Vừa hợp tác, vừa cạnh tranh

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

Quyết định này giúp tháo gỡ một trong những rào cản lớn nhất trên tiến trình ổn định hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai bờ Đại Tây Dương. Tuy nhiên, những điều kiện đặt ra cho thấy, quan hệ đối tác EU-Mỹ tiếp tục duy trì thế vừa hợp tác, vừa cạnh tranh.

Tháng 7/2025, Mỹ và EU chính thức đạt thỏa thuận thương mại song phương, qua đó tránh được nguy cơ căng thẳng leo thang trong quan hệ thương mại xuyên Đại Tây Dương sau khi Washington công bố loạt thay đổi về chính sách thuế quan, nhưng do những biến động bất ngờ trong quan hệ hai bên, các nhà lập pháp EU đã nhiều lần trì hoãn thông qua thỏa thuận.

Vì vậy, việc thỏa thuận thành công đã ngay lập tức nhận được sự hưởng ứng từ phía Washington.

Đại sứ Mỹ tại EU Andrew Puzder khẳng định, cột mốc quan trọng này mở ra cơ hội thúc đẩy tăng trưởng và tăng cường khả năng cạnh tranh cho cả hai nền kinh tế. Phòng Thương mại Mỹ (AmCham) tại EU nhận định, quyết định của EP đã đưa quan hệ thương mại, đầu tư giữa hai bên trở lại đúng hướng.

Việc EP thông qua thỏa thuận góp phần dỡ bỏ rào cản lớn trong nỗ lực tăng cường hợp tác kinh tế, đồng thời xoa dịu căng thẳng kéo dài nhiều tháng qua giữa giữa Mỹ và EU.

Theo thỏa thuận, Mỹ áp mức thuế 15% đối với phần lớn hàng hóa EU, ngoại trừ một số lĩnh vực chịu mức thuế riêng. Một số mặt hàng như máy bay và phụ tùng được hưởng thuế suất 0%. Đổi lại, EU đồng ý dỡ bỏ hầu hết các loại thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ.

Tuy nhiên, những điều kiện kèm theo của EU mới chính là điều cần quan tâm. EU đưa ra một số điều khoản bổ sung mang tính chất “phòng vệ”.

Theo đó, EU chỉ bắt đầu giảm thuế nếu Washington thực hiện đúng cam kết của mình; các ưu đãi thuế quan sẽ tự động hết hiệu lực vào tháng 3/2028; thỏa thuận có thể bị đình chỉ nếu Mỹ tăng thuế vượt quá mức trần 15% đã thỏa thuận hoặc áp đặt thêm bất kỳ loại thuế mới nào đối với hàng hóa EU, phân biệt đối xử với các doanh nghiệp EU…

Chủ tịch Ủy ban Thương mại của EP Bernd Lange cho biết, những điều khoản nêu trên được thiết lập với mục tiêu xây dựng “van an toàn” giúp khối này ứng phó những diễn biến bất ngờ trong tương lai. Giới phân tích nhận định, việc thiết lập “van an toàn” phản ánh sự thận trọng của EU.

Thay vì cam kết dài hạn mang tính ràng buộc lâu dài như trước đây, những điều kiện kèm theo thỏa thuận lần này cho phép EU tạo thế cân bằng và linh hoạt trước nguy cơ biến động trong quan hệ với Washington.

Liên minh Cờ xanh cũng đồng thời khẳng định sự thiện chí và mong muốn duy trì hợp tác kinh tế với Mỹ - đối tác thương mại hàng đầu của khối. Nghị sĩ Zeljana Zovko khẳng định, dù tồn tại một số bất đồng, những năm qua, hợp tác kinh tế giữa Mỹ và EU tiếp tục tăng trưởng tích cực.

Điều này cho thấy quan hệ thương mại xuyên Đại Tây Dương vẫn vận hành hiệu quả. Vì vậy, thay vì kìm hãm, EU cần củng cố mối quan hệ với Washington.

Với EU, việc duy trì quan hệ ổn định với Washington rõ ràng là phương án có lợi hơn kịch bản căng thẳng thương mại leo thang.

Mặc dù đối mặt nhiều thách thức do một số quan điểm khác biệt chưa được hóa giải, theo AmCham tại EU, năm 2025, kim ngạch thương mại hàng hóa giữa hai bên cán mốc kỷ lục 1.050 tỷ USD. Hai nền kinh tế cũng duy trì quan hệ chặt chẽ khi EU và Mỹ là đối tác thương mại lớn nhất của nhau.

EU và Mỹ đang chọn đối thoại để giải quyết bất đồng, nhưng giới chuyên gia cho rằng, đây mới chỉ là điểm khởi đầu. Thỏa thuận dự kiến sẽ tiếp tục trải qua chặng đường nhiều chông gai trước khi chính thức có hiệu lực.

NGUYỄN HÀ