Vì sao nhiều người kiệt sức lúc 14h48?

Burnout không đơn thuần là cảm giác buồn ngủ hay mệt mỏi. Ảnh: Cottonbro studio/Pexels.

14h48, một thời điểm tưởng như rất bình thường trong ngày làm việc, lại là lúc năng lượng của nhiều người bắt đầu xuống dốc, theo công ty nghiên cứu và khảo sát thị trường Talker Research. Đây là lúc nhiều người đã trải qua phần lớn ngày làm việc, ăn uống vội vàng hoặc bỏ bữa và liên tục xử lý các nhiệm vụ còn dang dở.

Không chỉ là cơn buồn ngủ

Talker Research thực hiện khảo sát trên 2.000 người Mỹ trưởng thành. 82% người tham gia cho biết họ có cảm giác đang sống như ở chế độ "tự động" vào lúc 14h48.

Khi công việc và trách nhiệm liên tục chồng lên nhau, thời gian dành cho bản thân, ăn uống cũng bị thu hẹp. 71% từng bỏ hoặc trì hoãn bữa ăn vì quá bận, trung bình 3-4 lần mỗi tuần; 38% nói lịch trình bận rộn khiến họ bỏ bê sở thích cá nhân, 34% ít quan tâm đến sức khỏe tinh thần và 31% không còn thời gian tập thể dục.

Những con số này cho thấy cơn mệt buổi chiều không chỉ liên quan đến một vài giờ thiếu tỉnh táo. Khi công việc liên tục lấn sang thời gian dành cho ăn uống, nghỉ ngơi, vận động và các mối quan hệ, sự mệt mỏi có thể trở thành một trạng thái kéo dài.

Khoảng giữa buổi chiều, năng lượng thường bắt đầu giảm, nhất là sau nhiều giờ tập trung làm việc và ít có thời gian nghỉ ngơi. Ảnh: AI25.Studio/Pexels.

14h48 không phải một "giờ burnout". Đây chỉ là thời điểm năng lượng của người trưởng thành được khảo sát bắt đầu giảm. Nghiên cứu nói trên cũng không cho thấy mọi người đều kiệt sức vào cùng một giờ. Thậm chí, 21% người tham gia cho biết họ đã xuống sức từ trước buổi trưa. Vì vậy, một người buồn ngủ sau giờ ăn trưa, khó tập trung hoặc cần một khoảng nghỉ không đồng nghĩa với việc họ đang mắc hội chứng kiệt sức.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), burnout là một hiện tượng nghề nghiệp hình thành từ tình trạng căng thẳng mạn tính tại nơi làm việc quản lý kém hiệu quả. WHO xác định 3 đặc điểm chính của tình trạng này gồm cảm giác cạn kiệt năng lượng, ngày càng xa cách hoặc có thái độ tiêu cực với công việc và suy giảm hiệu quả làm việc. Burnout được WHO xếp là một hiện tượng nghề nghiệp, không phải một bệnh lý y khoa.

Điểm khác biệt nằm ở tính kéo dài và mối quan hệ với công việc.

Nếu một người chỉ mệt vào cuối buổi chiều nhưng sau khi nghỉ ngơi có thể hồi phục, đó chưa phải burnout. Ngược lại, nếu họ liên tục cảm thấy cạn năng lượng, bắt đầu chán ghét công việc, mất động lực và nhận thấy khả năng làm việc giảm sút, sự mệt mỏi cần được nhìn nhận nghiêm túc hơn.

Tổng quan khoa học của nhà nghiên cứu Evangelia Demerouti về hội chứng kiệt sức, công bố trên tạp chí Zeitschrift für Arbeitswissenschaft năm 2024, cho thấy yêu cầu công việc cao kéo dài cùng sự thiếu hụt các nguồn lực hỗ trợ là những yếu tố chính dẫn đến burnout.

Tác giả cho rằng các giải pháp chỉ tập trung vào việc giúp nhân viên tự đối phó với stress thường không đủ lâu dài; cải thiện điều kiện và cách tổ chức công việc mới là hướng cần được chú trọng.

