sài Gòn. Ảnh: Nhà trường

Đến năm 1949, trường có 1.200 học sinh. Vốn là sản nghiệp riêng của Hội truyền giáo, Lasan Taberd đã có công và thanh danh lớn trong việc đào tạo nhân tài trong xứ thời bấy giờ.

Ngày 12/12/1975, thực hiện theo thông cáo chung của Sở Giáo dục và Ủy ban Liên lạc Công giáo – văn thư số 576/VP-75 của Tòa Tổng Giám mục Sài Gòn, trường Lasan Taberd chính thức được bàn giao cho Sở Giáo dục TPHCM. Buổi bàn giao có sự chứng kiến của đại diện Sở Giáo dục, Tòa Tổng Giám mục Sài Gòn và trường Lasan Taberd.

Sau khi bàn giao, trường tiếp tục duy trì hoạt động giáo dục phổ thông từ cấp I, II và III với 6.566 học sinh đến hết tháng 9/1976. Cũng thời gian này theo đề nghị của Giám đốc Sở Giáo dục, trường Trung học Sư phạm được thành lập theo Quyết định số 32/TCCQ của Ủy ban Nhân dân Cách mạng thành phố, với nhiệm vụ đào tạo giáo viên cấp I cho thành phố. Tháng 8/1976, trường Trung học Sư phạm chính thức nhận bàn giao cơ sở từ trường Lasan Taberd cũ và bắt đầu khóa đào tạo đầu tiên. Hệ thống phòng học, phòng nghe nhìn, các phòng chuyên môn như Nhạc, Họa, Tin học, Lab, Nghiệp vụ sư phạm, hội trường và ký túc xá 250 chỗ được nâng cấp về thiết bị, tiện nghi.

Trường còn có Trường Tiểu học Thực hành Sư phạm với gần 650 học sinh học tập và sinh hoạt bán trú. Đây là cơ sở thực hành nghiệp vụ sư phạm thường xuyên cho giáo sinh, đồng thời tiến hành các hoạt động nghiên cứu giáo dục tiểu học của giáo viên sư phạm.

Sau gần 25 năm đào tạo với 24 khóa học, trường Trung học Sư phạm TPHCM đã đào tạo và bồi dưỡng hơn 15.000 giáo viên tiểu học cho thành phố. Thực hiện nhiệm vụ nâng cấp, đào tạo giáo viên tiểu học có trình độ cao đẳng, trường được sáp nhập với trường Cao đẳng Sư phạm theo quyết định của UBND thành phố.

Bước chuyển thành trường THPT chuyên

Cơ sở vật chất của trường Trung học Sư phạm sau đó được bàn giao để thành lập Trường THPT Trần Đại Nghĩa theo Quyết định số 2020/QĐ-UB-VX ngày 31/3/2000 của UBND thành phố. Kể từ đây ngôi trường mang Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa (tên khai sinh là Phạm Quang Lễ), nhà khoa học quân sự tài năng, người đặt nền móng cho ngành công nghiệp quốc phòng và khoa học kỹ thuật Việt Nam.

Ban đầu trường thí điểm dạy học tăng cường tiếng Anh, đồng thời tổ chức cho học sinh học tập và sinh hoạt cả ngày tại trường. Khoa đầu tiên Trường THPT Trần Đại Nghĩa tuyển 912 học sinh vào 23 lớp, lễ khai giảng năm học đầu tiên diễn ra ngày 3/9/2000.

Hiện trụ sở Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa đặt tại Lô P2 Khu tái định cư 38,4 ha, phường An Khánh, TPHCM. Ảnh: Nhà trường

Ngày 4/10/2002, UBND TPHCM ban hành Quyết định số 4072/QĐ-UB, cho phép chuyển Trường THPT Trần Đại Nghĩa thành Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa. Từ năm học 2003-2004, trường bắt đầu tuyển sinh các lớp 10 chuyên Anh, Toán, Văn, Lý và Hóa, đồng thời tiếp tục duy trì mô hình học tập, sinh hoạt cả ngày tại trường và tăng cường tiếng Anh.

Đến năm học 2013-2014, trường tuyển sinh thêm lớp chuyên Sinh, nâng tổng số môn chuyên được đào tạo lên 6. Năm học 2021-2022, trường tiếp tục tuyển sinh lớp chuyên Tin học, nâng tổng số môn chuyên lên 7.

