VCCI kiến nghị gỡ vướng thủ tục, nhãn mác, khơi thông thị trường Halal

VCCI chỉ ra hàng loạt điểm nghẽn về thể chế, cơ chế khai báo, quy định ghi nhãn và tiêu chuẩn Halal có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nếu không được rà soát, điều chỉnh kịp thời...

Cần tháo gỡ điểm nghẽn để giảm chi phí cho doanh nghiệp. Ảnh: PV.

Cần tháo gỡ điểm nghẽn để giảm chi phí cho doanh nghiệp. Ảnh: PV.

Góp ý Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 22/2026/NĐ-CP ngày 16/01/2026, Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/01/2026 và Nghị định số 127/2026/NĐ-CP ngày 06/4/2026 của Chính phủ, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng thời gian qua, việc hoàn thiện hành lang pháp lý đối với chất lượng sản phẩm, nhãn hàng hóa và thị trường Halal đã và đang đóng vai trò thiết thực trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, quá trình thực thi từ phía doanh nghiệp vẫn bộc lộ nhiều vướng mắc cần được tháo gỡ.

BẤT CẬP TRONG CƠ CHẾ KHAI BÁO TRỰC TUYẾN 

Một trong những điểm mới thu hút sự quan tâm tại Dự thảo là việc cho phép tổ chức đánh giá sự phù hợp tự khai báo, cập nhật thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia thay vì phải làm thủ tục xin sửa đổi Giấy chứng nhận khi có thay đổi trong phạm vi đã đăng ký. VCCI đánh giá đây là bước cải tiến tích cực nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Dù vậy, cơ chế này vẫn tồn tại nhiều điểm vênh cần được rà soát. Cụ thể, Dự thảo yêu cầu doanh nghiệp phải khai báo, cập nhật thông tin về lĩnh vực, phạm vi thử nghiệm và thử nghiệm viên sau khi được cấp mới hoặc sửa đổi Giấy chứng nhận.

Điều này chưa thực sự hợp lý, bởi cơ quan nhà nước vốn đã nắm giữ các dữ liệu này thông qua hồ sơ cấp phép; hơn thế nữa, trách nhiệm cập nhật thông tin về tổ chức được cấp phép thuộc về cơ quan quản lý nhà nước theo quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, Dự thảo chưa làm rõ việc khai báo có phải là thông báo một chiều để doanh nghiệp được hoạt động ngay hay phải chờ sự phê duyệt từ cơ quan quản lý. Nếu phải chờ xác nhận, cơ chế này sẽ vô tình biến thành một dạng giấy phép con điện tử không thời hạn.

Hơn nữa, với thực trạng Cơ sở dữ liệu quốc gia đôi khi còn gặp sự cố kỹ thuật và kết nối, việc bắt buộc khai báo trước khi thực hiện có thể làm đình trệ nghiêm trọng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Đi đôi với bài toán khai báo là tình trạng chồng lấn thẩm quyền kiểm tra khi Dự thảo bổ sung thẩm quyền cho Bộ Khoa học và Công nghệ kiểm tra tổ chức đánh giá sự phù hợp trên phạm vi cả nước trong trường hợp cần thiết, trong khi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cũng có thẩm quyền chủ trì kiểm tra. Khái niệm trường hợp cần thiết rất mơ hồ, dễ dẫn đến việc một tổ chức bị cả Trung ương và địa phương thanh kiểm tra trùng lặp nội dung, gây phiền hà và tốn kém chi phí không đáng có.

VƯỚNG MẮC TRONG QUY ĐỊNH GHI XUẤT XỨ, GIÁ TRỊ DINH DƯỠNG

Đối với lĩnh vực nhãn hàng hóa, dù Dự thảo đã có bước cầu thị khi tháo gỡ một số điểm nghẽn, nhiều quy định hiện hành vẫn còn xa rời thực tiễn thương mại quốc tế. Điển hình là yêu cầu nhãn gốc phải kèm tên nước hoặc vùng lãnh thổ xuất xứ hàng hóa.

