Vì sao chính quyền mới Syria vẫn giữ Nga ở lại?

Sau khi lật đổ Tổng thống Bashar al-Assad vào tháng 12/2024, chính quyền chuyển tiếp do ông Ahmed al-Sharaa lãnh đạo từng yêu cầu Nga xem xét lại lý do duy trì hiện diện quân sự tại Syria.

Tương lai của căn cứ không quân Hmeymim và quân cảng Tartus vì thế trở thành vấn đề quan trọng trong quan hệ 2 nước.

Ngày 9/8, Syria thông báo đạt thỏa thuận với Nga về tương lai của 2 cơ sở này. Hmeymim và Tartus sẽ được chuyển đổi thành các trung tâm huấn luyện chung trong thời hạn không quá 3 tháng. Syria đồng thời tiếp quản những khu vực dân sự tại 2 địa điểm.

Chính quyền ông Sharaa có nhiều lý do để muốn giảm vai trò của Nga, bởi Moskva từng gắn lợi ích chiến lược với chính quyền Assad.

Tuy nhiên, cắt đứt hoàn toàn quan hệ với Nga sẽ gây khó khăn cho Syria, khi nhiều công nghệ quân sự và dân sự của nước này có nguồn gốc từ Moskva.

Nga cũng duy trì những lợi ích kinh tế và ngoại giao mà Damascus khó bỏ qua. Moskva cung cấp ngũ cốc và năng lượng cho Syria với mức giá ưu đãi.

Tháng 11/2025, Nga còn bỏ phiếu ủng hộ việc Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc gỡ lệnh trừng phạt đối với ông Sharaa.

Với Nga, căn cứ Tartus có ý nghĩa đặc biệt bởi đây là một trong số ít cơ sở của hải quân Nga tại vùng biển ấm.

Cơ sở này giúp Moskva duy trì năng lực hậu cần và triển khai lực lượng tới Địa Trung Hải, châu Phi và khu vực phía đông vùng biển này.

Trong khi đó, vai trò của Hmeymim đã giảm sau khi Nga rút phần lớn máy bay và khí tài khỏi Syria. Thỏa thuận mới nhiều khả năng giúp Moskva duy trì lợi ích quan trọng tại Tartus, đồng thời giảm hiện diện tại Hmeymim.

Syria cũng tiếp quản sân bay Latakia, khiến hoạt động hàng không của Nga tại đây về nguyên tắc phải có sự chấp thuận của Damascus.

Chính quyền ông Sharaa đang tăng cường quan hệ với Mỹ và các nước trong khu vực để thu hút đầu tư, phục hồi kinh tế và thúc đẩy dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt.

Tuy nhiên, Damascus không muốn đóng hoàn toàn cánh cửa với Moskva. Việc duy trì quan hệ với Nga cũng giúp Syria có thêm lựa chọn trong quá trình định hình vị thế mới.

Các cuộc đàm phán kéo dài 1 năm rưỡi cho thấy cả 2 bên đều không muốn quan hệ đổ vỡ. Với Syria, Nga vẫn là đối tác có giá trị về kinh tế, quân sự và ngoại giao.

Với Moskva, duy trì hiện diện tại Syria giúp bảo toàn những lợi ích chiến lược quan trọng ở Trung Đông và Địa Trung Hải.