Ứng dụng 'điều khiển' ôtô giá rẻ, tiện ích hay hiểm họa?

Ảnh minh họa: The Verge.

"Ứng dụng điều khiển xe giá rẻ", "ứng dụng xem video trên xe" hay "điều khiển màn hình ôtô thông minh" là những từ khóa đang được tìm kiếm ở những hội nhóm xe. Theo ghi nhận của phóng viên, nhu cầu tìm kiếm các ứng dụng hỗ trợ điều khiển xe trở nên ngày càng phổ biến.

Điều khiển tất cả trong một

Người dùng cần nhiều hơn là một ứng dụng tiêu chuẩn có khả năng kiểm tra động cơ hay hiển thị thông tin nhưng lại không muốn chi quá nhiều cho một ứng dụng điều khiển chính hãng. Và đây chính là khoảng trống để các "phần mềm lậu" xuất hiện và thu hút khách hàng.

Các ứng dụng bên thứ 3 thường được quảng cáo có khả năng tích hợp nhiều tính năng điều khiển ôtô.

Theo quảng cáo từ các cửa hàng, garage lắp đặt, ứng dụng điều khiển có thể kết nối wifi từ điện thoại sang xe hoặc sử dụng mạng 4G nếu dùng sim. Chủ xe có thể điều chỉnh nhiệt độ điều hòa, sức gió, chia đôi màn hình giải trí, khởi động xe từ xa hay kiểm tra dung lượng pin, thời gian sạc.... chỉ trong vài nút cảm ứng.

Đáng chú ý, chi phí để cài đặt các ứng dụng này lên xe thường thấp hơn khá nhiều so với mức giá của các ứng dụng chính hãng.

Với phần mềm điều khiển từ bên thứ 3, người dùng có thể thay đổi giao diện của màn hình, điều khiển nhiều chức năng trong khoang lái. Ảnh minh họa: Đan Thanh.

Ví dụ theo ghi nhận của phóng viên, một ứng dụng điều khiển xe thuộc thương hiệu Trung Quốc đang được người cài đặt thông báo mức chi phí lắp đặt chỉ 1,5 triệu đồng trên hội nhóm, tức thấp hơn khoảng 10 lần nếu so với giá bán ứng dụng chính hãng của mẫu xe.

Với mức giá dễ tiếp cận cùng hàng loạt tính năng được quảng cáo, không khó hiểu vì sao những phần mềm này thu hút sự quan tâm của một bộ phận chủ xe.

Và với sự giúp đỡ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), việc tạo ra những ứng dụng điều khiển này càng trở nên dễ dàng hơn.

Không biết Code cũng làm ứng dụng điều khiển xe

Trước đây, để tự phát triển một ứng dụng, người dùng thường phải có kiến thức về ngôn ngữ lập trình và cách xây dựng phần mềm. Thế nhưng với sự xuất hiện của AI, một phương pháp mới mang tên vibe coding đang dần trở nên phổ biến.

Thay vì tự viết toàn bộ mã nguồn, người dùng có thể mô tả yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên để AI hỗ trợ xây dựng ứng dụng, từ thiết kế giao diện đến bổ sung tính năng.

Trên các hội nhóm, không ít bài viết chia sẻ cách sử dụng ChatGPT, Claude hay Codex để tạo ứng dụng điều khiển xe. Chỉ cần đưa ra yêu cầu về tính năng, giao diện hay hệ điều hành tương thích, AI đã có thể hỗ trợ viết mã nguồn và chỉnh sửa phần mềm theo ý muốn.

Tuy nhiên, tạo được một ứng dụng có giao diện hoàn chỉnh không đồng nghĩa phần mềm đó có thể lập tức kết nối và điều khiển ôtô. Người phát triển vẫn cần hiểu cách hệ thống trên xe giao tiếp với ứng dụng, những quyền truy cập được cho phép và các rủi ro có thể phát sinh.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, anh Bạch Trung - admin, nhà sáng lập diễn đàn Voz.vn, khẳng định AI đã giúp anh tiết kiệm đáng kể thời gian để tạo ra ứng dụng điều khiển xe. Theo Anh Trung, ứng dụng được anh tạo ra trong chưa đầy 3 giờ, rút ngắn gấp hàng chục lần thời gian so với trước đây.

"Giờ không dùng AI hỗ trợ thì ứng dụng này mất mấy tháng mới hoàn thiện thay vì mấy giờ", anh Trung nói.

Một ứng dụng được tạo ra trong 3 giờ với sự hỗ trợ bằng AI có thể can thiệp đến cả khả năng giới hạn dung lượng sạc, camera, chế độ tự động hay các chế độ lái được anh Trung công bố. Ảnh: NVCC.

Tuy nhiên, nhà sáng lập diễn đàn Voz.vn cho rằng AI phát huy hiệu quả rõ rệt nhất với những người đã có kiến thức lập trình, hiểu cách phần mềm hoạt động và có khả năng phát hiện lỗi trong quá trình phát triển.

Ngược lại, với người chưa từng có kinh nghiệm, việc nhờ AI tạo ứng dụng không đồng nghĩa họ có thể kiểm soát toàn bộ chất lượng sản phẩm. Bởi AI có thể hỗ trợ viết mã, nhưng việc xác định đoạn mã đó có an toàn, hoạt động đúng mục đích hay tồn tại lỗ hổng bảo mật hay không vẫn cần đến kiến thức và quá trình kiểm tra của con người.

