Vì sao mặt Quan Công lại đỏ?

Thời Tam quốc là giai đoạn lịch sử đáng nhớ của người Trung Quốc với sự xuất hiện của hàng loạt anh hùng, hào kiệt. Trong đó, Quan Vũ, hiện thân của lòng trung thành và chính nghĩa, có lẽ là một trong những nhân vật được nhắc đến nhiều nhất.

Nhân vật Quan Vũ được người Trung Quốc đặc biệt yêu thích.

Quan Vũ, tự là Vân Trường. Ông còn được gọi bằng rất nhiều cái tên khác nhau như Quan Công, Quan Đế hay Mỹ Nhiệm Công (ông râu đẹp).

Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa, em kết nghĩa của Lưu Bị được miêu tả với hàng loạt đặc điểm đặc biệt như: Khuôn mặt đỏ, mắt phượng mày tằm, râu dài hai thước, tay cầm Thanh Long Yển Nguyệt đao, cưỡi trên ngựa Xích Thố. Quan Vũ có dáng vẻ oai phong lẫm liệt, tính tình hào hiệp, trượng nghĩa, sức chiến đấu mạnh mẽ địch vạn người.

Khi nhìn vào dáng vẻ của người anh hùng này, nhiều người đặt câu hỏi, khuôn mặt đỏ mang tính biểu tượng của Quan Vũ bắt nguồn từ đâu?

Người Trung Quốc có rất nhiều truyền thuyết dân gian lý giải vì sao Quan Vũ lại luôn có gương mặt đỏ ửng. Một trong số đó kể rằng, có lần bị quan binh truy sát, Quan Vân Trường trốn chạy tới vùng núi non và vô tình gặp một cô sơn nữ. Người này thấy ông gặp nguy, vội bảo ông lên giường giả bệnh. Cô gái giết một con gà trống, bôi tiết khắp mặt Quan Vũ, rồi cắt tóc mình gắn quanh miệng ông.

Quan binh truy sát tới nơi, trông thấy có người nằm trên giường có gương mặt đỏ rực, râu dài lê thê khắc hẳn với vẻ thư sinh của người mà họ đang truy đuổi nên bỏ đi. Kỳ lạ thay từ đó, da mặt của Quan Vũ cứ mãi ửng lên sắc đỏ. Mái tóc của cô sơn cước nọ cũng trở thành bộ râu quắc thước của ông.

Thời nhà Thanh lưu truyền câu chuyện kể Quan Vũ khi còn trẻ đã rất giỏi võ, nổi tiếng với tính cách nghĩa hiệp, ghét bất công. Quan Vũ đã giết chết tên quan huyện vì hắn muốn cưỡng ép con gái nhà lành về làm thiếp. Trên đường trốn khỏi sự truy sát của binh lính, Quan Vũ rửa mặt bên bờ sông và thấy mặt mình đỏ ửng không thể rửa sạch được.

Những truyền thuyết trên, thoạt nghe ai cũng thấy vẻ hoang đường. Tuy nhiên, nó phản ánh lòng kính trọng và sự ngưỡng mộ của người dân Trung Quốc. Với họ, Quan Vũ giống như một vị thần chứ không chỉ là một anh hùng hào kiệt đơn thuần.

Quan Vũ là một trong những anh hùng được nhắc tới nhiều nhất ở thời Tam quốc.

Bên cạnh những truyền thuyết dân gian, các học giả cũng nghiên cứu tại sao mặt Quan Vũ lại luôn được miêu tả với màu đỏ ửng. Theo lý giải của họ, từ thời nhà Tống và nhà Nguyên, các nghệ sỹ bắt đầu sử dụng lớp trang điểm màu trong các vở kịch để làm nổi bật tính cách nhân vật.

Những nhân vật trung thành và chính trực được trang điểm đẹp, trong khi những nhân vật phản diện bị biến thành xấu xí. Một học giả thời Nam Tống viết: "Người trung thành được trang điểm đẹp đẽ, kẻ phản diện được trang điểm xấu xí. Đây cũng là một cách để thể hiện sự khen ngợi và chỉ trích qua con mắt của người dân thường".

Trong Kinh kịch và quan niệm của người Trung Quốc, màu đỏ tượng trưng cho sự trung thành, chính trực, và sức mạnh thần bí. Hình tượng Quan Vũ (Quan Vân Trường) mặt đỏ rực, râu dài trong văn hóa Trung Hoa, đặc biệt qua Tam quốc diễn nghĩa, tượng trưng cho sự trung nghĩa, uy phong lẫm liệt, khí phách anh hùng và năng lượng siêu phàm. Màu đỏ cũng biểu thị tính cách thẳng thắn, chính trực của người anh hùng này.

Hình ảnh Quan Vũ trên phim.

Dù trong thực tế, Quan Vũ thực sự có khuôn mặt đỏ hay không, hình ảnh này từ lâu đã vượt qua cả lịch sử, trở thành biểu tượng của lòng trung thành và chính nghĩa. Quan Vũ là danh tướng có tầm ảnh hưởng sâu rộng đối với người đời sau. Nhiều đời hoàng đế Trung Quốc coi vị quan này là biểu tượng của lòng trung quân và tinh thần “vì nước quên thân”, trái ngược với Tào Tháo.

Sự sùng bái của người Trung Quốc đối với Quan Vũ được đẩy lên mức cao nhất vào thời nhà Thanh. Khi đó, ông trở thành người đứng đầu các vị thần trong Nho giáo, trở thành Võ thánh.

Theo chiều dài lịch sử, hình ảnh về sức mạnh, lòng dũng cảm và sự trung thành của Quan Vũ đã khắc sâu trong lòng người dân Trung Quốc, trở thành một huyền thoại bất hủ trong ký ức của các thế hệ sau.

Linh Lan