Ươm những “mùa xanh” biên giới

Vượt qua những đèo cao dốc đứng, nắng gắt mưa dầm, 6 ngôi trường nội trú liên cấp hoàn thành, đi vào hoạt động đang mở ra cơ hội học tập tốt hơn cho con em đồng bào các dân tộc vùng biên giới. Song hành trình dựng xây 10 ngôi trường còn lại ở nơi biên viễn sẽ còn chồng chất khó khăn...

Những mái trường thắp sáng miền biên viễn (Bài 1):

Quang cảnh Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Na Mèo.

Quang cảnh Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Na Mèo.

6 ngôi trường nội trú liên cấp đi vào hoạt động không chỉ làm thay đổi điều kiện dạy và học, cơ cấu lại mạng lưới trường lớp, mà còn gieo thêm niềm hy vọng về tương lai tươi sáng hơn cho những bản làng còn nhiều gian khó.

Điểm tựa mở tương lai

Năm học mới 2026-2027 với Hà Thành Tùng, cậu bé người dân tộc Thái ở lớp 4C, Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Sơn Thủy là một sự khác biệt thực sự. Không còn những buổi đến lớp ở điểm trường lẻ loi trên con dốc, nay Tùng được học tập, ăn ở trong ngôi trường khang trang, đủ đầy mà trước đây cháu chỉ từng nhìn thấy qua phim ảnh.

Năm học trước, Tùng học ở điểm lẻ bản Khà (nay sáp nhập thành bản Xuân Thành), Trường Tiểu học Sơn Thủy cũ, cách trung tâm xã chừng 30 cây số. Ở điểm trường này, năm nhiều nhất chỉ có 7 học sinh, tổ chức thành một lớp ghép 3 trình độ, từ lớp 1 đến lớp 3, nhưng vẫn phải duy trì. Bởi bản cách quá xa các điểm lẻ khác và trung tâm xã, chỉ học sinh lớp 4, lớp 5 mới có thể tự đạp xe đến trường.

Lớp của Tùng vỏn vẹn chỉ 3 học sinh, nhưng ghép 2 trình độ. Tùng lớp 3, học cùng 2 em lớp 1. 3 học sinh, nhưng phòng học phải kê 2 cái bảng gỗ phía trên 2 dãy bàn ngang dọc.

Mỗi chiếc bảng gỗ “gánh” một trình độ. Thầy giáo Hà Văn Sự đứng giữa hai chiếc bảng ấy, chia đôi thời gian, chia đôi bài giảng, nhưng nhân đôi áp lực. Còn Tùng, trong một giờ học, phải nhân đôi sự tập trung chú ý, tiếp thu, nhưng chia đôi mức độ hiểu bài.

Có trường nội trú liên cấp, điểm trường bản Khà đã “hoàn thành sứ mệnh lịch sử” của mình cùng 2 điểm lẻ tiểu học khác. Toàn bộ học sinh từ lớp 4 đến lớp 9 trên địa bàn được về trung tâm xã học tập. Xã biên giới Sơn Thủy chỉ còn 1 điểm lẻ, dành cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 3 ở các bản cách trung tâm hơn 20 cây số.

Năm học này, phòng học của Tùng có bảng từ, có tivi màn hình lớn. Mỗi giờ học một điều mới mẻ, cả lớp được cô giáo trình chiếu thêm hình ảnh minh họa lên màn hình, giúp dễ hiểu bài, dễ nhớ và kích thích tư duy.

Ở đây, mỗi học sinh nội trú như Tùng được Nhà nước hỗ trợ nuôi ăn nội trú 1,17 triệu đồng và 15kg gạo mỗi tháng, cùng với tiền trang phục, đồ dùng học tập mỗi năm học hơn 4 triệu đồng. Quan trọng hơn, các cháu có cơ hội được giáo dục toàn diện, từ học tập kiến thức, thực hành kỹ năng, phát triển năng lực, năng khiếu, tư duy... qua những buổi sinh hoạt câu lạc bộ trong trường. Mà nếu không tham gia những hoạt động ấy, buổi tối ở khu nội trú, học sinh còn được giáo viên tận tình hướng dẫn, bồi dưỡng thêm kiến thức.

Hà Thành Tùng chia sẻ: “Những ngày đầu ở nội trú học tập, cháu nhớ nhà rồi khóc. Được thầy cô giáo chia sẻ, động viên, nên cháu đã dần quen với cuộc sống ở trường và đã tự lập được. Mỗi ngày trôi qua, cháu càng thêm yêu mái trường, yêu thầy cô giáo và biết ơn Đảng và Nhà nước đã quan tâm xây trường mới”.

Sau Thông báo số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị, 6 ngôi trường nội trú liên cấp được Nhà nước đầu tư xây dựng khang trang, với trang thiết bị đồng bộ, hiện đại, đang mở ra cơ hội tiếp cận chất lượng giáo dục cao cho những đứa trẻ vùng biên giới. Từ Bát Mọt xa xôi, đến Yên Khương hẻo lánh, hay xa nữa là Tam Lư, Tam Thanh, Sơn Thủy, Na Mèo, ngôi trường mới đang rút gần lại khoảng cách tri thức, đường đến tương lai, để không một học sinh nào bị bỏ lại phía sau. Ở đó còn có những thầy cô giáo miền xuôi lên “cắm bản” cả chục năm trời đã vơi đi nỗi nhọc nhằn, gian khó trong hành trình gieo chữ.

Có trường nội trú liên cấp, học sinh ở xã biên giới Tam Lư được học tập trong điều kiện tốt hơn.

Có trường nội trú liên cấp, học sinh ở xã biên giới Tam Lư được học tập trong điều kiện tốt hơn.

