Về từ láy 'xấu xí'
...'xấu xí' là từ ghép đẳng lập được cấu tạo bởi các yếu tố gốc Hán, chứ không phải từ láy.
Mình đẹp cho mẹ mình lo
Đêm nằm lắm kẻ rình mò ước ao
Xấu xí như mẹ con tao
Đêm nằm ngỏ cửa mát sao mát này.
(Ca dao)
Từ điển từ láy tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học, Hoàng Văn Hành chủ biên - NXB Khoa học xã hội, 2011) thu thập từ “xấu xí” và giảng là: “Quá xấu về hình thức bên ngoài, đến mức không ai muốn nhìn: mặt mũi xấu xí <> hình dáng xấu xí”.
Thực ra “xấu xí” là từ ghép đẳng lập được cấu tạo bởi các yếu tố gốc Hán.
“Xấu” gốc Hán do chữ “xú” 醜 mà ra. Mối quan hệ biến âm U ÂU (xú xấu), ta thấy trong rất nhiều trường hợp như: cú 句 câu; thu 收 thâu; thủ 首 đầu; tu 鬚 râu; du 油 dầu; tù tầu; tru trâu (phương ngữ Thanh Hóa),...
Còn “xí”, Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên - Trung tâm từ điển học Vietlex) giảng là: “xấu [nói trại với giọng vui đùa, hài hước”, và lấy ví dụ “con bé trông xí bỏ xừ ~ “Ôi, trông cô dâu kìa, xinh quá là xinh, còn chú rể thì xí ơi là xí...” (Lê Minh Khuê).
Tuy nhiên, “xí” không phải là “xấu” nói trại như từ điển của Hoàng Phê giảng, mà là một từ Việt gốc Hán được viết với tự hình là 媸, và âm đọc hiện thời cũng là “xí”, nghĩa là xấu. Hán ngữ đại từ điển mục “xí” 媸 giảng là: “xú lậu, xú ác” (醜陋;醜惡), nghĩa là: xấu xí, xấu xa, xấu ác, và lấy ví dụ: “Tình bất di, diễm sắc xí” (情不怡, 豔色媸), nghĩa là: Tình không đem đến sự vui vẻ, hạnh phúc thì sắc đẹp cũng hóa thành xấu xí.
Ví dụ của Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê - Vietlex): “con bé trông xí bỏ xừ ~ “Ôi, trông cô dâu kìa, xinh quá là xinh, còn chú rể thì xí ơi là xí...”; hay Đại từ điển tiếng Việt (Nguyễn Như Ý chủ biên): “bận quần áo xí quá <> xài đồ xí quá”, cho ta thấy “xấu” là một từ, “xí” cũng là một từ.
Như vậy, “xấu xí” là từ ghép đẳng lập được cấu tạo bởi các yếu tố gốc Hán, chứ không phải từ láy.
Nguồn Thanh Hóa: http://baothanhhoa.vn/ve-tu-lay-xau-xi-285984.htm
Tin nóng
Nắng nóng kéo dài khiến nhiều người có xu hướng hạ nhiệt điều hòa xuống mức thấp nhất để 'giải nhiệt'. Tuy nhiên, các khuyến cáo cho thấy mức 26-27°C mới là lựa chọn hợp lý.
Ong chích vào mắt nguy hiểm không chỉ do dị vật xuyên vào nhãn cầu mà còn bởi độc tố từ nọc, làm tăng nguy cơ viêm nội nhãn, tổn thương giác mạc...
Một quãng đi bộ ngắn, chỉ 10 phút, khi được thực hiện đúng thời điểm có thể âm thầm giúp ổn định đường huyết mà các bài tập thời gian dài đôi khi không làm được.
Trong bối cảnh áp lực học tập và công việc ngày càng gia tăng, việc duy trì một bộ não khỏe mạnh, minh mẫn trở thành mối quan tâm hàng đầu của nhiều người. Bên cạnh việc rèn luyện trí não và duy trì lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc nuôi dưỡng và bảo vệ hệ thần kinh.
Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo tình trạng mạo danh bác sĩ của bệnh viện trực tiếp tiêm nhiều mũi thuốc cho người bệnh dẫn tới biến chứng teo tổ chức dưới da.
Kết quả xổ số miền Bắc, xổ số miền Trung hôm nay, 27-4, được các công ty xổ số kiến thiết: Hà Nội, Huế, Phú Yên công bố.
Tin mới
Nước rau má là thức uống được nhiều người yêu thích nhất là trong mùa hè nhưng không phải ai cũng uống được, dưới đây là những người không nên uống nước rau má.
Sau khi ăn 2 con ve sầu đã qua chế biến, nam sinh 17 tuổi xuất hiện nổi ban đỏ, ngứa toàn thân, sưng môi mắt và tê ngứa lưỡi. Bệnh nhân được gia đình đưa đi cấp cứu trong đêm và được chẩn đoán phản vệ.
Phân tích từ Consumer Reports giúp bạn lựa chọn dầu gội ít hóa chất độc hại bằng cách nhận diện các thành phần như hương liệu, paraben và sulfat trên nhãn sản phẩm.
Nam bệnh nhân 40 tuổi có chức năng thận như người 80 tuổi do thói quen sử dụng mì ăn liền kèm một lon nước ngọt vào bữa tối.
CDC Hà Nội cảnh báo bệnh Whitmore có nguy cơ gia tăng trong mùa mưa bão, tỷ lệ tử vong cao, chưa có vắc-xin, cần chủ động phòng ngừa.
Nam thanh niên 25 tuổi bất ngờ đột quỵ sau thời gian dài thức khuya, ăn uống thất thường và lạm dụng rượu bia, dù trước đó tin rằng mình còn trẻ, khỏe.
Nửa đêm tỉnh giấc vã mồ hôi (đổ mồ hôi trộm) kèm tim đập nhanh, thình thịch là những dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang gặp bất ổn. Theo y học cổ truyền và hiện đại, đây đúng là một trong những biểu hiện cần cẩn trọng với tình trạng thận hư (thận yếu), đặc biệt là thận âm hư.