Vun đắp nếp sống văn minh từ lễ hội, hiếu, hỉ

Lễ giỗ Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào ngày 15 và 16-5 âm lịch thu hút nhiều người dân tham gia.

Sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền địa phương cùng tinh thần tự quản từ các khu dân cư, sự chung tay của nhân dân đã và đang góp phần đẩy lùi hủ tục, xây dựng môi trường văn hóa văn minh, hiện đại và giàu bản sắc.

Từ thay đổi nhận thức

Thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội là một trong những nội dung quan trọng trong Phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa. Thời gian qua, Đồng Nai đã triển khai nhiều giải pháp gắn với công tác tuyên truyền, vận động, xây dựng hương ước, quy ước ở khu dân cư. Nhờ đó, nhận thức của người dân về việc cưới, việc tang và lễ hội từng bước chuyển biến theo hướng phù hợp với đời sống hiện đại nhưng vẫn giữ gìn bản sắc truyền thống.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Bàu Hàm Đỗ Văn Sáng, qua quá trình tuyên truyền, vận động, việc thực hiện việc cưới, việc tang và lễ hội tại địa phương ngày càng tiết kiệm hơn, không phô trương lãng phí; không có tình trạng gả ép duyên, tảo hôn, không còn hiện tượng thách cưới cao. Việc đăng ký kết hôn, tổ chức lễ nghi cũng đơn giản và tùy theo từng hoàn cảnh gia đình. Tang lễ được tiến hành chu đáo, trang nghiêm, hạn chế để quá 48 giờ. Hiện nay, tất cả các ấp trên địa bàn xã đều xây dựng được hương ước và triển khai thực hiện có hiệu quả.

Tại phường Đồng Phú, trong năm 2025, địa phương có 20/20 thôn được công nhận danh hiệu Thôn văn hóa; 11.692 hộ/11.933 hộ đạt gia đình văn hóa, chiếm tỷ lệ gần 98%. Nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội được duy trì tốt, các mâu thuẫn trong cộng đồng được hòa giải kịp thời. Nhờ vậy, đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng lên, góp phần xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, an toàn, hạnh phúc, văn minh.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Đồng Phú Lê Thị Lê, cũng trong năm 2025 địa phương có 167 lễ tang, 252 lễ cưới. Việc tổ chức lễ cưới, lễ tang thực hiện theo quy định hương ước, quy ước đã được ban hành, không tổ chức xa hoa, lãng phí, hạn chế uống rượu, bia. Hàng năm, địa phương diễn ra nhiều lễ hội như: Lễ hội rước Thánh mẫu Nguyễn Thị Bích Châu ở thôn Dên Dên, Lễ hội cồng chiêng, giao lưu văn hóa các dân tộc, Hội xuân đầu năm, Ngày hội đại đoàn kết các dân tộc tại 20 thôn. Công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động lễ hội được địa phương thực hiện thường xuyên, liên tục, không phát hiện tình trạng mê tín dị đoan, lợi dụng lễ hội, hoạt động gây mất an ninh trật tự.

Đồng Nai hiện có hơn 400 lễ hội được tổ chức hàng năm. Công tác thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội được triển khai theo hướng kết hợp tuyên truyền, hướng dẫn, kiểm tra và phát huy tinh thần tự quản cộng đồng. Đối với thực hiện việc cưới, nhiều địa phương đã triển khai và duy trì một số mô hình, cách làm hiệu quả như: đám cưới văn minh, tiết kiệm; đám cưới không thuốc lá; vận động tổ chức báo hỉ, tiệc trà, tiệc ngọt thay cho tổ chức tiệc kéo dài; sử dụng thiệp cưới điện tử, thông báo hỉ qua mạng xã hội, giảm in ấn, tiết kiệm chi phí…

Xây dựng nếp sống văn minh

Đồng Nai hiện là địa phương có đời sống văn hóa đa dạng với nhiều dân tộc cùng sinh sống, nhiều lễ hội, phong tục, tín ngưỡng được cộng đồng duy trì. Việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội được triển khai theo hướng trang trọng, an toàn, tiết kiệm, phù hợp với quy định của pháp luật và điều kiện thực tế từng địa phương.

Theo Ban Chỉ đạo Phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa phường Lộc Ninh, thời gian tới, địa phương tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền việc cưới, việc tang và lễ hội gắn với hương ước, quy ước theo hướng dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, phù với đặc thù từng thôn. Đồng thời, tăng cường vận động, hướng dẫn người dân thực hiện tốt các nội dung về nếp sống văn minh, đoàn kết tương trợ, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự.

Bên cạnh kết quả đạt được, các địa phương cũng nhìn nhận vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục vận động như: hạn chế sử dụng rượu, bia trong đám cưới, giảm việc tổ chức tang lễ kéo dài, đốt vàng mã, sử dụng âm thanh ảnh hưởng đến cộng đồng. Công tác tuyên truyền ở một số nơi chưa thật sự đổi mới; việc đưa nội dung cưới, tang văn minh vào hương ước, quy ước, tiêu chí bình xét danh hiệu văn hóa chưa đồng đều. Đối với địa bàn có nhiều dân tộc, tôn giáo, phong tục, việc thay đổi tập quán trong cưới, tang cần có lộ trình, phương pháp phù hợp, kiên trì vận động, tránh áp đặt hành chính.

Với sự vào cuộc của chính quyền, các tổ chức đoàn thể và người dân, Đồng Nai đang từng bước xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh. Khi mỗi gia đình, mỗi khu dân cư cùng chung tay xây dựng những giá trị văn hóa tiến bộ, các phong tục tốt đẹp sẽ tiếp tục được gìn giữ, những tập quán chưa phù hợp từng bước được thay đổi, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và xây dựng đô thị Đồng Nai ngày càng phát triển bền vững.