Ðưa nông sản Đồng Nai ra thế giới (Bài 2)

Bài 2: Doanh nghiệp “kéo” nông dân vào chuỗi

Tại thành phố Ðồng Nai, nhiều doanh nghiệp (DN) đầu tư vốn, hướng dẫn kỹ thuật, xây dựng tiêu chuẩn cho nông dân (ND), từng bước hình thành vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu chế biến, xuất khẩu. Ðây là nền tảng để mở rộng các chuỗi liên kết, nâng giá trị nông sản. Tuy nhiên, để chuỗi liên kết không đứt gãy, DN và ND phải gắn kết chặt chẽ, cùng chia sẻ lợi ích, trách nhiệm và rủi ro.

Công nhân làm việc tại dây chuyền giết mổ, chế biến heo của Công ty cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam.

Từ rất sớm, Đồng Nai đã thu hút nhiều DN, tập đoàn lớn của nước ngoài như: Nestlé (Thụy Sỹ), C.P. (Thái Lan), Vedan (Đài Loan, Trung Quốc), Ajinomoto (Nhật Bản), CJ (Hàn Quốc), Cargill (Hoa Kỳ), Syngenta (Thụy Sĩ), De Heus (Hà Lan)… đầu tư vào nông nghiệp, chế biến, xuất khẩu. Các DN trở thành “đầu tàu” xây dựng chuỗi liên kết từ cung ứng giống, thức ăn chăn nuôi, thuốc bảo vệ thực vật, công nghệ, kỹ thuật đến thu mua, chế biến sản phẩm. Qua đó, ND có đầu ra ổn định.

Từ thu mua đến đầu tư vùng nguyên liệu

Hơn 30 năm trước, Tập đoàn C.P. chọn Đồng Nai là điểm đến đầu tiên tại Việt Nam để đặt trụ sở chính là Công ty cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam (gọi tắt là C.P. Việt Nam) và nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi tại Khu công nghiệp Biên Hòa 2 (phường Trấn Biên).

Để chủ động nguồn nguyên liệu, C.P. Việt Nam liên kết với hàng ngàn hộ ND trồng bắp và bao tiêu sản phẩm. DN cũng đầu tư nhà máy sản xuất bắp giống tại Đồng Nai, cung cấp cho ND những giống bắp có năng suất, chất lượng. Cùng với đó, C.P. Việt Nam đầu tư chăn nuôi heo, gà, từ sản xuất giống đến chăn nuôi thương phẩm, từng bước hình thành chuỗi giá trị trong nông nghiệp.

Sau khi đầu tư thành công tại Đồng Nai, C.P. Việt Nam mở rộng hoạt động ra nhiều tỉnh, thành trên cả nước và trở thành DN tốp đầu trong lĩnh vực nông nghiệp. DN xây dựng chuỗi từ sản xuất giống, thức ăn chăn nuôi, trang trại, chế biến thực phẩm đến phân phối sản phẩm ra thị trường.

Trong chuỗi này, có hàng chục ngàn hộ ND cả nước tham gia các khâu chăn nuôi, trồng trọt. C.P. Việt Nam chuyển giao kỹ thuật, quy trình, giống, khoa học - công nghệ hiện đại cho người ND. Có những hộ ND tham gia chuỗi thu lợi nhuận từ vài trăm triệu đồng đến hàng tỷ đồng/năm. Đồng thời hàng trăm DN, hợp tác xã trở thành đối tác liên kết trong chuỗi của C.P. Việt Nam.

Ông Pawalit Ua-Amornwanit, Tổng Giám đốc C.P. Việt Nam chia sẻ: Tại Đồng Nai, ngoài trụ sở chính, DN hiện có 5 nhà máy. Cùng với tổ hợp chế biến gà xuất khẩu CPV Food Bình Phước, DN hình thành chuỗi sản xuất quy mô lớn. Thời gian tới, C.P. Việt Nam tiếp tục đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, tự động hóa, nâng cao kiểm soát chất lượng trong toàn bộ chuỗi Feed - Farm - Food, tiếp tục đóng góp thiết thực cho hệ sinh thái nông nghiệp - thực phẩm.

Tương tự, tại Đồng Nai, nhiều DN có vốn đầu tư nước ngoài như: Công ty Ajinomoto Việt Nam, Công ty cổ phần hữu hạn Vedan Việt Nam liên kết với hàng ngàn hộ ND trồng mì để có nguyên liệu sản xuất bột ngọt và nhiều sản phẩm khác; Công ty TNHH Koyu & Unitek kết nối với nhiều trang trại nuôi gà để có nguyên liệu chế biến gà xuất khẩu…

Tham gia chuỗi liên kết, ND có điều kiện tiếp nhận kỹ thuật, công nghệ hiện đại để giảm công lao động, chi phí, đồng thời nâng năng suất và chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế. Thu nhập, đời sống của nhiều hộ ND cũng được nâng lên.

Chia sẻ lợi ích, giữ vững liên kết

Đồng Nai là một trong 4 trung tâm công nghiệp lớn nhất cả nước nhưng vẫn chú trọng phát triển nông nghiệp, ND, nông thôn. Đây cũng là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong liên kết “5 nhà” (nhà nông, DN, nhà khoa học, ngân hàng, Nhà nước), hình thành các chuỗi liên kết về heo, gà, hồ tiêu, chuối, điều, ca cao, sầu riêng…Nhiều nông sản, thực phẩm của Đồng Nai đã xuất khẩu vào châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ.

