Vì sao oanh tạc cơ B-36 bị 'pháo đài bay' B-52 thay thế?

Khi B-36 được đưa vào hoạt động cuối thập niên 1940, nó đại diện cho đỉnh cao của công nghệ oanh tạc cơ hạng nặng.

Với 6 động cơ piston, sau đó được bổ sung 4 động cơ phản lực, B-36 có thể bay rất xa và mang tải trọng lớn.

Oanh tạc cơ B-36J có tầm bay khoảng 10.000 dặm, tương đương hơn 16.000 km, trần bay khoảng 13.900 m và có thể mang tới 86.000 lb, tương đương khoảng 39 tấn bom.

Nhưng ngay khi B-36 đạt đỉnh cao, một cuộc cách mạng công nghệ đã diễn ra. Đó là động cơ phản lực.

Boeing phát triển B-52 theo yêu cầu của Không quân Mỹ từ năm 1945. Thiết kế ban đầu trải qua nhiều thay đổi trước khi chuyển sang cấu hình 8 động cơ phản lực.

Ngày 15/4/1952, nguyên mẫu YB-52 thực hiện chuyến bay đầu tiên tại Seattle.

Điểm khác biệt lớn nằm ở cách B-52 tạo ra hiệu suất bay. B-36 vẫn dựa chủ yếu vào 6 động cơ piston R-4360, trong khi B-52 được thiết kế ngay từ đầu như một oanh tạc cơ phản lực.

B-52D có thể đạt tốc độ tối đa khoảng 638 mph, tương đương hơn 1.000 km/h, trần bay khoảng 15.000 m và mang hơn 27 tấn vũ khí theo thông số của Không quân Mỹ.

Sự khác biệt này đặc biệt quan trọng khi hệ thống phòng không Liên Xô ngày càng phát triển. B-36 có thể bay cao và xa, nhưng tốc độ của nó ngày càng trở thành hạn chế khi đối phương sở hữu tiêm kích phản lực, radar và tên lửa đất đối không hiện đại hơn.

Việc bổ sung 4 động cơ J47 giúp B-36 tăng tốc, nhưng không thể biến nó thành một oanh tạc cơ phản lực thực thụ.

B-52 cũng mang lại một lợi thế quan trọng về khả năng phát triển lâu dài so với B-36. Thiết kế phản lực cho phép Không quân Mỹ tiếp tục cải tiến máy bay khi công nghệ động cơ, điện tử và vũ khí thay đổi.

B-52 trở thành oanh tạc cơ hạng nặng chủ lực của Mỹ trong Chiến tranh Lạnh và sau đó tiếp tục được nâng cấp qua nhiều thập niên.

Quá trình chuyển giao diễn ra khá nhanh. Sản xuất B-36 kết thúc năm 1954 sau khi 385 chiếc được chế tạo. Từ năm 1958, Không quân Mỹ bắt đầu thay thế B-36 bằng B-52. Đến năm 1959, B-36 đã rời khỏi hoạt động; chiếc B-36 cuối cùng thực hiện chuyến bay vào ngày 30/4/1959 để tới Bảo tàng Không quân Mỹ.

Điều đáng chú ý là B-36 không phải một thiết kế thất bại. Nó đã hoàn thành vai trò của mình trong giai đoạn chuyển tiếp từ máy bay động cơ piston sang máy bay phản lực.

Nhưng công nghệ tiến quá nhanh. Một oanh tạc cơ được thiết kế cho chiến tranh của những năm 1940 không thể mãi đáp ứng môi trường tác chiến của những năm 1950.

B-36 vì thế không bị đánh bại bởi một đối thủ duy nhất. Nó bị vượt qua bởi cả một cuộc cách mạng công nghệ. Và B-52 chính là sản phẩm tiêu biểu của cuộc cách mạng đó.