Việt Nam là một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực châu Á về phục hồi và quản lý rừng bền vững

Rừng góp phần quan trọng vào bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế-xã hội.

Nhân Ngày Quốc tế về rừng 2026, Việt Nam tái khẳng định thông điệp đầu tư rừng gắn với phát triển sinh kế bền vững và bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia.

Rừng không chỉ là hệ sinh thái, rừng còn là động lực kinh tế, là nền tảng văn hóa, là lá chắn khí hậu và là nguồn hạnh phúc, sức khỏe và sinh kế cho con người. Đây chính là thông điệp mà Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (VNFOREST) sẽ lan tỏa trong lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế về rừng 2026 tại Việt Nam.

Ngày Quốc tế về rừng (21/3) được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua ngày 28/11/2012 và được tổ chức đầu tiên vào năm 2013. Từ đó đến nay, sự kiện này được duy trì thường niên với các chủ đề khác nhau, được các quốc gia thành viên của Liên hợp quốc hưởng ứng thông qua nhiều hoạt động, sự kiện cấp quốc gia và địa phương, trong đó có Việt Nam.

Chủ đề toàn cầu của năm nay: “Rừng và phát triển kinh tế bền vững" (Forests and Economies) nhấn mạnh vai trò quan trọng của rừng trong thúc đẩy sự thịnh vượng, duy trì, điều tiết nguồn nước, bảo vệ đất, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và xây dựng các nền kinh tế có khả năng chống chịu khí hậu.

Những năm qua, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực châu Á về phục hồi rừng và quản lý rừng bền vững.

Với diện tích 14.87 triệu ha, rừng Việt Nam không chỉ thực hiện tốt chức năng bảo vệ môi trường sinh thái, môi trường sống của cộng đồng, ứng phó với biến đổi khí hậu, mà còn thực hiện chức năng quan trọng về an sinh xã hội, phát triển kinh tế. Trong đó, chỉ riêng giai đoạn 2021-2025, theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tốc độ tăng giá trị gia tăng toàn ngành đã đạt khoảng 5%, trong khi vẫn duy trì được tỷ lệ che phủ rừng ở mức 42.03%. Góp phần quan trọng vào bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế-xã hội.

Ngày Quốc tế về rừng năm 2026 có chủ đề “Rừng và phát triển kinh tế bền vững".

25 triệu người dân Việt Nam đang hưởng lợi từ rừng

Theo Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Trần Quang Bảo, những đóng góp của rừng đối với nền kinh tế không chỉ thể hiện qua những con số hữu hình, mà còn mang lại những giá trị vô hình vô cùng to lớn. Giá trị của rừng không chỉ đo bằng mét khối gỗ hay kim ngạch xuất khẩu, mà còn ở nguồn nước được bảo vệ, khí hậu được điều hòa, đa dạng sinh học được gìn giữ và sinh kế bền vững cho hàng triệu người dân.

Rừng là "lá phổi xanh" bảo vệ chúng ta trước thiên tai, là không gian sinh kế ấm no của hàng triệu con người, đặc biệt là đồng bào miền núi và các cộng đồng gắn bó máu thịt với rừng. Ước tính có khoảng 25 triệu người, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số đang sống trong và gần rừng hàng ngày thực hiện hoạt động hưởng lợi trực tiếp hoặc gián tiếp từ rừng.

Rừng không chỉ hỗ trợ trực tiếp cho các ngành nông nghiệp, du lịch, năng lượng mà còn đóng vai trò then chốt trong bảo đảm an ninh nguồn nước, phòng chống thiên tai và cải thiện đời sống nhân dân. Từ dược liệu, lâm sản ngoài gỗ đến du lịch sinh thái, dịch vụ môi trường rừng và các chuỗi giá trị xanh, tài nguyên rừng đang ngày càng được khai thác theo hướng bền vững, qua đó tạo thêm nguồn thu và động lực phát triển cho nhiều địa phương.

Đáng chú ý, công nghiệp chế biến gỗ và lâm sản đã trở thành một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Chỉ tính riêng ăm 2025, kim ngạch xuất khẩu lâm sản đạt trên 18.3 tỷ USD, xuất siêu hơn 15 tỷ USD, chiếm trên 75% tổng giá trị xuất siêu của cả nước. Đây không chỉ là những con số ấn tượng về mặt kinh tế mà còn giúp Việt Nam duy trì vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ hàng đầu thế giới.

Bên cạnh đó, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tiếp tục được xem là một điểm sáng. Mỗi năm, cơ chế này huy động hàng nghìn tỷ đồng từ các tổ chức, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ môi trường rừng để chi trả cho công tác bảo vệ và phát triển rừng. Qua đó, vừa giảm gánh nặng ngân sách nhà nước, vừa tạo nguồn thu ổn định, góp phần nâng cao đời sống cho người dân và cộng đồng địa phương.

Ngoài các giá trị truyền thống, ngành lâm nghiệp Việt Nam đang từng bước khai thác những tiềm năng mới, đóng góp quan trọng thúc đẩy các ngành kinh tế khác phát triển (như thủy điện; du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng; nuôi trồng thủy sản; dược liệu; dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon; cũng như các mô hình kinh tế xanh gắn với bảo tồn thiên nhiên) góp phần tạo việc làm, cải thiện sinh kế, tăng thu nhập, xóa đói, giảm nghèo, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa nơi có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn. Đây cũng được xem là những hướng đi thiết yếu nhằm gia tăng giá trị kinh tế của rừng trong bối cảnh chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh.

Trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều thách thức về môi trường, biến đổi khí hậu và suy giảm tài nguyên, vai trò của rừng càng trở nên cấp thiết. Phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững không chỉ là yêu cầu nội tại của Việt Nam mà còn thể hiện trách nhiệm và cam kết của Việt Nam trong việc cùng cộng đồng quốc tế thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

Ông Vinod Ahuja - Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam nhấn mạnh, rừng của Việt Nam không chỉ là một kho báu thiên nhiên, rừng còn là động lực mạnh mẽ cho các cơ hội kinh tế và sinh kế vùng nông thôn. Vì thế, đầu tư cho rừng đồng nghĩa với đầu tư cho an ninh nguồn nước, khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và tăng trưởng bền vững cho hàng triệu người. Để đạt được các mục tiêu khí hậu và đa dạng sinh học toàn cầu, rừng cần được đặt vào trung tâm trong các chiến lược, quy hoạch và chính sách phát triển kinh tế-xã hội.

“Những sự kiện như Ngày Quốc tế về rừng, nhắc chúng ta rằng việc bảo vệ rừng và củng cố các nền kinh tế dựa vào rừng phải luôn song hành nếu muốn xây dựng một tương lai thịnh vượng và bền vững,” ông Vinod Ahuja nói.

Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Trần Quang Bảo, cũng nhấn mạnh trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn về môi trường và kinh tế, vai trò của rừng càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững không chỉ là yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam mà còn thể hiện các cam kết, nỗ lực của Việt Nam đóng góp cùng cộng đồng quốc tế để thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu.

Do đó, trong thời gian tới, ngành lâm nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục tập trung thực hiện một số định hướng lớn: quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững; phát triển chuỗi giá trị lâm sản; mở rộng các dịch vụ hệ sinh thái rừng; đồng thời thúc đẩy phát triển thị trường carbon rừng; tăng cường nghiên cứu khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đặt cộng đồng địa phương vào vị trí trung tâm của công tác quản lý và phát triển rừng.

Ninh An