Từ năm 2013, Công ty TNHH Nedspice Processing Việt Nam (100% vốn đầu tư Hà Lan) triển khai Chương trình “Phát triển chuỗi giá trị hồ tiêu bền vững”. Đến nay, chương trình đã thành lập hơn 50 câu lạc bộ, hợp tác xã với 2,5 ngàn thành viên tham gia chuỗi liên kết. Trong đó, hơn 1 ngàn hộ dân đạt các chứng nhận quốc tế quan trọng và chứng nhận hữu cơ.

Ông Vy Linh Duy, Tổ trưởng Tổ hợp tác tiêu sạch hữu cơ Nghĩa Bình 2 (xã Nghĩa Trung) cho biết: Canh tác lạm dụng phân, thuốc hóa học khiến cây tiêu dễ phát sinh dịch bệnh và chết đồng loạt. Vì vậy, khi Công ty TNHH Nedspice Processing Việt Nam triển khai chương trình hỗ trợ ND chuyển đổi sang canh tác hữu cơ, các thành viên trong tổ hợp tác đồng lòng thực hiện.

Thời gian đầu chuyển sang sản xuất hữu cơ, ND gặp khó khăn do năng suất tiêu giảm, cây kém phát triển hơn. Tuy nhiên, các thành viên vẫn kiên trì gắn bó. Chuỗi liên kết sản xuất tiêu sạch, bền vững được nhân rộng nhờ sự đồng hành của DN và những chính sách hỗ trợ thiết thực.

Tham gia chuỗi liên kết, ND được tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc tiêu; DN cử chuyên gia về tận vườn hướng dẫn. Tiêu đạt chất lượng được DN bao tiêu với giá cao hơn từ 7-15% so với mặt bằng chung ngoài thị trường; tiêu có chứng nhận hữu cơ có giá cao hơn từ 17-25% so với tiêu chưa có chứng nhận.

DN còn hỗ trợ giống cây xanh làm trụ hồ tiêu; pin năng lượng mặt trời phục vụ tưới tiêu, sinh hoạt; một phần vật tư cho mô hình điểm trồng tiêu hữu cơ… Việc chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ đã giúp bảo vệ sức khỏe ND trồng tiêu, cải tạo đất, cây trồng sinh trưởng khỏe hơn và giảm rủi ro do dịch hại.

Ông Jos van Gulick, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nedspice Processing Việt Nam chia sẻ: Trong 27 năm thu mua, chế biến nông sản tại Việt Nam, DN đã làm việc với 10 ngàn ND trong xây dựng vùng nguyên liệu; đầu tư 2 nhà máy chế biến hiện đại tại Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đồng Nai. Năm 2025, tổng sản lượng các loại gia vị, nông sản xuất khẩu của DN đạt 28 ngàn tấn.

DN đang có nhu cầu đầu tư thêm nhà máy chế biến sâu sản phẩm hồ tiêu công nghệ hiện đại, quy mô lớn tại Đồng Nai. DN mong tiếp tục tăng cường hợp tác với chính quyền Đồng Nai nhằm giúp ngành hồ tiêu của thành phố phát triển bền vững, nâng khả năng ứng phó với những thách thức mới về thị trường, biến đổi khí hậu.

Việt Nam đứng thứ 2 thế giới (chỉ sau Brasil) về xuất khẩu cà phê. Trong 8 tháng của năm 2026, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,3 triệu tấn cà phê, với kim ngạch 6 tỷ USD. Tuy nhiên, phần lớn cà phê của Việt Nam vẫn xuất thô nên giá trị gia tăng thấp, trong khi lợi nhuận cao nhất nằm ở khâu chế biến sâu.

Do đó, Chính phủ có nhiều chính sách khuyến khích DN đầu tư vào chế biến sâu, nâng giá trị gia tăng cho nông sản Việt. Nestlé là DN tiên phong trong chế biến cà phê để xuất khẩu. DN xây dựng chuỗi giá trị khép kín, liên kết hàng chục ngàn hộ ND ở nhiều tỉnh, thành, từ chuẩn hóa vùng nguyên liệu đến chế biến công nghiệp và xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh. Mỗi năm, DN mua khoảng 20-25% sản lượng cà phê Việt Nam để chế biến và xuất khẩu.

Tuy Đồng Nai không phải là vùng nguyên liệu cà phê chính nhưng lại là trung tâm chế biến hàng đầu Việt Nam, nơi hạt cà phê được “nâng cấp” thành sản phẩm toàn cầu, góp phần định vị lại giá trị cà phê Việt trên thị trường thế giới.

Ông Khuất Quang Hưng, Phó Tổng giám đốc phụ trách Đối ngoại và Truyền thông Công ty TNHH Nestlé Việt Nam cho hay: Đồng Nai là trung tâm sản xuất chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu của Nestlé Việt Nam. Các nhà máy chế biến cà phê trên địa bàn thành phố đều được đầu tư, ứng dụng công nghệ, xây dựng chuỗi cung ứng cà phê hiện đại, minh bạch và bền vững. Qua đó, từng bước đưa cà phê Việt Nam chuyển dịch lên các phân khúc giá trị cao hơn.