Vì sao nhiều sinh viên thôi học sau năm thứ nhất?

Thực tế từ những lựa chọn chưa phù hợp

Tại một chương trình Tư vấn mùa thi vừa diễn ra mới đây, các chuyên gia đã đưa ra những phân tích sâu sắc về tình trạng sinh viên rời bỏ giảng đường do chọn ngành không phù hợp. Đây là thực tế đáng suy ngẫm trong bối cảnh các kỳ thi đang cận kề và thí sinh đang đứng trước những quyết định quan trọng nhất của cuộc đời.

PGS.TS Bùi Đức Tính - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế (Đại học Huế) chia sẻ rằng sau năm học đầu tiên, nhiều trường đại học ghi nhận tỷ lệ sinh viên thôi học khá cao, có nơi lên đến 9 - 10%. Một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thực trạng này là do các em chọn sai ngành hoặc ngành học đó hoàn toàn không phù hợp với năng lực thực tế của bản thân.

Ảnh minh họa.

Để giúp các sĩ tử tránh được những bước đi sai lầm, PGS.TS Bùi Đức Tính nhấn mạnh rằng thí sinh cần phải có sự tỉnh táo khi đánh giá các tiêu chí lựa chọn. Đam mê và sở thích là yếu tố cốt lõi để tạo ra động lực giúp các em vượt qua áp lực học thuật và phấn đấu vươn lên. Tuy nhiên, việc lựa chọn phải dựa trên sự tương thích với năng lực cá nhân và nguồn lực thực tế của gia đình.

Góc nhìn từ thực tiễn và những hệ lụy tâm lý

Ghi nhận thực tế tại trường phổ thông, cô Nguyễn Mai Hương - giáo viên chủ nhiệm lớp 12 chia sẻ rằng hiện nay nhiều học sinh vẫn chọn ngành dựa trên cảm tính hoặc áp lực từ phía gia đình mà chưa thực sự hiểu rõ bản thân. Việc thiếu đi những trải nghiệm thực tế về ngành nghề khiến các em dễ bị ngợp khi bước vào môi trường đại học với khối lượng kiến thức chuyên sâu.

Theo cô Hương, để giảm thiểu tình trạng sinh viên bỏ học giữa chừng, công tác hướng nghiệp cần được chú trọng sớm và sát thực tế hơn để học sinh có cái nhìn đúng đắn về lộ trình tương lai thay vì chỉ chạy theo những xu hướng nhất thời.

Dưới góc độ tâm lý, bà Lê Ngọc Trâm - nhà tâm lý lâm sàng từ Công ty TNHH Giáo dục OED phân tích thêm rằng, hệ lụy từ việc chọn sai ngành không chỉ dừng lại ở lãng phí thời gian hay tiền bạc mà còn là những tổn thương tinh thần kéo dài.

Chuyên gia này cho biết cảm giác thất bại khi phải bỏ dở việc học giữa chừng ở độ tuổi đôi mươi thường dẫn đến sự khủng hoảng bản sắc và mất phương hướng trầm trọng.

Bà Trâm nhấn mạnh: "Thay vì chỉ tập trung vào điểm số, gia đình và nhà trường cần đồng hành để giúp học sinh hiểu đúng về giá trị của sự phù hợp. Việc thiếu sự thấu hiểu và đồng hành về mặt cảm xúc có thể dẫn đến những hệ lụy dài hạn đối với sự phát triển nhân cách của trẻ. Một môi trường giáo dục hạnh phúc, chú trọng vào sự tương thích giữa năng lực cá nhân và đam mê chính là lá chắn bền vững nhất giúp sinh viên vượt qua những áp lực học thuật ở bậc đại học".

Để cụ thể hóa lộ trình lựa chọn đúng đắn cho các thí sinh, TS. Nguyễn Phi Long - Trưởng phòng Đào tạo, Học viện Phụ nữ Việt Nam đưa ra lời khuyên rằng các em nên chủ động tìm hiểu kỹ thông tin tuyển sinh của từng ngành và trường học quan tâm. Khi đã có đầy đủ dữ liệu, thí sinh cần lắng nghe chính mình để sắp xếp các nguyện vọng một cách tối ưu nhất. Theo ông Long, trong bối cảnh số lượng ngành nghề đào tạo ngày càng mở rộng, việc thí sinh thiếu trải nghiệm để nhận diện năng lực bản thân là một rào cản lớn. Do đó, xác định rõ mong muốn cá nhân trước khi đặt bút đăng ký là bước đi mang tính quyết định.

TS. Nguyễn Phi Long gợi mở bốn tiêu chí cốt lõi mà thí sinh nên cân nhắc khi sắp xếp nguyện vọng bao gồm năng lực học tập, sở thích cá nhân, khả năng trúng tuyển và cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp. Ông nhấn mạnh rằng nguyện vọng cao nhất nên dành cho ngành học và cơ sở đào tạo đáp ứng được sự cân bằng giữa các yếu tố này.

Theo các chuyên gia, việc tỉnh táo đánh giá triển vọng nghề nghiệp trong tương lai thay vì chỉ nhìn vào điểm số hiện tại sẽ giúp các em tự tin hơn với lựa chọn của mình, từ đó hạn chế tối đa những đứt gãy trong quá trình đào tạo đại học sau này.

Đỗ Vi