Quay lại câu chuyện ứng dụng điều khiển ôtô, khả năng rút ngắn thời gian viết mã nhờ AI cũng khiến việc phát triển những phần mềm này trở nên dễ tiếp cận hơn. Với người có kiến thức lập trình, một sản phẩm từng mất nhiều tuần hoặc nhiều tháng hoàn thiện nay có thể được xây dựng nhanh hơn đáng kể.

Còn ở phía chủ xe, giá bán thấp, nhiều tính năng và khả năng cài đặt nhanh vẫn là những yếu tố dễ thu hút sự chú ý.

Thế nhưng sự thuận tiện ấy cũng đi kèm một câu hỏi khác: người dùng có thực sự biết ứng dụng được cài lên xe của mình có thể làm những gì?

Ai thực sự kiểm soát chiếc xe?

Theo anh Bạch Trung, khả năng can thiệp của một ứng dụng vào hệ thống ôtô phụ thuộc nhiều vào cách nhà sản xuất thiết kế phần mềm và phân quyền truy cập.

Với ứng dụng chính hãng, những chức năng điều khiển thường được giới hạn trong phạm vi mà hãng xe cung cấp. Trong khi đó, một số phần mềm không chính thức có thể sử dụng những cách kết nối hoặc khai thác quyền truy cập ngoài phạm vi được nhà sản xuất hỗ trợ.

Đây cũng là điểm khiến các ứng dụng điều khiển ôtô không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nhiều rủi ro. Với những phần mềm được rao bán trên hội nhóm, người mua thường khó xác định ứng dụng được phát triển bởi ai, có thể truy cập những chức năng nào và đã trải qua quá trình kiểm tra bảo mật hay chưa.

Một số ứng dụng chỉ được giới thiệu với các tính năng quen thuộc như chỉnh điều hòa, bật tắt hệ thống giải trí hay đóng, mở cửa sổ trời. Tuy nhiên, những chức năng thể hiện trên giao diện chưa chắc phản ánh toàn bộ quyền truy cập mà phần mềm đang sử dụng.

Nguy cơ lớn hơn xuất hiện khi những ứng dụng không rõ nguồn gốc được cấp quyền truy cập sâu vào hệ thống xe. Khi đó, phần mềm có thể thu thập dữ liệu ngoài mục đích sử dụng hoặc lạm dụng những quyền truy cập mà chủ xe không nhận thức đầy đủ.

Đôi khi chỉ với một phần mềm không rõ nguồn gốc, người dùng đang tự trao quyền điều khiển xe vào tay người lạ mà không hề hay biết. Ảnh: AI.

Đặc biệt, nếu ứng dụng có quyền tiếp cận tài khoản kết nối với xe hoặc dữ liệu phương tiện, những thông tin như vị trí, lịch sử di chuyển hay trạng thái điều khiển từ xa có thể bị thu thập trái phép hoặc lộ lọt khi phần mềm không được bảo mật đúng cách.

Dĩ nhiên, không phải mọi ứng dụng bên thứ 3 đều thiếu an toàn. Mức độ rủi ro còn phụ thuộc vào cách phần mềm được phát triển, kiểm thử và những quyền truy cập thực tế mà người dùng cấp cho ứng dụng.

Thế nhưng với một phần mềm không rõ nguồn gốc, chủ xe thường không có đủ thông tin để tự đánh giá những yếu tố này. Đáng nói, trong khi người mua thường quan tâm đến giá cài đặt, số lượng tính năng hay khả năng tiếp tục được bảo hành sau khi can thiệp phần mềm, câu chuyện bảo mật dữ liệu lại dễ bị bỏ qua.

Theo anh Trung, đây là vấn đề đáng lo ngại khi AI ngày càng giúp việc phát triển ứng dụng trở nên nhanh chóng, trong khi khả năng nhận diện rủi ro của người dùng phổ thông chưa chắc theo kịp. Và anh Trung cho rằng, khi AI ngày càng phát triển, những lỗ hổng bảo mật hay các đợt tấn công về thông tin cá nhân trực tuyến sẽ càng trở nên căng thẳng hơn.

"Cybersecurity đang trở nên căng thẳng và nhanh không tưởng. Tuy nhiên các nguy cơ này lại vượt tầm hiểu biết của người dùng phổ thông. Mà khi họ không biết, thì họ chẳng sợ", anh Trung nhận định.

Thực tế, sự xuất hiện của các ứng dụng bên thứ 3 không hẳn là điều tiêu cực. Với những người có kiến thức công nghệ, đây còn là cơ hội để phát triển các tiện ích phục vụ nhu cầu riêng mà phần mềm chính hãng chưa đáp ứng.

Tuy nhiên, khác với việc cài đặt một ứng dụng giải trí trên điện thoại, phần mềm kết nối với ôtô có thể liên quan trực tiếp đến dữ liệu cá nhân và những chức năng điều khiển phương tiện.

Vì vậy, khoản tiền tiết kiệm được khi lựa chọn một ứng dụng không chính thức chưa chắc đã là món hời, đặc biệt khi người dùng không biết mình đang trao quyền truy cập vào chiếc xe cho ai.