Từng là 'vua' BOT, điều gì khiến Tasco buông mảng kinh doanh làm nên tên tuổi?

Mới đây, HĐQT CTCP Tasco (Mã: HUT) thông qua chủ trương chuyển nhượng, tái cấu trúc toàn bộ các dự án BOT, cùng toàn bộ phần vốn góp tại Công ty TNHH MTV Tasco BOT và các doanh nghiệp dự án liên quan. Nếu hoàn tất, Tasco sẽ không còn nắm vốn tại các đơn vị được chuyển nhượng, đánh dấu thay đổi lớn với mảng kinh doanh đã gắn bó gần hai thập niên. Ban Điều hành được giao lên phương án thực hiện cho từng dự án.

Công ty đặt mục tiêu hoàn tất việc thoái vốn mảng BOT trong quý IV/2026. Theo Tasco, kế hoạch nằm trong quá trình tiếp tục rà soát và thoái vốn khỏi các lĩnh vực không cốt lõi để dồn toàn lực vào hệ sinh thái ô tô, giao thông, dịch vụ di chuyển và các dịch vụ giá trị gia tăng có liên quan.

Đây là những lĩnh vực được hội đồng quản trị đánh giá có biên lợi nhuận tốt, phù hợp với xu hướng chuyển dịch chung của nền kinh tế số và thói quen tiêu dùng hiện đại.

Dấu chân Tasco tại các dự án BOT

Thời điểm trước khi lên sàn (2008), Tasco tập trung chủ yếu vào mảng xây lắp, nên 90% cơ cấu doanh thu của Tasco đến từ lĩnh vực này.

Sau khi chính thức lên sàn, Tasco giảm dần việc nhận bao thầu xây lắp và chuyển sang lĩnh vực đầu tư các dự án theo hình thức BOT, BOO và BT, hoạt động thu phí không dừng (VEC).

Cách đây hơn một thập kỷ, Tasco từng được mệnh danh là "vua" BOT, khi là chủ đầu tư các dự án BOT với các trạm thu phí để hoàn vốn cho dự án.

Dấu chân BOT của Tasco từng trải từ tuyến tránh Nam Định, Quốc lộ 39B và Quốc lộ 10 tại Thái Bình đến Quốc lộ 1 qua Quảng Bình và Quốc lộ 10 tại Hải Phòng (theo địa giới cũ).

Tuyến tránh Nam Định bắt đầu thu phí từ đầu năm 2014; các dự án tại Quảng Bình, Thái Bình và Hải Phòng lần lượt đi vào khai thác những năm sau.

Bên cạnh BOT, Tasco cũng chuyển mình mạnh mẽ sang BT. Bằng cách đầu tư lớn vào các dự án giao thông, Tasco nhận lại quỹ đất "khủng" để phát triển bất động sản.

Cách đây hơn một thập kỷ, Tasco từng được mệnh danh là "vua BOT", khi là chủ đầu tư các dự án BOT với các trạm thu phí để hoàn vốn cho dự án. Ảnh: Tasco.

Tuy nhiên sau một giai đoạn đầu tư, mô hình kinh doanh BOT bộc lộ rất nhiều điểm yếu trong quá trình vận hành. Cựu Chủ tịch HĐQT Phạm Quang Dũng đã từng thừa nhận về mảng thu phí là “làm rồi mới thấy sai lầm, mới thấy là xương xẩu, rất rủi ro”.

Năm 2014, Tasco xác định mảng bất động sản là ngành kinh doanh mũi nhọn và tại ĐHĐCĐ thường niên 2017, ông Dũng cho biết công ty sẽ tập trung vào 3 lĩnh vực chính là: Đầu tư bất động sản, đầu tư y tế và công nghệ giai đoạn 2017 – 2022. Đồng thời tạm dừng đầu tư vào lĩnh vực BOT dù đã gắn bó 10 năm.

Về đầu tư BĐS, theo ông Dũng, công ty lấy năng lực lõi là chủ đầu tư các dự án hạ tầng giao thông để đầu tư bất động sản theo hình thức đổi đất lấy hạ tầng.

Tháng 10/2021, Tasco chuyển giao dàn lãnh đạo mới với tân Chủ tịch là ông Hồ Việt Hà (sinh năm 1976). Đồng thời, công ty cũng công bố chiến lược tái cấu trúc mạnh mẽ với việc tập trung vào các hoạt động cốt lõi: Hạ tầng giao thông BOT, thu phí không dừng (ETC), và bất động sản. Trong khi đó, công ty tinh gọn và thoái vốn các mảng kinh doanh như xây dựng, y tế, giáo dục và nông nghiệp….

Tính đến hiện tại, 5 lĩnh vực mũi nhọn của Tasco là phân phối xe hơi (thông qua Tasco Auto), thu phí không dừng (VETC), bảo hiểm (Tasco Insurance), bất động sản (Tasco Land) và mảng đầu tư BOT (Tasco BOT).

