Văn hóa vừa là nền tảng, vừa là khu vực tạo ra giá trị trực tiếp cho tăng trưởng mới

Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư Trịnh Văn Quyết phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Như Ý

Phát biểu tại buổi làm việc, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết nêu rõ nghị quyết Đại hội XIV của Đảng với mục tiêu tăng trưởng 2 con số đòi hỏi khơi thông mọi nguồn lực, trước hết là nguồn lực nội sinh.

Tại phiên họp thứ 2 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt ra yêu cầu rất rõ, phải xác lập văn hóa là trụ cột phát triển, động lực tăng trưởng mới, phát triển công nghiệp văn hóa thành một động lực tăng trưởng và phải đo lường được sự đóng góp của từng ngành, từng địa phương.

Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP, hình thành 5 - 10 thương hiệu quốc gia; đến năm 2045, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo đóng góp khoảng 9% GDP.

Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển đất nước cũng yêu cầu văn hóa Việt Nam phải trở thành lợi thế trong hoạt động kinh tế, xã hội và đối ngoại. Như vậy, Đảng ta đã chuyển từ việc khẳng định vị trí của văn hóa sang giao chỉ tiêu cụ thể cho văn hóa; phải có lộ trình, kế hoạch, sản phẩm và có người chịu trách nhiệm.

Từ yêu cầu này, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, cần thay đổi cách tiếp cận, không chỉ đặt câu hỏi Nhà nước đầu tư bao nhiêu cho văn hóa mà phải nghiên cứu văn hóa tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và xã hội. Không chỉ đo đếm bao nhiêu thiết chế, bao nhiêu hoạt động mà phải tính chất lượng, bao nhiêu giá trị gia tăng của các hoạt động văn hóa đóng góp cho tăng trưởng 2 con số. Việc làm, thu nhập, xuất khẩu, thương hiệu, tác động lan toả sang các ngành khác. Phải nhìn văn hóa vừa là nền tảng, vừa là khu vực tạo ra giá trị trực tiếp cho tăng trưởng mới.

Quang cảnh buổi làm việc. Ảnh: Như Ý

Theo ông Trịnh Văn Quyết phải xác định rõ lĩnh vực nào có khả năng trở thành động lực tăng trưởng mới, bởi không thể đầu tư dàn trải hay bình quân chính sách cho mọi lĩnh vực. Cần phân tích rõ lĩnh vực nào Việt Nam thực sự có lợi thế cạnh tranh thực sự, có thị trường, có khả năng ứng dụng công nghệ, mở rộng quy mô vươn ra thế giới và lĩnh vực nào cần cơ chế đột phá, lĩnh vực nào có thể trở thành thương hiệu quốc gia ngay trong nhiệm kỳ này.

Cùng với đó, phải nhận diện đúng và tháo gỡ các điểm nghẽn cản trở chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành giá trị. Phải trả lời cho được câu hỏi: Vì sao chúng ta có tài nguyên văn hóa phong phú, đội ngũ sáng tạo dồi dào, thị trường hơn 100 triệu dân nhưng giá trị kinh tế tạo ra từ văn hóa vẫn chưa tương xứng với nguồn lực này.

Nói về một số lưu ý quan trọng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng lượng hóa sự đóng góp của văn hóa không phải là thương mại hóa văn hóa bằng mọi giá, càng không phải quy đổi mọi giá trị văn hóa thành tiền.

Kinh tế văn hóa phải phát triển trên nền tảng bảo vệ bản sắc dân tộc, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân và xây dựng con người Việt Nam. Lượng hóa là để nhìn rõ giá trị của văn hóa và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn chứ không thu hẹp văn hóa vào vài con số.

Theo báo cáo tại buổi làm việc, Nghị quyết số 80-NQ/TW đã cụ thể hóa rõ hơn vai trò của văn hóa trong mô hình phát triển mới… Đây là bước cụ thể hóa quan trọng, từ xác định vị trí, vai trò của văn hóa sang đặt ra các mục tiêu, nguồn lực và công cụ đo lường để tổ chức thực hiện, theo dõi, đánh giá kết quả.

Trên thực tế, một số lĩnh vực văn hóa đã hình thành thị trường, tạo doanh thu và thu hút nguồn lực xã hội. Giai đoạn 2024-2025 và 5 tháng đầu năm 2026, các ngành công nghiệp văn hóa ước đóng góp khoảng 4,8-5,2% GDP, tốc độ tăng trưởng khoảng 7-8%/năm.

Sáu lĩnh vực gồm điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, du lịch văn hóa, quảng cáo và thủ công mỹ nghệ chiếm trên 70% tổng doanh thu các ngành công nghiệp văn hóa.