Tuần Giáo đẩy mạnh liên kết, tiêu thụ nông sản
ĐBP - Trong bối cảnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, xã Tuần Giáo đang đẩy mạnh liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm. Từ chuyển đổi tư duy sản xuất của người dân, củng cố vai trò của hợp tác xã (HTX) đến thu hút doanh nghiệp tham gia vào quá trình bao tiêu, chế biến sâu, nông nghiệp Tuần Giáo đang dần hình thành các chuỗi giá trị khép kín, tạo “bệ đỡ” vững chắc cho phát triển kinh tế nông thôn.
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong định hướng phát triển nông nghiệp của xã Tuần Giáo là chuyển đổi hình thức sản xuất từ hộ cá thể nhỏ lẻ sang tổ hợp tác, HTX gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Hiện nay, toàn xã có 25 tổ hợp tác và 2 HTX tham gia dự án liên kết chuỗi giá trị, tập trung vào sản phẩm mắc ca. Song song với tổ chức lại sản xuất, Tuần Giáo nỗ lực xây dựng thương hiệu nông sản địa phương. Xã có 16 sản phẩm OCOP đã được công nhận, trong đó 2 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 4 sao và 14 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 3 sao. Hầu hết sản phẩm OCOP đều được chế biến từ 2 loại cây chủ lực là mắc ca và cà phê, tiêu biểu như: Hồng Kỳ International coffee HK 13; Arabica Espresso (cà phê nguyên hạt HK 10); hạt mắc ca Thoa Doãn; nhân mắc ca sấy giòn Thoa Doãn; mắc ca Việt Hà; hạt mắc ca sấy tách kẽ Thoa Quang... Những sản phẩm này không chỉ góp phần nâng cao giá trị nông sản mà còn từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ, hướng tới các kênh phân phối hiện đại.
Công nhân hộ kinh doanh Vũ Việt Hà, xã Tuần Giáo đóng gói sản phẩm mắc ca.
Để khai thác hiệu quả lợi thế đất đai, khí hậu, xã Tuần Giáo tập trung tuyên truyền, vận động người dân thay đổi cơ cấu cây trồng, thay thế các loại cây ngắn ngày kém hiệu quả trên đất dốc bằng cây trồng có giá trị kinh tế cao như mắc ca, cà phê và một số cây ăn quả. Giai đoạn tới, xã đặt mục tiêu mở rộng diện tích mắc ca và cà phê lên 4.000ha, tạo nền tảng phát triển thêm nhiều sản phẩm đặc trưng của địa phương. Mô hình liên kết “hộ nông dân - HTX - doanh nghiệp” theo chuỗi giá trị được xem là giải pháp then chốt trong quá trình tổ chức sản xuất nông nghiệp. Với cây mắc ca, xã chỉ đạo thành lập các HTX dịch vụ mắc ca tại những vùng trọng điểm như Quài Nưa, Quài Cang, tổ chức nông dân sản xuất theo mô hình thành viên HTX gắn với diện tích trồng của từng hộ. HTX Dịch vụ mắc ca Quài Nưa hiện liên kết với 293 hộ dân trên diện tích khoảng 200ha. HTX Dịch vụ mắc ca Quài Cang liên kết với 205 hộ trên diện tích hơn 100ha. Các HTX vừa cung ứng giống, vật tư, kỹ thuật với chi phí thấp, vừa là đầu mối ký hợp đồng với doanh nghiệp thu mua, chế biến quả mắc ca, giúp nông dân tránh tình trạng bị ép giá, phụ thuộc thương lái nhỏ lẻ.
Thực tế cho thấy, sản xuất nông nghiệp gắn với chế biến và tiêu thụ đã giúp giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích tăng từ 20% trở lên so với sản xuất thông thường. Quan trọng hơn, cách làm này từng bước khắc phục tình trạng “được mùa, mất giá”, thay đổi tư duy sản xuất của nông dân theo hướng đáp ứng nhu cầu thị trường. Là một trong những chủ thể tham gia chuỗi giá trị, chị Vũ Việt Hà, xã Tuần Giáo cho biết: Sản phẩm của cơ sở đã được chứng nhận OCOP 3 sao và đạt tiêu chuẩn hệ thống quản lý an toàn thực phẩm toàn diện (HACCP). Thời gian tới, cơ sở của chị dự kiến phát triển thêm các sản phẩm chế biến sâu như bánh mắc ca và bột mắc ca - sản phẩm có thể sử dụng cho nhiều đối tượng, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ.
Đối với cây cà phê, mô hình liên kết được nâng lên một bước khi xã chủ động thu hút doanh nghiệp chế biến lớn tham gia ngay từ đầu. Hiện nay, xã Tuần Giáo đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty TNHH Xuất nhập khẩu cà phê Việt Bắc. Doanh nghiệp cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm cà phê của người dân Tuần Giáo đến năm 2050, với giá thị trường nhưng không thấp hơn 10.000 đồng/kg hoặc 0,4 USD/kg (tùy giá trị cao hơn). Đây được xem là “bệ đỡ” quan trọng, tạo niềm tin để người dân mạnh dạn mở rộng diện tích cà phê, yên tâm đầu tư chăm sóc theo quy trình kỹ thuật.
Hiện nay, xã Tuần Giáo xúc tiến thu hút nhà đầu tư xây dựng nhà máy chế biến cà phê tại khu vực Quài Cang với công suất khoảng 120 tấn quả tươi/ngày, đủ khả năng chế biến sản lượng từ khoảng 1.500ha cà phê cho thu hoạch. Hướng đi này phù hợp với yêu cầu “gắn sản xuất nông nghiệp với bảo quản, chế biến sâu” được Nghị quyết Đảng bộ tỉnh lần thứ XV nhấn mạnh, góp phần giúp nông sản Tuần Giáo từng bước thoát khỏi tình trạng bán thô.
Ông Quàng Văn Cương, Chủ tịch UBND xã Tuần Giáo cho biết: UBND xã chỉ đạo Phòng Kinh tế tích cực hỗ trợ các cá nhân, cơ sở kinh doanh, tổ chức sản xuất phát triển sản phẩm OCOP; hướng dẫn đăng ký nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, tem nhãn, sơ chế, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu, đồng thời đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến thương mại thông qua hội chợ, kết nối cung - cầu. Đến nay, toàn xã có 609,02ha cây cà phê, trong đó hơn 67ha cho thu hoạch, sản lượng cà phê nhân đạt khoảng 165 tấn; 2.396,3ha cây mắc ca, diện tích cho thu hoạch khoảng 350ha, sản lượng ước đạt hơn 2.440 tấn. Dù diện tích cho thu hoạch mới chiếm tỷ lệ nhất định nhưng đây là nền tảng quan trọng để sản lượng và giá trị cây trồng tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới.
Theo kế hoạch năm 2026, xã Tuần Giáo trồng mới 208ha mắc ca và 552ha cà phê, mở rộng vùng nguyên liệu, thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu. Khi vùng nguyên liệu được quy hoạch bài bản, chuỗi liên kết được củng cố, nông nghiệp Tuần Giáo từng bước chuyển mình từ sản xuất truyền thống sang kinh tế nông nghiệp hiện đại, đa giá trị - hướng đi bền vững cho phát triển nông thôn mới.