Theo công bố cuối năm 2024, Tasco vận hành 5 dự án BOT với tổng mức đầu tư 6.180 tỷ đồng, chủ yếu ở miền Bắc.

Vì sao "buông tay"?

Các trạm thu phí mang về 738 tỷ đồng doanh thu cho Tasco trong năm 2024, tăng 23% nhờ điều chỉnh phí tại một số tuyến và lưu lượng xe phục hồi.

Sang năm 2025, nguồn thu này giảm còn 718 tỷ đồng. BOT được xếp vào nhóm hoạt động kinh doanh khác, trong khi đó Tasco vẫn đánh giá các trạm thu phí (Thông qua VETC) tạo dòng tiền ổn định.

Theo số liệu mới nhất, 6 tháng đầu năm 2026, hoạt động BOT cùng với các hoạt động nhỏ khác đem về tổng cộng chỉ 54 tỷ đồng, giảm hơn một nửa so với cùng kỳ.

Khi đó, Công ty TNHH MTV Tasco BOT là công ty con duy nhất hoạt động trong mảng hạ tầng giao thông BOT, do Tasco đang sở hữu 100% vốn. Công ty này được thành lập vào tháng 6/2023 với vốn điều lệ hiện là 1.157 tỷ đồng.

Trong khi đó, mảng bán ô tô lại càng cho thấy sức bật khi đem về nguồn thu nhiều nhất cho Tasco với hơn 19.000 tỷ đồng, kế đến là doanh thu cung cấp dịch vụ gần 2.500 tỷ. Mảng thu phí ETC chiếm khoảng 616 tỷ đồng.

Mảng BOT - từng là mảng hoạt động chính của Tasco, nay chỉ còn xuất hiện và chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong cơ cấu doanh thu (doanh thu hoạt động khác). Nguồn: BCTC soát xét bán niên 2026.

Như vậy có thể thấy giờ đây mảng BOT không tạo ra nguồn tiền đủ lớn cho Tasco so với các mảng chính trong hệ sinh thái ô tô và dịch vụ di chuyển.

Bên cạnh đó, tại cuối tháng 6/2026, mảng BOT còn 5.100 tỷ đồng tài sản, chiếm gần 10% tổng tài sản Tasco. Cùng với đó là 3.600 tỷ đồng nợ phải trả, cũng tương đương gần 1/10 tổng nợ phải trả toàn hệ thống. Riêng dư nợ vay của bộ phận này gần 3.100 tỷ đồng.

Giá trị tài sản cố định tại các dự án BOT giảm từ gần 4.100 tỷ đồng xuống 3.800 đồng sau một năm, tính tại cuối tháng 6/2026. Ngoài ra, trên sổ sách vẫn còn hơn 1.150 tỷ đồng chi phí lãi vay BOT đang chờ phân bổ vào các kỳ sau.

Quyết định của Tasco được đưa ra trong bối cảnh doanh nghiệp đang quản lý một khối tài sản lớn, đồng thời duy trì quy mô nợ vay đáng kể.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất bán niên 2026, tại thời điểm 30/6/2026, tổng tài sản của Tasco đạt khoảng 54.698 tỷ đồng, trong khi nợ phải trả ở mức 36.623 tỷ đồng.

Đáng chú ý, dư nợ vay và nợ thuê tài chính đạt khoảng 23.730 tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm, chi phí lãi vay của doanh nghiệp lên tới khoảng 931 tỷ đồng, tương đương chi hơn 5 tỷ đồng mỗi ngày để trả lãi.

Với đặc thù cần nguồn vốn đầu tư ban đầu lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài, các dự án BOT có thể khiến một lượng vốn đáng kể của doanh nghiệp nằm trong những tài sản có tính thanh khoản không cao.

Bởi vậy, việc chuyển nhượng các khoản đầu tư BOT có thể giúp Tasco thu hồi nguồn lực, giảm mức độ tập trung vốn vào hạ tầng truyền thống và tạo dư địa tài chính cho những lĩnh vực kinh doanh mới.

Tasco đang tập trung mạnh mẽ cho hoạt động buôn bán ô tô. Ảnh: Tasco.

Một diễn biến đáng chú ý khác là trong tháng 10/2026, Tasco triển khai kế hoạch huy động gần 3.561 tỷ đồng thông qua phát hành trái phiếu chuyển đổi.

Theo phương án sử dụng vốn, doanh nghiệp dự kiến phân bổ 1.360 tỷ đồng cho Tasco Land, 1.200 tỷ đồng cho Tasco Investment, khoảng 501 tỷ đồng cho Legacy Lakeside và 500 tỷ đồng cho dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận.