Từng bước đổi mới, giảm áp lực tuyển sinh lớp 10

Giảm áp lực thi cử, lo công bằng trong đánh giá

Thông tin từ Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Hà Nội Nguyễn Văn Hiền cho biết, năm học 2026-2027, Hà Nội sẽ đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng phục vụ cải tiến chất lượng. Thành phố sẽ tổ chức các đợt đánh giá định kỳ và theo lịch kế hoạch chung toàn thành phố ở các cấp.

Ở cấp THCS, Hà Nội sẽ đánh giá, xác thực kết quả học tập thường xuyên của học sinh THCS, tiến đến có thể tiến hành xét tốt nghiệp và xét vào lớp 10 trong giai đoạn tới.

Học sinh tại Kỳ thi vào lớp 10 công lập của Hà Nội năm 2026. Ảnh: Lê Khánh

Đề xuất chuyển từ thi tuyển sang xét tuyển trong kỳ tuyển sinh lớp 10 của Hà Nội đang thu hút sự chú ý lớn từ dư luận bởi nhiều năm qua, áp lực của kỳ thi này luôn lớn hơn cả thi vào đại học.

Tại kỳ thi vào lớp 10 năm 2026, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS nhưng chỉ có hơn 81.000 suất học công lập. Tỷ lệ trúng tuyển ở mức thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây, khoảng 55%.

Thế nên việc chuyển sang xét tuyển được đánh giá sẽ giảm áp lực lớn cho học sinh và phụ huynh. Tuy nhiên, để chuyển từ thi tuyển sang xét tuyển, nhiều phụ huynh bày tỏ mong muốn, thành phố cần có lộ trình rõ ràng.

Chị Nguyễn Hoài Phương, phụ huynh có con năm nay lên lớp 9 tại Hà Nội cho rằng, nếu chuyển sang xét tuyển thì học sinh cần biết sớm kết quả học tập được tính như thế nào, những tiêu chí nào được sử dụng để xét tuyển, tránh tâm lý bị động trong năm học quan trọng.

Trong khi đó, chị Lưu Quỳnh Nga (Hoàng Mai, Hà Nội) lại quan tâm đến việc bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong đánh giá.

Chị Nga cho rằng, nếu kết quả học tập được sử dụng để xét tuyển vào lớp 10, áp lực thi cử có thể giảm nhưng lại phát sinh mối lo về việc “làm đẹp học bạ”. Theo phụ huynh này, nếu không có cơ chế đánh giá, xác thực đủ chặt chẽ và thống nhất giữa các trường, việc sử dụng kết quả học tập để xét tuyển có thể tạo ra sự thiếu công bằng giữa học sinh.

Từng bước đổi mới tuyển sinh lớp 10

Đề xuất chuyển từ thi tuyển sang xét tuyển vào lớp 10 của Hà Nội được đưa ra trong bối cảnh Bộ GDĐT cũng đang lấy ý kiến về việc tổ chức kỳ thi tuyển sinh lớp 10 với hai môn Toán và Ngữ văn thay vì 3 môn như hiện nay.

Tuyển sinh vào lớp 10 đang đứng trước những yêu cầu đổi mới. Theo các chuyên gia, áp lực lớn nhất của kỳ thi vào lớp 10 không nằm ở việc thi 2 hay 3 môn, mà nằm ở mức độ cạnh tranh giữa số người muốn vào và số chỗ học.

Liên quan đến công tác tuyển sinh vào lớp 10 THPT, ông Nghiêm Văn Bình - Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng, Sở GDĐT Hà Nội cho biết, về lâu dài, thành phố hướng tới tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng trường lớp, bảo đảm chỗ học công lập theo nhu cầu của học sinh trên địa bàn. Đây mới là bài toán căn cơ để giảm áp lực cạnh tranh trong tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập.

Lộ trình đổi mới phương thức tuyển sinh vào lớp 10 cần được thực hiện từng bước và có thời gian chuẩn bị. Trước mắt, trong năm học 2026-2027, ngành GDĐT Hà Nội dự kiến thí điểm khảo sát chung ở một số khối lớp, một số môn học. Đây là bước đầu để đánh giá mức độ phù hợp của phương thức tổ chức, độ an toàn, tính khách quan và hiệu quả thực tế.

Nếu kết quả thí điểm đáp ứng yêu cầu, ngành GDĐT thành phố có thể tiếp tục mở rộng dần về phạm vi, số môn và phương thức tổ chức; cùng với đó là chuẩn bị hạ tầng, cơ sở vật chất, quy trình nghiệp vụ, đội ngũ cán bộ và từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu, ngân hàng đề đủ lớn, bảo đảm chất lượng.

Mục tiêu cuối cùng vẫn là giảm áp lực cho học sinh, bảo đảm công bằng và khách quan trong tuyển sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục. Vì thế, giảm áp lực thi vào lớp 10 không nên chỉ được nhìn từ việc có bao nhiêu môn thi hay áp dụng phương thức thi tuyển hay xét tuyển, mà phải giải quyết đồng thời bài toán về trường lớp, cơ hội học tập, chất lượng đánh giá và độ tin cậy của dữ liệu.

Khi các điều kiện đó từng bước được hoàn thiện, việc nghiên cứu những phương thức tuyển sinh mới sẽ có cơ sở vững chắc hơn, qua đó giúp học sinh và phụ huynh chủ động chuẩn bị tâm thế, thay vì chịu áp lực bởi những thay đổi thiếu lộ trình.