'Ve sầu' - biến thể mới của COVID-19, hiểu đúng để 'không sầu'
Tại sao lại gọi là biến thể 'Ve sầu'? Trong khoa học, các biến thể thường được đặt bằng những mã số khô khan như BA.3.2. Tuy nhiên, để công tác truyền thông hiệu quả, giúp người dân dễ nhớ và dễ nhận diện, cộng đồng các nhà khoa học quốc tế - điển hình là nhóm của Giáo sư T. Ryan Gregory đề xuất đặt biệt danh (nicknames) cho chúng.
Cái tên “Ve sầu” không phải đặt cho vui, mà dựa trên đặc tính sinh học rất giống loài côn trùng này.
Sự ẩn mình: Giống như ấu trùng ve sầu nằm im dưới lòng đất nhiều năm, biến thể này âm thầm tiến hóa trong suốt thời gian dài mà không gây ra làn sóng lớn.
Sự “thoát xác”: Khi hội đủ các đột biến (hơn 70 đột biến trên protein gai), nó đột ngột bùng phát trở lại với diện mạo hoàn toàn mới, giống như con ve lột xác ngoi lên mặt đất.
Đây là con số ấn tượng, nhưng các xét nghiệm nhanh (test nhanh) hiện nay vẫn có khả năng phát hiện ra vi-rút để người dân yên tâm tự mình kiểm tra tại nhà. Việc dùng tên gọi “Ve sầu” giúp chúng ta gọi tên được “kẻ thù” một cách nhanh chóng, thay vì phải ghi nhớ những dãy số phức tạp.
Biến thể này có nguy hiểm không? Nó nguy hiểm đối với một số đối tượng nhất định, nhất là các đối tượng nguy cơ như: Người lớn tuổi, người có bệnh nền (tiểu đường, huyết áp, suy thận), bất kỳ một chủng vi-rút nào cũng có thể trở thành “giọt nước tràn ly” gây nguy hiểm đến tính mạng.
Người dân cần cảnh giác nhưng không nên hoang mang. Hiện nay, qua theo dõi tại các nước và các ca lâm sàng đầu tiên, chưa có bằng chứng cho thấy biến thể “Ve sầu” làm tăng tỷ lệ bệnh nặng hay tử vong. Hệ miễn dịch của chúng ta, nhờ vắc-xin và các lần nhiễm trước đó, đã có “trí nhớ” nhất định.
Dù vi-rút có thay lớp áo mới (thoát xác), cơ thể vẫn có khả năng nhận diện và ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm nhất vào phổi hay các cơ quan nội tạng.
Theo quy luật tiến hóa, vi-rút thường có xu hướng lây lan nhanh hơn nhưng độc lực (khả năng gây chết người) sẽ giảm dần để có thể tồn tại lâu hơn trong vật chủ. “Ve sầu” cũng không ngoại lệ. Nó có thể gây sốt, ho, mệt mỏi nhưng đa số các ca đều bình phục sau điều trị triệu chứng tại nhà.
Dù không gây nguy hiểm tính mạng trên diện rộng, nhưng chúng ta không được chủ quan, vì với lớp vỏ đột biến mới, “Ve sầu” né tránh miễn dịch tốt hơn, dẫn đến số ca mắc có thể tăng nhanh trong thời gian ngắn, gây áp lực lên hệ thống y tế.
Tóm lại, người dân không nên quá “sầu” về cái tên “Ve sầu”. Hãy tiếp tục duy trì thói quen rửa tay, đeo khẩu trang nơi đông người và đặc biệt là tiêm chủng đầy đủ các liều bổ sung theo khuyến cáo.
Hiểu đúng về vi-rút chính là cách tốt nhất để chúng ta sống chung an toàn với dịch bệnh.
Bác sĩ NGUYỄN THÀNH ÚC