Mới hơn một năm trước, thầy giáo Trịnh Đình Dương (SN 1973), quê ở xã Hoằng Châu còn phải ở trong dãy nhà cấp 4 tuềnh toàng cạnh sân thể dục của Trường Tiểu học Sơn Thủy cũ. Căn phòng ấy rộng chưa đầy 10m2, nhưng phải chứa đủ từ bàn soạn giáo án, giường ngủ cho tới chiếc tủ vải đựng quần áo... Tất cả đều mang dáng vẻ tạm bợ của một nơi chỉ đủ để người giáo viên ngả lưng sau những giờ lên lớp.

Giờ đây, mọi thứ đã khác. Thầy Dương và những giáo viên từng bám bản, cắm điểm trường năm nào đã có nơi ăn ở khang trang ngay trong khuôn viên trường mới. Điều kiện sinh hoạt được cải thiện không chỉ giúp những người thầy vơi bớt nhọc nhằn, mà còn tạo thêm điều kiện để họ dành nhiều thời gian hơn cho học trò, nhất là những em nhỏ lần đầu xa gia đình, bước vào cuộc sống nội trú.

Thầy Dương bộc bạch: “Bản thân rất vui mừng, không chỉ giáo viên đỡ vất vả, ngôi trường nội trú liên cấp học được Nhà nước đầu tư xây dựng đã mở ra cơ hội lớn cho trẻ em vùng biên giới. Tôi tin, tương lai của vùng biên rồi sẽ khác, khi mà chính các cháu học sinh hôm nay trưởng thành, trở thành nguồn nhân lực có chất lượng cao, quay về phục vụ sự nghiệp xây dựng và phát triển quê hương, bản làng thêm ấm no, giàu đẹp”.

Tiếp nối là hành trình “xây người”

Lễ khai giảng năm học 2026-2027 với thầy và trò ở 6 ngôi trường mới hoàn thành đã trở thành một ngày hội đặc biệt. Tiếng trống trường vang lên giữa núi rừng không chỉ báo hiệu một năm học mới bắt đầu, mà còn đánh dấu sự khởi đầu của một hành trình mới. Hành trình từ xây dựng những ngôi trường khang trang đến vun đắp những thế hệ học sinh có tri thức, kỹ năng và có khát vọng vươn lên, góp sức xây dựng quê hương.

Có trường nội trú liên cấp, học sinh ở xã biên giới Tam Lư được học tập trong điều kiện tốt hơn.

Có trường nội trú liên cấp, học sinh ở xã biên giới Tam Lư được học tập trong điều kiện tốt hơn.

Hơn 2 tháng kể từ khi năm học mới bắt đầu, nhưng hoạt động dạy, học, nội trú, bán trú,... ở Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Na Mèo đã đi vào nền nếp. Thầy giáo Nguyễn Văn Dương, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ: “Ngoài tập trung đổi mới phương pháp dạy và học, phấn đấu tạo chuyển biến mạnh mẽ, rõ nét về chất lượng giáo dục ngay trong năm học này, ban giám hiệu nhà trường đang tổ chức thực hiện đồng bộ các giải pháp xây dựng trường học an toàn, thân thiện, là ngôi nhà thứ 2 của mỗi học sinh.

Sự thân thiện ấy có ở việc bố trí, sắp xếp học sinh nội trú theo giới tính và khu vực dân cư, phù hợp với phong tục, tập quán, tạo sự gần gũi và để học sinh có thể giúp đỡ nhau từ cách thức sinh hoạt hàng ngày cho đến học tập. Là đầu giờ mỗi buổi sáng, giáo viên đi từng phòng để gọi học sinh thức dậy, hướng dẫn các cháu nhỏ gấp chăn màn, quần áo. Là những giáo viên chủ nhiệm trắng đêm khi có học sinh bị đau ốm...

“Ngôi nhà” ấy còn có tổ tư vấn tâm lý học đường để kịp thời giúp đỡ, động viên học sinh khi gặp vấn đề tâm lý, chuyện gia đình. Hay những câu lạc bộ sáng tạo khoa học - kỹ thuật, toán học, mỹ thuật... để khơi dậy niềm đam mê, hứng khởi cho học sinh sau mỗi giờ học lý thuyết.

Năm học trước, cũng bằng cách làm này, Trường Phổ thông bán trú THCS Na Mèo đã có nhiều học sinh giành giải cao trong các kỳ thi học sinh giỏi. Riêng trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027, nhà trường có 5 học sinh đậu vào Trường THPT Dân tộc nội trú Ngọc Lặc, trong đó có 4 cháu ở bản đồng bào Mông Ché Lầu.

Kết quả ấy để thấy rằng, khi có điều kiện, trẻ em vùng biên hoàn toàn có thể tiến rất xa. Điều quan trọng là phải mở cánh cửa cơ hội cho các cháu.

***

Hành trình xây dựng trường nội trú liên cấp nơi biên giới vẫn đang tiếp diễn với nhiều thách thức, khó khăn. Từ những ngôi trường đã hoàn thành, niềm tin về một tương lai tốt đẹp hơn cho sự học vùng biên đang được thắp lên...

6 trường nội trú liên cấp đã hoàn thành ở các xã: Bát Mọt, Yên Khương, Tam Lư, Tam Thanh, Sơn Thủy, Na Mèo có tổng quy mô 161 lớp với 4.219 học sinh. Trong đó có 2.200 học sinh nội trú và 2.019 học sinh bán trú.

Ghi chép của Đỗ Đức

(Còn nữa)

Nguồn Thanh Hóa: http://baothanhhoa.vn/uom-nhung-mua-xanh-bien-gioi-309995.htm