Vì sao uống rượu có thể khiến đường huyết của bạn tăng giảm bất thường?
Uống rượu có thể làm tăng, giảm hoặc gây ra cả hai hiện tượng đường huyết trong cùng một lần uống.
Những thay đổi này xảy ra vì uống rượu ảnh hưởng đến cách cơ thể xử lý glucose. Tác động cụ thể phụ thuộc vào loại đồ uống, lượng tiêu thụ và việc bạn đã ăn gì trước đó.
Rượu làm giảm lượng đường trong máu bằng cách hạn chế khả năng giải phóng glucose của gan. Ảnh: AI.
Cơ chế tác động của rượu làm giảm lượng đường trong máu
Rượu làm giảm lượng đường trong máu bằng cách hạn chế khả năng giải phóng glucose của gan. Tác dụng này có thể bị trì hoãn vài giờ sau khi uống chứ không xảy ra ngay lập tức.
Gan giúp duy trì đường huyết ổn định bằng cách dự trữ và giải phóng glucose khi cơ thể cần năng lượng. Khi bạn uống rượu, gan coi đây là chất độc và ưu tiên phân giải nó trước. Do đó, gan giải phóng ít glucose hơn. Ngay cả khi không mắc bệnh tiểu đường, bạn vẫn có thể bị tụt đường huyết khi uống rượu.
Dấu hiệu cảnh báo hạ đường huyết
Lượng đường trong máu thấp rất nguy hiểm vì các triệu chứng giống như say rượu. Điều này khiến việc nhận biết tình trạng nguy kịch về mặt y tế trở nên khó khăn. Các dấu hiệu cảnh báo phổ biến bao gồm:
Tầm nhìn mờ.
Sự nhầm lẫn hoặc suy nghĩ không rõ ràng.
Chóng mặt, mệt mỏi, đau đầu.
Nhịp tim nhanh.
Đói, tính cáu kỉnh.
Run rẩy, đổ mồ hôi.
Ai là người có nguy cơ cao nhất?
Nguy cơ bị tụt đường huyết do uống rượu sẽ tăng lên khi bạn thuộc các nhóm sau:
Mắc bệnh tiểu đường: Hạ đường huyết thường gặp hơn ở nhóm đối tượng này.
Uống nhiều rượu: Khiến gan phải tập trung xử lý rượu thay vì duy trì cân bằng đường huyết.
Uống khi bụng đói: Thức ăn làm chậm quá trình hấp thụ rượu và cung cấp glucose cần thiết.
Tập thể dục trước hoặc sau khi uống rượu: Điều này đặc biệt rủi ro với người đang dùng insulin.
Rượu làm tăng lượng đường trong máu như thế nào?
Dù thường làm giảm đường huyết, uống rượu cũng có thể gây tăng đường huyết đột ngột. Tình trạng này thường xảy ra khi bạn:
Bị mất nước (làm tăng nồng độ glucose trong máu).
Chọn đồ uống có hàm lượng đường hoặc carbohydrate cao.
Uống nhanh với lượng lớn.
Mắc chứng kháng insulin hoặc tiểu đường.
Một số loại đồ uống làm tăng nguy cơ tăng đột biến đường huyết gồm: Siro có hương vị, cocktail đông lạnh, nước ép, nước ngọt, bia thông thường và rượu vang ngọt.
Ngược lại, các loại đồ uống ít rủi ro hơn gồm: Nước tonic ăn kiêng, rượu mạnh (vodka, whiskey, tequila), rượu vang khô và bia nhẹ.
Thời gian tác động của rượu lên đường huyết
Tác động của rượu không dừng lại ở ly cuối cùng mà có thể kéo dài nhiều giờ sau đó. Tình trạng giảm đường huyết nguy hiểm nhất thường xảy ra từ 6 đến 12 giờ sau lần uống cuối.
Nguy cơ cao nhất là khi bạn đang ngủ. Lúc này, bạn ít có khả năng nhận thấy các triệu chứng hạ đường huyết trong khi lượng đường tiếp tục giảm. Rượu có thể ảnh hưởng đến đường huyết lên đến 24 giờ, đặc biệt với người bệnh tiểu đường hoặc người mất ngủ, mất nước.
Tác động lâu dài của rượu đối với đường huyết và insulin
Uống rượu thường xuyên với số lượng lớn (hơn một ly mỗi ngày với nữ, hai ly với nam) có thể gây hại lâu dài cho hệ thống nội tiết, gan và tuyến tụy.
Khi các cơ quan này bị tổn thương, lượng đường trong máu sẽ khó kiểm soát hơn. Tình trạng kháng insulin có thể phát triển, khiến đường huyết luôn ở mức cao và làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2.
Cách uống rượu an toàn hơn
Bạn có thể giảm nguy cơ hạ đường huyết do rượu bằng cách:
Ăn bữa ăn có chứa protein và carbohydrate phức tạp trước khi uống.
Chỉ uống tối đa một ly mỗi giờ và uống xen kẽ với nước lọc.
Kiểm tra đường huyết trước khi đi ngủ.
Nếu đường huyết giảm xuống dưới 70 mg/dL, hãy tiêu thụ ngay carbohydrate tác dụng nhanh như viên glucose, 113ml nước ép trái cây hoặc một thìa mật ong. Chờ 15 phút rồi kiểm tra lại. Tránh "ngủ cho qua" vì hạ đường huyết không điều trị kịp thời sẽ rất nguy hiểm.
Rượu và bệnh tiểu đường
Nếu bạn bị tiểu đường, uống rượu làm tăng thêm rủi ro, nhất là khi kết hợp với thuốc như insulin hoặc nhóm sulfonylurea. Người bệnh tiểu đường loại 1 còn có nguy cơ bị nhiễm toan ceton.
Để đảm bảo an toàn, hãy luôn mang theo nguồn đường dự phòng, thường xuyên kiểm tra đường huyết và không uống rượu một mình. Bạn nên sử dụng máy đo đường huyết liên tục (CGM) và đeo thẻ nhận dạng y tế để được hỗ trợ kịp thời khi có sự cố.
