VVA-14, máy bay lưỡng cư dị thường thể hiện tư duy quân sự khác biệt của Liên Xô

VVA-14 là dự án máy bay đặc biệt do Cục thiết kế Beriev phát triển, dưới sự chỉ đạo của kỹ sư người Ý Roberto Bartini.

Không giống các máy bay ném bom hay trinh sát thông thường, VVA-14 được hình dung như một phương tiện bay đa nhiệm, có khả năng cất hạ cánh trên mặt nước, bay ở độ cao lớn như máy bay thông thường, đồng thời có thể hoạt động sát mặt biển theo nguyên lý hiệu ứng màn hình.

Mục tiêu cốt lõi của dự án là phát hiện và tiêu diệt tàu ngầm chiến lược của Mỹ tại các đại dương rộng lớn.

Thiết kế của VVA-14 mang dáng vẻ dị thường với thân ngắn, cánh lớn gắn cao, 2 phao nổi cỡ lớn hai bên thân và phần đuôi kép.

Khí tài được phát triển như một máy bay lưỡng cư, cho phép hoạt động độc lập mà không cần đường băng truyền thống.

Khi ở chế độ bay sát mặt nước, luồng khí bị nén giữa cánh và mặt biển giúp tăng lực nâng và giảm tiêu hao nhiên liệu, cho phép VVA-14 mang tải trọng lớn trong thời gian dài.

Về kích thước, VVA-14 có chiều dài khoảng 25 m, sải cánh gần 30 m và chiều cao xấp xỉ 6 m.

Trọng lượng rỗng của máy bay vào khoảng 23.000 kg, trong khi trọng lượng cất cánh tối đa đạt gần 52.000 kg.

Thân và cánh được chế tạo từ hợp kim nhôm hàng không, kết hợp các kết cấu gia cường để chịu được va đập khi cất hạ cánh trên mặt nước trong điều kiện sóng biển.

Một trong những điểm đặc biệt nhất của VVA-14 là hệ thống động lực phức tạp. Theo thiết kế ban đầu, máy bay sử dụng 2 động cơ phản lực cánh quạt Soloviev D-30M để bay hành trình, mỗi động cơ tạo lực đẩy khoảng 6.800 kg.

Ngoài ra, VVA-14 còn được dự kiến trang bị thêm nhiều động cơ nâng thẳng đứng cỡ nhỏ đặt trong thân, dùng để hỗ trợ cất cánh thẳng đứng và bay sát mặt nước.

Tuy nhiên, do hạn chế về công nghệ và kinh phí, cấu hình đầy đủ này chưa bao giờ được hoàn thiện.

VVA-14 được định hướng là máy bay chống tàu ngầm chuyên dụng. Theo các phương án vũ khí được nghiên cứu, máy bay có thể mang ngư lôi chống tàu ngầm dẫn đường bằng âm thanh, khối lượng mỗi quả khoảng 300 kg, được thiết kế để tấn công tàu ngầm ở độ sâu lớn.

Ngoài ra, VVA-14 còn được dự kiến trang bị bom chìm chống tàu ngầm, loại vũ khí nổ dưới nước tạo sóng xung kích mạnh, dùng để phá hủy thân tàu ngầm trong bán kính nhất định.

Bên cạnh đó, máy bay cũng được nghiên cứu khả năng mang thủy lôi hải quân có cơ chế kích nổ từ trường hoặc áp suất, dùng để phong tỏa các khu vực biển chiến lược.

Tổng tải trọng vũ khí dự kiến của VVA-14 vào khoảng 4.000 kg, bố trí trong khoang bên trong hoặc treo dưới cánh, tùy theo nhiệm vụ cụ thể.

Ngoài vũ khí, máy bay còn được trang bị radar tìm kiếm mặt biển, hệ thống sonar thả phao và các thiết bị trinh sát để phát hiện mục tiêu dưới nước ở khoảng cách xa.

Buồng lái của VVA-14 được thiết kế cho tổ lái 2 người, gồm phi công và sĩ quan điều khiển nhiệm vụ.

Khoang điều khiển có tầm quan sát rộng để hỗ trợ hạ cánh trên mặt nước, đồng thời tích hợp các thiết bị dẫn đường và liên lạc phục vụ nhiệm vụ tuần tra đường dài trên biển.

Dù mang nhiều ý tưởng táo bạo, chương trình VVA-14 gặp không ít khó khăn. Cái chết của kỹ sư trưởng Bartini, cùng những hạn chế về công nghệ động cơ nâng và ngân sách, khiến dự án không thể hoàn thiện đúng như thiết kế ban đầu.

Chỉ có 1 nguyên mẫu được chế tạo và thử nghiệm ở mức độ hạn chế, chủ yếu để đánh giá đặc tính khí động học và khả năng hoạt động trên mặt nước.

Ngày nay, VVA-14 được xem như biểu tượng cho tư duy sáng tạo không giới hạn của ngành hàng không Liên Xô.

Dù không được đưa vào trang bị, dự án này cho thấy cách Liên Xô tìm kiếm các giải pháp phi truyền thống nhằm đối phó với thách thức chiến lược từ Mỹ, đặc biệt là mối đe dọa từ các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo.

Trong lịch sử hàng không quân sự, VVA-14 vẫn là một trong những thiết kế khác thường và giàu tính thử nghiệm nhất từng được chế tạo.

Việt Hùng