Nói cách khác, một người có thể nghỉ trưa đầy đủ nhưng vẫn kiệt sức nếu mỗi ngày phải xử lý quá nhiều việc, làm việc trong thời gian dài, chịu áp lực thời hạn hoặc ít có quyền kiểm soát công việc.

Đừng cố thêm

Ở cấp độ cá nhân, những cách phục hồi cơ bản cần thiết bao gồm ngủ đủ, ăn uống đều đặn, vận động, có khoảng nghỉ thực sự tách khỏi công việc và duy trì những mối quan hệ bên ngoài công sở.

Nhưng điều quan trọng hơn là nhận diện thứ đang liên tục lấy đi năng lượng.

Một người có thể uống ít cà phê hơn, đi ngủ sớm hơn và dành cuối tuần để nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu sáng thứ hai họ tiếp tục quay lại với lịch làm việc quá tải, hàng loạt nhiệm vụ chưa hoàn thành và cảm giác lúc nào cũng phải làm thêm để theo kịp, vòng lặp mệt mỏi vẫn có thể tiếp diễn.

Trong cuốn sách Tâm lý học nơi công sở: Đơn thuốc dành cho nhân viên văn phòng kiệt sức, tác giả Hwang Jun Chull đặt vấn đề cho nhân viên "làm việc tốt nhưng tâm trí đang sụp đổ", những người tự thuyết phục rằng stress là cái giá phải trả cho công việc.

Khi sự bất mãn liên tục bị nén xuống, người lao động có thể vẫn hoàn thành công việc nhưng dần mất đi cảm giác hài lòng và kiểm soát đối với cuộc sống.

Tác giả/Tác phẩm

Tâm lý học nơi công sở: Đơn thuốc dành cho nhân viên văn phòng kiệt sức

Tác giả: Hwang Jun Chull · Xuất bản: 2023 · NXB Văn học

Cuốn sách dành cho sinh viên mới ra trường, những người lao động trí óc vẫn đang lo lắng từng ngày vì khó hòa nhập, bất lực vì những vấn đề tiêu cực luôn xảy ra ở nơi mình làm việc cả ngày dài. Thông qua những trải nghiệm sâu sắc của bản thân, TS Hwang Jun Chull đã tạo ra "đơn thuốc tuyệt vời" dành cho những nhân viên văn phòng mệt mỏi.

Vì thế, việc thoát khỏi trạng thái kiệt sức không nhất thiết bắt đầu bằng một thay đổi lớn. Trước hết, người lao động cần nhận ra mình đang mệt vì đâu: khối lượng công việc, cách quản lý, mối quan hệ với đồng nghiệp hay chính áp lực phải luôn chứng minh năng lực.

Nếu nguyên nhân nằm ở tổ chức công việc, nghỉ ngơi chỉ giúp phục hồi tạm thời. Khi quay lại môi trường cũ mà những nguồn gây stress vẫn còn nguyên, cảm giác cạn kiệt rất dễ trở lại.

Một vấn đề khác là ranh giới giữa công việc và phần đời còn lại. Trong Ranh giới tự do (tựa gốc: Set Boundaries, Find Peace), nhà trị liệu tâm lý Nedra Glover Tawwab cho rằng việc thiết lập ranh giới là một phần quan trọng để bảo vệ thời gian, năng lượng và nhu cầu của bản thân.

Với người lao động, ranh giới đó có thể bắt đầu từ việc không mặc định phải trả lời mọi tin nhắn ngay lập tức, không biến thời gian nghỉ thành thời gian xử lý việc tồn đọng và biết từ chối những yêu cầu vượt quá khả năng hoặc phạm vi công việc.

Điều này không có nghĩa mọi căng thẳng đều có thể giải quyết bằng cách "biết nói không". Nếu nguồn gây kiệt sức nằm ở khối lượng công việc quá lớn, thời gian làm việc kéo dài hoặc cách tổ chức công việc thiếu hợp lý, trách nhiệm không thể chỉ đặt lên vai người lao động.

Theo TS Hwang Jun Chull, doanh nghiệp cần nhìn lại những yếu tố trong môi trường làm việc đang bào mòn sức khỏe tinh thần của nhân viên chẳng hạn áp lực KPI, xung đột quan hệ giữa nhân viên với nhau, thay vì chỉ yêu cầu họ tự quản lý áp lực.