Về già, đừng dễ dàng làm mất lòng 5 người này, đặc biệt là người cuối cùng

Khi còn trẻ, một cuộc tranh cãi với người thân, một lần bất đồng với hàng xóm hay một mâu thuẫn với anh chị em đôi khi được xem là chuyện nhỏ. Người ta thường nghĩ còn nhiều thời gian để làm lành, còn nhiều cơ hội để gặp nhau nên không cần quá để tâm.

Nhưng tuổi tác thay đổi cách con người nhìn về các mối quan hệ. Khi sức khỏe không còn như trước, con cái bận rộn với gia đình riêng, bạn bè mỗi người một cuộc sống, những người ở gần và thực sự sẵn lòng đưa tay giúp đỡ trở nên quý giá hơn rất nhiều.

Vì thế, điều cần làm ở tuổi già không phải là cố gắng làm vừa lòng tất cả mọi người, mà là biết trân trọng những mối quan hệ có ý nghĩa và đừng vì những chuyện nhỏ mà tự tay đẩy người thân, người quen ra xa.

5 người đừng làm mất lòng khi về già

1. Người bạn đời – người ở bên mình trong những năm tháng cuối đời

Trong những năm tháng tuổi trẻ, vợ chồng có thể từng tranh luận vì những chuyện rất nhỏ. Ai cũng có công việc, những mối quan tâm riêng và đôi khi dễ nghĩ rằng một cuộc cãi vã rồi cũng sẽ qua.

Nhưng càng lớn tuổi, người ở bên cạnh mình mỗi ngày lại càng trở nên quan trọng. Khi trái gió trở trời, người đầu tiên nhận ra bạn không khỏe có thể là người nằm ngay bên cạnh. Khi nửa đêm thức giấc, khi cần một cốc nước, một chuyến đi khám hay đơn giản chỉ muốn có người trò chuyện, sự hiện diện của bạn đời trở thành một dạng chỗ dựa rất thực tế.

Bạn đời là người đồng hành quan trọng nhất khi về già, việc thấu hiểu và giữ gìn tình cảm vợ chồng chính là điểm tựa an yên lớn nhất. Ảnh minh họa: iStock

Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy chất lượng các mối quan hệ xã hội có liên quan đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống ở tuổi cao. Trong khi đó, sống một mình hoặc cảm giác cô đơn kéo dài có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần.

Bởi vậy, ở tuổi già, vợ chồng không nhất thiết phải lúc nào cũng đồng quan điểm. Điều quan trọng hơn là sau những bất đồng vẫn còn sự tôn trọng, quan tâm và cảm giác hai người đang cùng đứng về một phía.

Đừng vì một chuyện nhỏ mà nói những lời làm tổn thương người đã cùng mình đi qua phần lớn cuộc đời. Có những lúc thắng một cuộc tranh luận không đem lại nhiều ý nghĩa bằng việc giữ được không khí bình yên trong chính ngôi nhà của mình.

2. Con cái – đừng biến khoảng cách thế hệ thành khoảng cách tình cảm

Một thay đổi rất rõ trong đời sống hiện nay là nhiều người cao tuổi không còn sống cùng con cái. Con đi làm xa, lập gia đình riêng hoặc bận rộn với công việc khiến những cuộc gặp trực tiếp ít hơn trước.

Điều đó không có nghĩa con cái không quan tâm cha mẹ. Chỉ là cách thể hiện tình cảm đã thay đổi. Một cuộc điện thoại, tin nhắn, cuộc gọi video hay việc thường xuyên hỏi thăm cũng có thể trở thành sợi dây kết nối giữa hai thế hệ.

Giữ mối quan hệ hòa thuận với con cháu giúp người cao tuổi tận hưởng niềm vui sum vầy gia đình. Ảnh minh họa: iStock

Tuy nhiên, khoảng cách công nghệ đôi khi lại tạo ra những hiểu lầm không đáng có. Người lớn tuổi có thể chưa quen với điện thoại thông minh, ứng dụng ngân hàng, gọi video hay những tính năng mới. Nếu con cái chỉ hướng dẫn một vài lần rồi tỏ ra sốt ruột, cha mẹ rất dễ cảm thấy mình trở thành người “lạc hậu” ngay trong chính gia đình.