Trên thực tế, nhiều sản phẩm dùng chung bao bì cho nhiều thị trường chỉ ghi tên và địa chỉ nhà sản xuất kèm quốc gia ở cuối địa chỉ. Nếu cơ quan chức năng bắt buộc phải có tên quốc gia đứng riêng biệt ngay sau địa chỉ, doanh nghiệp sẽ phải tốn kém chi phí thiết lập dây chuyền và in ấn bao bì riêng biệt.

Bên cạnh đó, khái niệm cụm từ có nghĩa tương đương chỉ xuất xứ chưa có tiêu chí xác định rõ ràng, dễ dẫn đến cách hiểu và áp dụng tùy tiện giữa các địa phương.

Tương tự, quy định về mức dung sai giá trị dinh dưỡng trong Dự thảo thiếu các hướng dẫn đồng bộ về phương pháp lấy mẫu, cỡ mẫu và cách xem xét độ không bảo đảm đo của phương pháp phân tích.

Điều này khiến cùng một sản phẩm có thể chịu các kết quả đánh giá khác nhau tại các thời điểm hoặc phòng thử nghiệm khác nhau, qua đó đẩy rủi ro pháp lý về phía doanh nghiệp.

Đối với các mặt hàng thực phẩm tươi sống như rau củ quả đựng trong túi nilon hoặc khay bọc màng để chống dập nát, việc chưa có định nghĩa rõ ràng về bao bì đóng gói đơn giản có thể khiến cơ quan quản lý áp đặt yêu cầu ghi hạn sử dụng cố định.

Trong khi đó, hạn sinh lý của thực phẩm tươi sống phụ thuộc vào nhiều yếu tố nhiệt độ, độ ẩm và không thể ấn định cứng nhắc, làm tăng tỷ lệ hủy bỏ lãng phí sản phẩm còn sử dụng được.

Những bất cập pháp lý cũng hiện diện rõ nét khi doanh nghiệp thay đổi tên doanh nghiệp hoặc điều chỉnh địa giới hành chính. Dự thảo hiện chỉ cho phép sử dụng nhãn tồn kho trong thời hạn 12 tháng tính từ ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp mới và không áp dụng cho bao bì đặt in mới.

Quy định này chưa đồng bộ với thời hạn 2 năm áp dụng khi thay đổi địa chỉ hành chính, đồng thời bỏ sót các nhà sản xuất nước ngoài thay đổi tên pháp nhân nhưng không làm thay đổi bản chất chuỗi cung ứng. Việc yêu cầu kiểm kê chi tiết số lượng tồn kho tại một thời điểm cố định gây tốn kém thời gian hành chính cho doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực Halal, việc gộp cả sản phẩm sản xuất tại Việt Nam chỉ để xuất khẩu vào phạm vi điều chỉnh của Nghị định quản lý là chưa phù hợp, bởi các thị trường quốc tế đã có bộ tiêu chuẩn riêng biệt, việc áp dụng chồng chéo tiêu chuẩn nội địa sẽ làm giảm sức cạnh tranh của hàng Việt Nam. Đồng thời, quy định thừa nhận chứng nhận nước ngoài cần mở rộng đến các tổ chức được cơ quan quản lý Hồi giáo uy tín trực tiếp công nhận để bảo đảm thông quan suôn sẻ.

Từ những thực tiễn đó, VCCI kiến nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, minh bạch hóa thủ tục hành chính theo hướng xem khai báo là thông báo một chiều, thống nhất thẩm quyền liên ngành để giảm tải đoàn kiểm tra, đồng thời linh hoạt hóa các quy định về nhãn mác và kéo dài thời hạn chuyển tiếp đổi tên, địa chỉ lên 02 năm và cho phép tiếp tục sử dụng, đặt in bao bì hợp lý trong thời gian chuyển đổi nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, tiết giảm tối đa chi phí tuân thủ cho cộng đồng doanh nghiệp.

Song Hà

Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/vcci-kien-nghi-go-vuong-thu-tuc-nhan-mac-khoi-thong-thi-truong-halal.htm