Viết tiếp ký ức Điện Biên

Học sinh Trường THCS Thanh Xương, phường Mường Thanh ghi lưu bút trong chuyến tham quan Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Cuốn sổ bìa màu đỏ, khắc 4 chữ màu vàng “Sổ ghi cảm tưởng” đặt trên chiếc bàn nhỏ. Trong cuốn sổ dày ấy là hàng nghìn dòng lưu bút của du khách trong và ngoài nước trong hành trình trở về với lịch sử trên mảnh đất Điện Biên Phủ anh hùng.

Có người nắn nót kín cả trang giấy. Có khi chỉ vài câu ngắn gọn. Nhưng đều chất chứa cảm xúc chân thành khi đứng trước những hiện vật, tư liệu, đặc biệt là bức tranh panorama - nơi tái hiện sinh động 56 ngày đêm “khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt” của quân và dân ta trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Mỗi dòng lưu bút là một cuộc gặp gỡ rất riêng với lịch sử, nơi quá khứ và hiện tại được nối tiếp bằng lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc.

Lật từng trang sổ lưu niệm, đến ngày 8/3/2026 tôi gặp dòng chữ của một du khách tên Lê Tất Thắng: “Khi chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng tôi mới sinh ra. Vì vậy tôi được cha mẹ đặt tên là Tất Thắng. Nay thăm lại Điện Biên Phủ, vào thăm Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ tôi thật sự xúc động. Mãi mãi biết ơn các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh bảo vệ Tổ quốc”.

Dòng chữ ngắn gọn nhưng khiến người đọc lặng đi, gợi lên sự gắn kết đặc biệt giữa một con người với dấu mốc lịch sử của dân tộc. Sau 72 năm, âm vang của Chiến thắng Điện Biên Phủ vẫn hiện diện trong ký ức nhiều gia đình, trong những câu chuyện ông cha kể lại, thậm chí trong cả tên gọi của những đứa trẻ sinh ra giữa niềm vui chiến thắng năm nào. Đó cũng là cách lịch sử sống tiếp trong đời sống hôm nay, không khô cứng trên trang sách mà hiện hữu trong ký ức, tình cảm và lòng biết ơn của mỗi người dân Việt Nam.

Ở một trang khác, những dòng lưu bút dài kín giấy của du khách Mai Khoa Thức, công tác tại Chi nhánh ven biển thuộc Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga, khiến nhiều người lặng đi bởi sự chân thành và xúc động. Trong chuyến tham quan Điện Biên vừa qua, anh viết: “...Trong niềm vui xúc động của người lính sinh ra, lớn lên và trưởng thành dưới mái trường xã hội chủ nghĩa, trong hòa bình được hưởng thành quả từ sự đóng góp hy sinh của bao thế hệ... Có được cuộc sống hòa bình, hạnh phúc hôm nay, chúng tôi vô cùng biết ơn đất nước, công lao của đồng bào, chiến sĩ, bao xương máu của bộ đội, dân công hỏa tuyến để giành lấy hòa bình và độc lập cho dân tộc Việt Nam... Xin nguyện cống hiến hết mình cho sự nghiệp xây dựng, chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ ông cha...”.

Giữa không gian tái hiện chiến trường năm xưa, tận mắt nhìn những khẩu pháo, chiếc xe đạp thồ, hòm đạn, những bức thư chiến sĩ, hay chứng kiến toàn cảnh chiến dịch qua bức tranh panorama đồ sộ, lời hứa “xin nguyện cống hiến hết mình” không còn là khẩu hiệu mà trở thành lời nhắc nhở tự thân về trách nhiệm gìn giữ thành quả hòa bình mà bao thế hệ đã đánh đổi bằng máu xương.

Điều đáng quý là những cảm xúc ấy không chỉ ở thế hệ đi trước hay những người từng trong quân ngũ. Nhiều bạn trẻ hôm nay, dù sinh ra và lớn lên trong hòa bình, vẫn tìm thấy cho mình những khoảng lặng suy ngẫm sau chuyến tham quan bảo tàng. Anh Phạm Hồng Quân, du khách đến từ Hạ Long (Quảng Ninh) chia sẻ, không gian Bảo tàng được trình bày khoa học, sinh động, giúp người xem dễ hình dung về cuộc sống, chiến đấu gian khổ của quân và dân ta năm xưa. Với anh Quân, đây không đơn thuần là một chuyến du lịch mà còn là hành trình để hiểu hơn về lịch sử dân tộc.

Cùng gia đình tới thăm Điện Biên trong những ngày tháng Năm lịch sử, anh Nguyễn Công Dũng, du khách đến từ Hưng Yên đã dành thời gian rất lâu trước bức tranh panorama. Trong cuốn sổ lưu bút, anh Dũng viết: “Đây là lần thứ hai tôi trở lại Điện Biên. Những cảm xúc vẫn vẹn nguyên và sâu lắng như lần đầu. Đứng trước bức tranh toàn cảnh 360 độ tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, tôi thực sự lặng người. Không gian rộng lớn, hình ảnh sống động khiến tôi như được hòa mình vào không khí hào hùng của lịch sử, cảm nhận bao sự hy sinh, gian khổ và tinh thần bất khuất của cha ông ta năm xưa...”.