Ngược lại, người lớn tuổi cũng cần hiểu rằng con cái có công việc và những áp lực riêng. Không phải lúc nào chúng cũng có thể đáp ứng ngay mọi mong muốn.

Giữ quan hệ với con cái vì thế không có nghĩa là yêu cầu con phải hy sinh tất cả cho mình. Đôi khi chỉ cần hai bên bớt trách móc, nói rõ nhu cầu và kiên nhẫn với nhau hơn, khoảng cách giữa hai thế hệ đã có thể thu hẹp đáng kể.

3. Hàng xóm – người ngoài nhưng có thể xuất hiện đầu tiên khi bạn cần

Trong cuộc sống hằng ngày, hàng xóm thường là mối quan hệ dễ bị bỏ qua nhất. Gặp nhau ở cầu thang thì chào hỏi, có khi sống cạnh nhau nhiều năm nhưng vẫn không biết tên nhau.

Thế nhưng khi có chuyện bất ngờ, người ở gần nhất đôi khi lại là người có thể giúp nhanh nhất.

Một người lớn tuổi đột nhiên thấy không khỏe, cần gọi người thân; bị ngã trong nhà; quên chìa khóa; mất điện; cần mua thuốc hoặc đơn giản là không có ai trò chuyện trong nhiều ngày, một người hàng xóm thân thiện có thể trở thành sự hỗ trợ rất thiết thực.

"Bán anh em xa, mua láng giềng gần" - mối quan hệ tốt đẹp với hàng xóm mang lại sự hỗ trợ kịp thời trong cuộc sống hàng ngày. Ảnh minh họa: iStock

Một số mô hình cộng đồng hiện nay cũng khuyến khích người cao tuổi hỗ trợ lẫn nhau thông qua các hoạt động như thăm hỏi, mua hộ nhu yếu phẩm, đưa đi khám hoặc chia sẻ thời gian. Giá trị của những mô hình này không chỉ nằm ở việc giúp đỡ một công việc cụ thể, mà còn tạo ra cảm giác người lớn tuổi không bị tách khỏi cộng đồng.

Vì vậy, giữ quan hệ tốt với hàng xóm không có nghĩa là phải giao du quá rộng hay kể hết chuyện riêng tư. Chỉ cần biết chào hỏi, cư xử tử tế, sẵn sàng hỗ trợ trong khả năng của mình và chủ động quan tâm khi thấy người bên cạnh có dấu hiệu bất thường.

Một khu dân cư mà mọi người biết mặt, biết nhà và sẵn sàng hỏi han nhau rõ ràng sẽ an toàn hơn một nơi mà mỗi cánh cửa đóng lại là một thế giới hoàn toàn biệt lập.

4. Bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế – đừng ngại hỏi khi sức khỏe thay đổi

Tuổi càng cao, nhu cầu chăm sóc sức khỏe thường càng nhiều. Huyết áp, đường huyết, xương khớp, tim mạch, thị lực hay những bệnh mạn tính khác có thể đòi hỏi việc theo dõi và điều trị lâu dài.

Trong hoàn cảnh đó, bác sĩ, điều dưỡng và những nhân viên y tế thường xuyên chăm sóc mình trở thành những người có vai trò rất quan trọng.

Điều này không có nghĩa người bệnh cần “làm thân” hay tìm cách tạo quan hệ riêng với nhân viên y tế. Điều quan trọng hơn là xây dựng sự giao tiếp rõ ràng và tôn trọng: nói đầy đủ triệu chứng, hỏi khi chưa hiểu, thông báo những thay đổi của cơ thể và tuân thủ hướng dẫn điều trị.

Sự tôn trọng và lắng nghe hướng dẫn từ đội ngũ y tế giúp người cao tuổi bảo vệ sức khỏe một cách tốt nhất. Ảnh minh họa: iStock

Nhiều người cao tuổi có tâm lý ngại hỏi vì sợ mất thời gian của bác sĩ hoặc sợ bị đánh giá là hỏi quá nhiều. Nhưng việc hiểu mình đang dùng thuốc gì, cần tái khám khi nào, dấu hiệu nào cần đi viện và phải thay đổi lối sống ra sao lại rất quan trọng đối với quá trình chăm sóc bệnh lâu dài.

