'Viên ngọc xanh' Kon Ka Kinh giữa đại ngàn Trường Sơn

Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh (Gia Lai) là rừng đặc dụng có đa dạng sinh học bậc nhất Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, với gần 42.000 ha rừng nguyên sinh, có hơn 1.700 loài thực vật, gần 900 loài động vật. Nơi đây được ví là "viên ngọc xanh" trên cao nguyên Gia Lai.

Năm 2003, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh được công nhận Vườn di sản Asean. Đến năm 2021, UNESCO công nhận Khu dự trữ sinh quyển Cao nguyên Kon Hà Nừng (Gia Lai, Việt Nam) là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, trong đó Kon Ka Kinh là 1 trong 2 vùng lõi của khu vực này.

Cách Pleiku khoảng 60 km về phía Đông Bắc, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh nằm trên dãy Trường Sơn, đang bảo tồn nhiều nguồn gen quý. Trong đó có loài đặc hữu nằm trong sách đỏ như: Khướu Kon Ka Kinh, Voọc chà vá chân xám, vượn má hung Trung bộ...

Vườn quốc gia Kon Ka Kinh có nhiều loài quý hiếm, bao gồm 16 loài đặc hữu của Đông Dương/Việt Nam, đặc biệt là chim Khướu Kon Ka Kinh (Garrulax konkakinhensis), voọc chà vá chân xám, và các loại mang quý. Trong ảnh, Thạc sĩ Nguyễn Ái Tâm (điều phối viên Hội Động vật học Frankfurt của Đức tại Việt Nam) là người có gần 20 năm gắn bó tại Vườn Kon Ka Kinh và có nhiều nghiên cứu khoa học giá trị. Qua đặt bẫy ảnh, anh đã phát hiện ra loài tê tê vàng quý hiếm gần như đã tuyệt chủng trong tự nhiên.

Voọc chà vá chân xám là loài linh trưởng đặc hữu chỉ có ở Việt Nam được ghi nhận đàn tụ tập lên đến 50 con tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh. Đây là loài quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam. Ảnh: Ái Tâm.

Một cây thông năm lá cổ thụ quý hiếm trong Vườn Kon Ka Kinh.

Vườn quốc gia Kon Ka Kinh có nhiều dãy núi có độ cao trung bình 1.200-1.500 m, với địa hình thấp dần từ Bắc xuống Nam. Nơi đây là 1 trong 2 vùng lõi (cùng với Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng) của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng.

Bên cạnh đa dạng sinh học, nơi đây có Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật rộng 10 ha. Đây là nơi tiếp nhận, cứu hộ cho hàng chục loài động vật khác nhau và hàng năm thành công tái thả vào tự nhiên từ 50-70 cá thể quý. Trong đó, có bãi chăm sóc, nuôi dưỡng bán tự nhiên 40 con hươu sao và bảy con nai.

Khu vực nuôi dưỡng đàn hươu sao trở thành điểm du lịch trải nghiệm hấp dẫn cho du khách khi đến Vườn quốc gia Kon Ka Kinh. Ban đầu, Trung tâm tiếp nhận ba cá thể hươu sao gầy yếu và dần gầy dựng thành đàn lớn. Năm 2020, Hoàng Anh Gia Lai bàn giao hơn 20 con hươu sao và nai cho Vườn quốc gia Kon Ka Kinh tiếp nhận nuôi, chăm sóc.

Du khách rất thích thú khi tham quan du lịch, trải nghiệm tại khu vực bãi nuôi hươu sao.

Ông Trần Văn Thu, Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật, cho biết nơi đây là một những địa điểm có rất nhiều đợt tham quan ngoại khóa của học sinh và du khách. Bên cạnh công tác cứu hộ, bảo tồn động vật, Trung tâm còn tham gia sản xuất cây giống giống quý như gỗ hương, trắc... có giá trị kinh tế cao hỗ trợ cho người dân vùng đệm trồng, tăng thêm thu nhập. Năm 2018, đơn vị đã hỗ trợ chuyển giao 30 con hươu sao cho người dân trong khu vực vùng đệm nuôi, phát triển sinh kế.

Những con động vật tiếp nhận cứu hộ được chăm sóc, khi đủ điều kiện về sức khỏe sẽ được tái thả về tự nhiên.

Vườn quốc gia Kon Ka Kinh luôn phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm lâm và chính quyền địa phương nhằm tăng cường công tác quản lý, bảo vệ Vườn tránh bị xâm hại trái phép.

Hàng năm, người dân 18 thôn, làng vùng đệm được Vườn quốc gia Kon Ka Kinh tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức về công tác bảo vệ rừng; giao khoán bảo vệ rừng. Đồng thời, tập huấn, hỗ trợ người dân các mô hình sinh kế phù hợp... góp phần chung tay bảo vệ an toàn cho rừng đặc dụng.

Ông Ngô Văn Thắng, Giám đốc Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh, chia sẻ: "Vườn có tính đa dạng sinh học rất cao của khu vực Trung Trường Sơn. Đây là một trong những Vườn Di sản Asean và là lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cao Nguyên Kon Hà Nừng". Theo ông Thắng, trong giai đoạn 2026-2030, Vườn sẽ định hướng phát triển ba sản phẩm du lịch, gồm: Du lịch học đường (kết hợp du lịch và giáo dục), thể thao mạo hiểm và du lịch trải nghiệm, kết hợp nghỉ dưỡng. Những hoạt động này sẽ góp phần quan trọng hỗ trợ công tác quản lý, bảo tồn nguồn gen quý.