Văn hóa đọc trong thời đại số - Thói quen cũ, cách tiếp cận mới

Tại tỉnh ta, phong trào phát triển văn hóa đọc những năm gần đây được quan tâm thông qua nhiều hoạt động của hệ thống thư viện và các cơ quan văn hóa. Không gian thư viện vẫn là địa điểm quen thuộc đối với nhiều học sinh, sinh viên và người yêu sách. Song song với đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thư viện cũng góp phần mở rộng cách tiếp cận tri thức cho bạn đọc trong thời đại số.

Trong không gian yên tĩnh của Thư viện tỉnh, hình ảnh những bạn trẻ chăm chú đọc sách, tìm kiếm tài liệu, cùng nhau ôn tập, học bài vẫn diễn ra thường xuyên. Đối với nhiều học sinh, thư viện không chỉ là nơi phục vụ nhu cầu học tập mà còn là môi trường hình thành thói quen đọc sách và khám phá tri thức.

Em Nông Thu Trang, học sinh Trường THPT Thành phố chia sẻ: Ngoài việc đọc sách tại Thư viện trường và Thư viện tỉnh, em cũng thường tìm tài liệu học tập trên internet hoặc đọc sách điện tử trên điện thoại. Tuy nhiên, em vẫn thích đọc sách giấy vì cảm giác dễ tập trung hơn và có thể ghi chép, đánh dấu những nội dung quan trọng.

Các bạn trẻ học tập, sử dụng tài liệu tham khảo tại Thư viện tỉnh.

Cùng với thế hệ trẻ, nhiều người dân cũng đang dần hình thành thói quen kết hợp giữa đọc sách truyền thống và tiếp cận thông tin trên môi trường số. Anh Hoàng Văn Lợi, phường Thục Phán cho biết: Công việc khá bận rộn nên tôi ít có thời gian đến thư viện như trước. Tuy nhiên, tôi vẫn duy trì thói quen đọc bằng cách nghe sách nói hoặc đọc sách điện tử vào buổi tối. Những hình thức này rất tiện lợi, nhưng khi có thời gian tôi vẫn thích đọc sách in để suy ngẫm kỹ hơn.

Trong thời đại số, thói quen đọc của người dân có nhiều thay đổi. Bên cạnh việc đọc sách truyền thống, nhiều người tìm kiếm thông tin qua internet, mạng xã hội hoặc các nền tảng đọc trực tuyến. Điều này giúp việc tiếp cận tri thức trở nên nhanh chóng và đa dạng hơn, song cũng đặt ra yêu cầu cần định hướng để việc đọc có chọn lọc, tránh tình trạng tiếp nhận thông tin rời rạc, thiếu chiều sâu.
Để thích ứng với xu hướng mới, Thư viện tỉnh chủ động đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giới thiệu sách trên môi trường số. Trong tháng 4/2026, Thư viện tỉnh tổng hợp 11 tin, bài trong chuyên mục “Cao Bằng qua báo chí Trung ương” để tuyên truyền trên bản tin hằng ngày, giúp bạn đọc cập nhật thông tin về địa phương qua góc nhìn của các cơ quan báo chí Trung ương; đăng tải 12 tin, bài tuyên truyền, giới thiệu sách mới và các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ trên trang Facebook Thư viện tỉnh Cao Bằng.

Không chỉ dừng lại ở hoạt động trong không gian thư viện, việc đưa sách đến với cộng đồng thông qua xe thư viện lưu động cũng được triển khai hiệu quả. Từ đầu năm 2025 đến nay, xe thư viện lưu động của Thư viện tỉnh phục vụ 11 buổi tại nhiều địa điểm khác nhau, thu hút đông đảo bạn đọc tham gia. Riêng tại Phố đi bộ Kim Đồng, phường Thục Phán, xe thư viện lưu động đã tổ chức phục vụ 5 buổi với khoảng 1.000 lượt bạn đọc, hơn 4.000 lượt sách, báo được luân chuyển. Bên cạnh việc đọc sách, nhiều bạn trẻ còn tham gia trải nghiệm truy cập internet trên hệ thống máy tính của xe thư viện với khoảng 450 lượt truy cập. Hoạt động này cũng được tổ chức lồng ghép trong Ngày hội Văn hóa các dân tộc tại xã Bạch Đằng, góp phần tạo không gian sinh hoạt văn hóa, khuyến khích người dân tiếp cận sách và tri thức. Phục vụ tại 6 cơ sở giáo dục: Trường THCS Vinh Quý, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hà Quảng, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hòa An, Trường Tiểu học Đề Thám, Trường THPT Nguyên Bình, Trường THPT Trùng Khánh. Thông qua các buổi phục vụ, nhiều học sinh có cơ hội tiếp cận với hàng trăm đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, từ sách thiếu nhi, sách khoa học đến sách kỹ năng sống.

Xe thư viện lưu động phục vụ bạn đọc tại Phố đi bộ Kim Đồng, phường Thục Phán.

Cùng với việc phục vụ bạn đọc, công tác phát triển bạn đọc được quan tâm. Chỉ riêng trong tháng 4, Thư viện tỉnh cấp mới 135 thẻ bạn đọc, trong đó có 39 thẻ cấp trực tiếp tại thư viện và 96 thẻ được cấp miễn phí thông qua các hoạt động phục vụ tại cơ sở. Tổng lượt độc giả đến thư viện đạt 6.685 lượt, với 24.410 lượt sách, báo được phục vụ.

Giám đốc Thư viện tỉnh Phạm Ngọc Khoa cho biết: Trong thời đại công nghệ số, việc đọc sách đang có nhiều thay đổi, song giá trị của văn hóa đọc vẫn rất quan trọng. Thư viện tỉnh luôn nỗ lực đổi mới hoạt động, kết hợp giữa hình thức phục vụ truyền thống với các phương thức tuyên truyền trên môi trường số, đồng thời đưa sách đến gần hơn với người dân thông qua các hoạt động thư viện lưu động và chương trình giới thiệu sách. Việc duy trì và phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan văn hóa mà còn cần sự chung tay của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Khi mỗi người hình thành thói quen đọc sách, dù là trên trang giấy hay trên các thiết bị điện tử, tri thức sẽ được lan tỏa rộng rãi hơn trong đời sống.

Trong thời đại số, văn hóa đọc đang có sự chuyển mình theo hướng hiện đại và linh hoạt hơn. Sách in vẫn giữ giá trị bền vững, giúp người đọc suy ngẫm sâu sắc, trong khi các nền tảng số mở ra nhiều cơ hội tiếp cận tri thức nhanh chóng và thuận tiện. Khi hai hình thức này được kết hợp hài hòa, việc đọc sẽ trở nên gần gũi và hấp dẫn hơn đối với nhiều đối tượng độc giả, góp phần xây dựng một xã hội học tập và phát triển bền vững.