Ứng Hòa hiện thực hóa Nghị quyết số 80-NQ/TƯ

Từ “địa chỉ đỏ”...

Ứng Hòa là vùng đất mà tầng tầng lớp lớp trầm tích văn hóa, lịch sử, nơi mỗi thôn xóm đều mang trong mình một câu chuyện riêng về truyền thống yêu nước, về đạo lý cộng đồng và về sức sáng tạo bền bỉ của người dân Khu Cháy Anh hùng. Chính chiều sâu ấy tạo nên nền tảng tinh thần đặc biệt, thứ “vốn liếng” vô hình nhưng bền chặt, làm điểm tựa cho hành trình phát triển hôm nay.

Một góc làng Đình Viên lưu giữ nhiều giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc. Ảnh: Sơn Tùng

Từ thôn Hòa Chanh, nơi diễn ra Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Đông lần thứ I (7-1947), người dân vẫn nhắc lại câu chuyện về những ngày tháng gian khó với niềm tự hào. Khi cuộc kháng chiến bước vào giai đoạn cam go, cả làng trở thành một “pháo đài lòng dân”, nhà cửa nhường làm nơi họp, lương thực được sẻ chia, trai tráng thay nhau canh gác bảo vệ tuyệt đối an toàn cho Đại hội.

Khu di tích lịch sử chùa Chòng, di tích gắn với An toàn khu Xứ ủy Bắc Kỳ những năm 1942-1945, các đồng chí lãnh đạo tiền bối như Hoàng Quốc Việt, Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ… từng sống và làm việc. Những mái đình, mái chùa, những nếp nhà bình dị đã trở thành nơi nuôi giấu cán bộ, che chở cho phong trào cách mạng giữa vòng vây kẻ thù. Đó không chỉ là di tích kiến trúc, mà là biểu tượng của niềm tin son sắt của nhân dân với Đảng, là minh chứng cho sức mạnh cố kết cộng đồng – yếu tố cốt lõi làm nên thắng lợi của cách mạng Thủ đô.

Các di tích lịch sử tại xã Ứng Hòa trở thành "địa chỉ đỏ". Ảnh: ST

Trong những năm toàn quốc kháng chiến, vùng Đông Lỗ xưa (nay thuộc xã Ứng Hòa) còn là nơi cưu mang hàng nghìn đồng bào nội thành Hà Nội tản cư. Nhiều cơ quan Trung ương, trường học, đơn vị hành chính đã chọn nơi đây làm chỗ đứng chân. Giữa thiếu thốn, bom đạn, người dân vẫn “nhường cơm sẻ áo”, chia từng hạt gạo, giọt nước...

Các di tích lịch sử tại xã Ứng Hòa trở thành "địa chỉ đỏ". Ảnh: ST

Tại xã Ứng Hòa, Bảo tàng Khu Cháy hiện trưng bày 109 hiện vật quý giá cùng các sa bàn và hình ảnh sinh động. Mỗi hiện vật là một câu chuyện đầy cảm hứng, gợi lại tinh thần kiên cường trong cuộc đấu tranh giành độc lập, cho đến những thành tựu nổi bật của công cuộc xây dựng nông thôn mới. Những chủ đề trưng bày tại bảo tàng không chỉ giúp du khách hiểu rõ hơn về lịch sử của Khu Cháy, mà còn mở ra bức tranh toàn diện về hành trình phát triển của địa phương.

Các di tích lịch sử tại xã Ứng Hòa trở thành "địa chỉ đỏ". Ảnh: ST

Song, bề dày văn hóa của Ứng Hòa không chỉ nằm ở lịch sử kháng chiến. Đó còn là không gian của những làng nghề truyền thống lâu đời, nơi văn hóa được gửi gắm trong từng sản phẩm thủ công tinh xảo. Làng Trạch Xá nổi tiếng với nghề may áo dài, nơi những nghệ nhân giữ gìnđường kim mũi chỉ truyền thống, góp phần tôn vinh vẻ đẹp phụ nữ Việt.

Làng Đào Xá với nghề làm đàn dân tộc, mỗi cây đàn không chỉ là nhạc cụ mà là kết tinh của tri thức dân gian, của âm sắc văn hóa Việt được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Ở đó, văn hóa không tách rời đời sống, mà hiện hữu trong lao động, trong sáng tạo, trong niềm tự hào nghề nghiệp.

Làng quê xã Ứng Hòa xanh, sạch, đẹp. Ảnh: Sơn Tùng

Từ các “địa chỉ đỏ” của cách mạng đến các làng nghề trăm năm tuổi, tất cả hợp thành một hệ giá trị đặc trưng của Ứng Hòa: Yêu nước, nghĩa tình, cần cù, sáng tạo. Chính hệ giá trị ấy là nền tảng tinh thần cho phát triển hôm nay...

...chuyển hóa thành khát vọng đổi mới

Theo Nghị quyết số 80-NQ/TƯ, văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển. Tinh thần ấy đặt ra một yêu cầu không chỉ dừng ở bảo tồn hay tôn vinh quá khứ, mà phải biết chuyển hóa các giá trị truyền thống thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững. Với Ứng Hòa, vùng đất còn được gọi bằng cái tên thân thuộc Khu Cháy không chỉ là định hướng, mà là một đòi hỏi mang tính căn cốt.