Trong quá trình phát triển, Chi bộ và Ban Giám hiệu nhà trường xây dựng Đề án phát triển giai đoạn 2010-2020, sau đó điều chỉnh đề án từ giai đoạn 2013. Đề án thể hiện định hướng và quyết tâm của tập thể sư phạm trong việc xây dựng, phát triển nhà trường.

Tháng 8/2022, Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM phê duyệt Kế hoạch chiến lược phát triển Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa giai đoạn 2022-2027. Nhà trường xác định trọng tâm phát triển học hiệu, hướng đến xây dựng chiến lược phát triển tiệm cận giáo dục quốc tế trên nền tảng một trường công lập Việt Nam.

Chương trình nhà trường chú trọng tăng cường tiếng Anh hướng đến chứng chỉ theo chuẩn quốc tế; tăng cường Tin học hướng đến chứng chỉ theo chuẩn quốc tế; học tiếng Anh với người bản ngữ; ngoại ngữ tự chọn; năng khiếu tự chọn; giáo dục kỹ năng sống – Arkki và giảng dạy nghiên cứu khoa học.

Đặc biệt, chiến lược phát triển hướng đến xây dựng ba giá trị mang nét đặc trưng riêng của đơn vị: “Giá trị Giáo viên, Nhân viên – Giá trị Học sinh – Giá trị Cha Mẹ học sinh Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa”.

Khi mới thành lập năm 2000, trụ sở Trường THPT Trần Đại Nghĩa tọa lạc tại trung tâm Quận 1 (cũ) với hai cổng nằm trên hai mặt tiền đường Nguyễn Du và Lý Tự Trọng. Ngôi trường nổi bật với tông màu vàng chủ đạo, kiến trúc cổ điển, tiêu biểu cho lối xây dựng theo phong cách Pháp xen lẫn cách trang trí mang đậm nét truyền thống Á Đông.

Đặc quyền tuyển học sinh lớp 6 đến 2 ngôi trường nổi tiếng mang tên Trần Đại Nghĩa

Khi thành lập, Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa đào tạo hệ chuyên THPT đồng thời tuyển sinh THCS. Ngôi trường đã có hơn 20 năm đào tạo hệ THCS. Theo Luật Giáo dục năm 2019, trường chuyên chỉ được thành lập ở cấp trung học phổ thông (THPT), do đó không tồn tại cấp trung học cơ sở trong trường chuyên.

Vì vậy, ngày 15/5/2024, UBND TPHCM ban hành Quyết định số 1655 về tổ chức lại Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa thành Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa và Trường THCS-THPT Trần Đại Nghĩa.

Hiện trụ sở Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa đặt tại Lô P2 Khu tái định cư 38,4 ha, phường An Khánh, TPHCM. Đây từng là cơ sở 2 của Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa từ năm học 2015-2016 đến năm học 2023-2024. Còn Trường THCS – THPT Trần Đại Nghĩa đặt tại số 53 Nguyễn Du, phường Sài Gòn (cơ sở chính cũ).

Trải qua hơn 26 năm hình thành và phát triển, Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa đã trở thành một trong những cái nôi đào tạo học sinh giỏi uy tín của TPHCM, được nhiều phụ huynh tin tưởng. Tập thể sư phạm nhà trường nhiều năm liền được Nhà nước công nhận là tập thể lao động xuất sắc; được Bộ GD-ĐT, UBND TPHCM tặng bằng khen về hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học. Năm 2009, Trường THPT Chuyeen Trần Đại Nghĩa được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba. Năm 2014, trường tiếp tục vinh dự nhận Huân chương Lao động hạng Nhì.

Nhà trường xác định chiến lược phát triển dài hạn với 6 nội dung cam kết: Tất cả học sinh thông thạo 2 ngoại ngữ; nghiên cứu khoa học trở thành một môn học chính thức; tất cả học sinh được vận động thể chất đầy đủ và thường xuyên; kỹ năng sinh tồn và kỹ năng chung sống trở thành một phần tất yếu; tất cả học sinh tham gia ít nhất một dự án cộng đồng; đồng thời mỗi học sinh có một người bạn quốc tế thông qua giao lưu học thuật, văn hóa với quốc tế.