Ở chiều ngược lại, sự kiên nhẫn và cách giao tiếp dễ hiểu của nhân viên y tế cũng có thể giúp người lớn tuổi bớt lo lắng và hợp tác tốt hơn trong điều trị.

5. Anh chị em ruột – nhiều người nhận ra giá trị khi đã quá muộn

Trong 5 mối quan hệ này, anh chị em ruột có lẽ là mối quan hệ dễ bị xem nhẹ nhất khi còn trẻ.

Lúc nhỏ, anh chị em có thể cãi nhau vì một món đồ, một căn phòng hay một chuyện trong gia đình. Khi trưởng thành, mỗi người có gia đình riêng, công việc riêng, thậm chí vì những bất đồng về tiền bạc, đất đai hoặc cách chăm sóc cha mẹ mà trở nên xa cách.

Nhưng càng về già, nhiều người mới nhận ra rằng anh chị em là những người cùng chia sẻ một phần ký ức gia đình mà không phải ai khác cũng có.

Tình thân ruột thịt từ thuở thơ bé là điểm tựa tinh thần vô giá mà mỗi người nên trân trọng giữ gìn khi về già. Ảnh minh họa: iStock

Đặc biệt, khi cha mẹ đã mất, những câu chuyện về gia đình, quê nhà, tuổi thơ hay những người thân đã khuất đôi khi chỉ còn có thể chia sẻ với anh chị em. Nếu mối quan hệ này bị tổn thương quá lâu, đến lúc muốn hàn gắn có thể đã không còn nhiều cơ hội.

Những tranh chấp về tài sản cũng là một trong những nguyên nhân có thể khiến quan hệ anh chị em rạn nứt. Vì vậy, càng liên quan đến tiền bạc, nhà đất hay việc chăm sóc cha mẹ, các thành viên càng cần rõ ràng và tôn trọng nhau.

Tuổi già cần không chỉ một người để dựa vào

Điều đáng suy ngẫm nhất từ câu chuyện này không phải là “đừng làm mất lòng 5 người” theo nghĩa phải cố gắng chiều lòng tất cả.

Một người bước vào tuổi già càng không nên sống trong tâm thế lúc nào cũng sợ người khác phật ý. Mối quan hệ lành mạnh phải được xây dựng từ sự tôn trọng hai chiều, chứ không phải sự nhẫn nhịn một phía.

Điều quan trọng là đừng biến những mâu thuẫn nhỏ thành những vết rạn kéo dài nhiều năm. Hãy biết xin lỗi khi mình sai, biết nhường một bước khi không đáng tranh chấp và cũng biết đặt giới hạn khi một mối quan hệ trở nên độc hại.

Quan trọng hơn, người cao tuổi không nên đặt toàn bộ cuộc sống của mình vào một người duy nhất. Con cái có thể ở xa, bạn đời có thể đau ốm, bạn bè có thể thay đổi, vì thế một mạng lưới quan hệ gồm gia đình, hàng xóm, cộng đồng và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sẽ giúp cuộc sống tuổi già vững vàng hơn.

Về già, thứ đáng giá không chỉ là tiền trong tài khoản

Tiền bạc vẫn rất quan trọng khi tuổi cao, bởi nó giúp mỗi người chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe và cuộc sống. Nhưng một khoản tiết kiệm lớn không thể thay thế hoàn toàn cảm giác có người hỏi thăm, có người biết mình đang không khỏe hay có người sẵn lòng giúp đỡ khi xảy ra việc bất ngờ.

Tuổi già vì thế không chỉ là bài toán chuẩn bị bao nhiêu tiền, sống ở đâu hay con cái thành đạt đến mức nào. Đó còn là quá trình mỗi người đã xây dựng và giữ gìn những mối quan hệ xung quanh mình ra sao.

Đừng đợi đến khi cô đơn mới tìm hàng xóm, đến khi bệnh mới nhớ đến người thân, đến khi anh chị em chia tài sản mới muốn làm hòa. Những mối quan hệ quý giá thường không được tạo nên từ những việc lớn lao, mà từ cách chúng ta đối xử với nhau trong những ngày rất bình thường.

Về già, điều đáng quý không phải là quen thật nhiều người, mà là bên cạnh mình vẫn còn những người có thể tin tưởng, chia sẻ và sẵn lòng đưa tay khi cần.