Các di tích lịch sử tại xã Ứng Hòa trở thành địa chỉ đỏ tham quan, giáo dục địa phương. Ảnh: ST

Ứng Hòa có lợi thế đặc biệt khi di sản cách mạng, di sản làng nghề và truyền thống nhân văn vẫn hiện diện trong từng nếp nhà, từng dòng sông, từng câu chuyện của người cao niên kể cho lớp trẻ. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để “đánh thức” nguồn lực ấy trong điều kiện mới, khi yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội ngày càng cao, khi nông thôn đang đứng trước quá trình chuyển đổi mạnh mẽ.

Bí thư Chi bộ thôn Chanh Lê Tiến Thắng cho rằng, trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TƯ, việc nhìn nhận đúng vai trò của văn hóa truyền thống có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Từ nhận thức ấy, Chi bộ thôn Chanh xác định phương châm “giữ gốc nhưng đổi mới”, kế thừa những giá trị cốt lõi như tinh thần đoàn kết, ý thức vì lợi ích chung, trách nhiệm cộng đồng; đồng thời vận dụng sáng tạo vào xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu. Việc vận động người dân hiến đất mở đường, chỉnh trang cảnh quan, phát triển kinh tế hộ gia đình, giữ gìn môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp… đều được gắn với câu chuyện về truyền thống quê hương, để mỗi người dân thấy mình không chỉ làm vì lợi ích trước mắt, mà đang tiếp nối mạch nguồn lịch sử.

Áo dài Trạch Xá là nguồn lực mềm cho công nghiệp văn hóa ở địa phương. Ảnh: Đỗ Tâm

Ở thôn Đào Xá, nghề làm đàn truyền thống đang được khôi phục và mở rộng. Những thanh gỗ, dây tơ, lớp sơn ta không chỉ tạo nên nhạc cụ, mà còn kết tinh ký ức làng nghề. Nghệ nhân nơi đây quan niệm, phát triển nghề không chỉ để tăng thu nhập, mà để giữ một phần hồn cốt của quê hương, biến giá trị văn hóa thành sinh kế bền vững.

Tương tự, tại Viên Đình, các phong trào “Nhà sạch, ngõ đẹp”, “Tuyến đường tự quản”, “Thắp sáng đường quê” lan tỏa mạnh mẽ. Tinh thần đoàn kết thời kháng chiến nay được chuyển hóa thành động lực xây dựng nông thôn mới...

Làng áo dài Trạch Xá hút khách du lịch tham quan trải nghiệm. Ảnh: Đỗ Tâm

Phó Trưởng ban Xây dựng Đảng xã Lê Thị Thanh Tâm nhấn mạnh rằng, Khu Cháy và hệ thống di tích cách mạng trên địa bàn không đơn thuần là những “địa chỉ đỏ” để tham quan, tưởng niệm, mà là không gian giáo dục sống động về lý tưởng, niềm tin và trách nhiệm công dân.

Mỗi câu chuyện về những ngôi làng bị bom cày xới, về những gia đình “nhường cơm sẻ áo”, về những người dân kiên trung bảo vệ cơ sở cách mạng… đều chứa đựng giá trị nhân văn sâu sắc, có sức định hướng hành vi cho thế hệ trẻ hôm nay. Vì vậy, phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, xây dựng chính quyền trong sạch, gần dân, vì dân… phải được đặt trên nền tảng kế thừa và phát huy những giá trị ấy. Khi văn hóa thấm vào từng chủ trương, từng phong trào, Nghị quyết không còn là khẩu hiệu, mà trở thành động lực phát triển cụ thể.

Theo Phó Bí thư, Chủ tịch UBND xã Nguyễn Đức Bình, trên nền tảng di tích và làng nghề, Ứng Hòa đang chủ động gắn bảo tồn với phát triển du lịch văn hóa, lịch sử. Các địa danh cách mạng được kết nối thành tuyến trải nghiệm, kết hợp tham quan di tích, trải nghiệm nghề truyền thống, thưởng thức ẩm thực dân gian. Quan điểm được xác định rõ: Lịch sử phải sống trong trải nghiệm, chứ không chỉ nằm trong bảo tàng.

Gắn việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TƯ với mục tiêu xây dựng xã “xanh - thông minh - hạnh phúc”, Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa khẳng định: Bản sắc không thể chỉ dừng ở niềm tự hào, mà phải được chuyển hóa thành khát vọng vươn cao trong thời kỳ mới.

Trên nền tảng đó, Ứng Hòa xác định ba trụ cột phát triển: Bảo tồn và phát huy di sản gắn với giáo dục truyền thống; thúc đẩy kinh tế văn hóa, lấy làng nghề và du lịch cộng đồng làm động lực tăng trưởng; đồng thời xây dựng chính quyền số, thôn thông minh, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và phục vụ người dân.

Từ vùng đất Anh hùng trong kháng chiến, Ứng Hòa hôm nay đang chứng minh rằng truyền thống không nằm yên trong quá khứ. Trên mảnh đất từng hứng chịu bom đạn, nay hiện diện những tuyến đường hoa, những mô hình kinh tế văn hóa, những tour du lịch ký ức. Đó chính là hành trình chuyển hóa từ ký ức anh hùng đến khát vọng phát triển; từ nền tảng văn hóa đến động lực tăng trưởng. Khi mỗi người dân ý thức rõ giá trị di sản cùng trách nhiệm với tương lai, văn hóa sẽ thực sự trở thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, góp phần cùng Thủ đô hiện thực hóa tầm nhìn phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Bạch Thanh