Không dừng lại ở cảm xúc cá nhân, dòng lưu bút của anh Dũng còn là những suy ngẫm về trách nhiệm của thế hệ hôm nay: “Giữa chuyến đi mang lại nhiều niềm vui, sự sum vầy và những khoảnh khắc đời thường bên gia đình, được dừng lại nơi đây giúp tôi chậm lại, suy ngẫm nhiều hơn về giá trị của hòa bình hôm nay. Là một người trẻ sinh ra và lớn lên trong hòa bình, tôi cảm thấy biết ơn và tự nhủ phải sống tốt hơn, có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và đất nước...”.

Những dòng lưu bút trong Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Có lẽ đó cũng là cảm xúc chung của rất nhiều người khi đến Điện Biên hôm nay. Nơi những hiện vật chiến tranh và ký ức hào hùng, nhiều du khách dừng lại thật lâu để tri ân quá khứ, để hiểu hơn rằng cuộc sống bình yên hôm nay không phải điều tự nhiên có được. Đằng sau những con đường rộng mở, mái trường đỏ tươi với những nụ cười hôm nay… là những năm tháng chiến đấu gian khổ, là sự hy sinh của biết bao thế hệ cha ông!

Không chỉ người Việt Nam, nhiều du khách quốc tế cũng có niềm xúc động đặc biệt khi tham quan Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ. Hòa trong dòng người tới tham quan Bảo tàng những ngày cuối tháng Năm có vợ chồng anh Pascal đến từ một hòn đảo của nước Pháp. Sau hành trình qua nhiều quốc gia Đông Nam Á, họ chọn Điện Biên Phủ là điểm dừng chân cuối cùng.

Sau khi tham quan khu trưng bày hiện vật và chiêm ngưỡng bức tranh panorama, anh Pascal không giấu được sự bất ngờ. Trong những dòng lưu bút, anh Pascal chia sẻ rằng mình từng đến nhiều bảo tàng chiến tranh ở nhiều quốc gia khác nhau, nhưng Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ thực sự đặc biệt bởi cách tái hiện lịch sử giàu cảm xúc và chân thực. Anh mong rằng giá trị, ý nghĩa từ Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 sẽ tiếp tục được gìn giữ, trở thành bài học cho các thế hệ tương lai về hòa bình và lòng yêu nước.

Những dòng lưu bút bằng tiếng Việt, tiếng Pháp hay tiếng Anh... tuy ngôn ngữ khác nhau nhưng đều gặp nhau ở sự xúc động trước ý chí kiên cường của dân tộc Việt Nam và khát vọng hòa bình của nhân loại. Tinh thần Điện Biên Phủ bất diệt và người Điện Biên hôm nay không khơi lại nỗi đau của quá khứ, mà để nhắc nhở chúng ta về giá trị của hòa bình, về sức mạnh của lòng yêu nước và ý chí độc lập dân tộc.

Giữa những trang lưu bút ấy, tôi gặp cả nét chữ của những em học sinh, sinh viên thể hiện lòng biết ơn, khát vọng xây dựng quê hương Tổ quốc. “Hòa bình mà chúng cháu được tận hưởng ngày hôm nay đã được đánh đổi bằng biết bao xương máu của thế hệ cha ông đi trước. Thế hệ chúng cháu sẽ cố gắng phấn đấu học tập và làm việc, phát triển và dựng xây đất nước” - dưới dòng lưu bút ký tên Lê Linh Trang. Những câu chữ giản dị, nhưng là cảm xúc chân thật của thế hệ trẻ khi lần đầu được chạm gần lịch sử, những giá trị của quá khứ được tiếp nối một cách tự nhiên và bền vững nhất.

Mỗi ngày, cuốn sổ lưu bút ở Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ lại dày thêm những hàng chữ. Trong đó có nét chữ run run của người lính già, những dòng cảm xúc sâu lắng của du khách phương xa, nét chữ học trò còn vụng về và cả những lời nhắn gửi bằng nhiều thứ tiếng đến từ bạn bè quốc tế.

Cảm xúc chung, điều đọng lại trong lòng của rất nhiều người khi rời khỏi Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ đó là ký ức lịch sử không nằm yên trong những hiện vật hay những trang tư liệu đã ngả màu theo năm tháng. Lịch sử vẫn đang được viết tiếp bằng sự biết ơn, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của các thế hệ hôm nay đối với tương lai của đất nước. Xin mượn dòng lưu bút của anh Nguyễn Công Dũng để kết thúc bài viết: “Điện Biên không chỉ là điểm đến du lịch mà còn là nơi để nhớ, để tự hào và để trở về với những giá trị sâu sắc của dân tộc”.